Category: የመረጃ ቋት

ደስታ ገብሩ ደስታ

 

ዋና ዋና ስኬቶች:
የጦር ሠራዊት ሚስቶች ማህበር መስራችና ፕሬዚዳንት በመሆን ወላጆቻቸውን ላጡ የወታደር ልጆች የማሳደጊያ ማዕከል አቋቁማለች። የሟች ወታደር ቤተሰቦች ማህበራዊ ደህንነት እንዲረጋገጥ አገራዊ ዘመቻ ከመምራቷም በተጨማሪ፤ የወታደር ሚስቶች ከቤት ውጭ ለሥራ እንዲሰማሩ በማበረታታትና ወጣት ሴቶችን በማሰልጠን ከፍተኛ አስተዋፅኦ አበርክታለች። ፀሐይ ጮራ አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤትን በማቋቋም በርዕሰ መምህርነት ሰርታለች – ትምህርት ቤቱ ወደ መንግስት ከተላለፈ በኋላም ጭምር። የኢትዮጵያ ሴቶች ደህንነት ማህበርና የኢትዮጵያ ቀይ መስቀል ማህበር ውስጥ የአማካሪ ኮሚቴ አባልና ድጋፍ አሰባሳቢ በመሆን አገልግላለች።
የትውልድ ቦታ: ፍልውሃ ሆስፒታል፣ አዲስ አበባ
የትውልድ ዘመን: ህዳር 21 ቀን 1914 ዓ.ም
የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት
እቴጌ መነን ትምህርት ቤት
ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት
እቴጌ መነን ትምህርት ቤት
የዩኒቨርስቲ ትምህርት
ሴክሬታሪያል ሰርቲፊኬት፣ በአዲስ አበባ የንግድ ሥራ ትምህርት ቤት
ዋና የስራ ዘርፍ
ማህበራዊ ደህንነት
የሕይወት ታሪክ
ከከንቲባ ገብሩ ደስታ አምስት ሴት ልጆች መካከል አንዷ የሆነችውና የኮርያ ዘመቻ ዋና አዛዥ የካሳዬ የለምቱ ባለቤት የሆነችው ደስታ ገብሩ፤ በደቡብ ኢትዮጵያ የተሰማሩ ወታደሮች ባቀረቡት አቤቱታ ልቧ ተነክቶ፣ ወላጅ ያጡ የወታደር ልጆችን ለመደገፍ በ1948(49) ዓ.ም የጦር ሠራዊት ሚስቶች ማህበርን ያቋቋመች ጠንካራ ሴት ናት። ያለ ወላጅ የቀሩ የወታደር ልጆችን ለመደገፍ የህፃናት ማሳደጊያ ማዕከል ከማቋቋም በተጨማሪ፣ ማዕከሉን ለማስፋፋት ሳታሰልስ ላይ ታች የታተረችው ደስታ ገብሩ፣ ሰዎችን አስተባብራ ድጋፍ የማሰባሰብ አስደናቂ ችሎታ ነበራት። ተውኔቶችን ፅፋ ለመድረክ በማብቃት፣ የሙዚቃ ፈጠራዎችን ሰርታ ለተመልካች በማቅረብ፣ የመዝናኛ ድግስ አዘጋጅታ እንግዶችን በመጋበዝ የገንዘብ ድጋፍ አሰባስባለች። የኢትዮጵያ ቀይ መስቀል ማህበርና የኢትዮጵያ ሴቶች ደህንነት ማህበር ውስጥም በአማካሪ ኮሚቴ አባልነቷ ሁለቱንም ማህበራት የሚያጠናክር የገንዘብ ድጋፍ እንዲሰባሰብ ረድታለች። ታታሪነቷ፣ ፅናቷና ብርታቷ ተዳምረው፣ በማህበራዊ አገልግሎት በርካታ ስኬቶችን እንድታስመዘግብ አስተማማኝ ሃይል ሆነውላታል። ደስታ ገብሩ  ያልሆነችው ነገር የለም ማለት ይቻላል። ማህበራዊ ፕሮግራሞችን ፈጥራ እቅድ ከማውጣት ጀምራ፣ በፋይናንስ አስተዳደርና በሥራ አስኪያጅነት የተለያዩ ተቋማትን መርታለች። በበላይ ተቆጣጣሪነት የተለያዩ ስራዎችን ለስኬት የምታበቃ፣ በርካታ ወጣቶችን በሙያና በስነምግባር ኮትኩታ ለትልቅ ደረጃ የምታደርስ ብርቱ ሴት የነበረችው ደስታ ገብሩ፤ በአስተማሪነትና በርዕሰ መምህርነትም አገልግላለች። የድጋፍ ማሰባሰቢያ ፕሮግራም የማዘጋጀትና የመምራት ችሎታዋማ ልዩ ነው – አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ በቲኬት ሻጭነትና በአስተናጋጅነት ጭምር ከመስራት ወደኋላ አትልም።አስራ ሁለት ልጆች በነበሩት ቤተሰብ ውስጥ ከአምስት እህትማማቾች መካከል አንዷ የሆነችው ደስታ፤ ከወንዶች እኩል ሆና እንድትኖር ነው አባቷ ከንቲባ ገብሩ ኮትኩተው ያሳደጓት። የተማሩና በርካታ ቋንቋዎችን መናገር የሚችሉት ከንቲባ ገብሩ፤ የልጅ አስተዳደግ ሃሳባቸው ከዘመኑ ልማድ የተለየ ነበር። ሴት ልጆቻቸው ዘመናዊ ትምህርት እንዲያገኙ ከማድረጋቸውም በተጨማሪ፣ ቤት ውስጥም ስልጡን አኗኗርን አስተምረዋቸዋል። ለሴት ልጆቻቸው በሚሰጡት የዘወትር ትምህርት፣ ከወንድ በምንም እንደማያንሱና በሴትነታቸው የሚያፍሩበት ምክንያት እንደሌለ አስረድተዋቸዋል። በስልጡን አስተዳደግ፣ እንደምርጫዋ ደፋርና ጎበዝ የመሆን እድል ያገኘችው ህፃኗ ደስታ፣ ነገረ ስራዋ በማህበረሰቡ ውስጥ ያልተለመደ አይነት በመሆኑ የብዙ ሰዎችን ትኩረት መሳቧ አልቀረም። የዚያን ዘመን ሴቶች፣ አንገታቸውን የደፉ ሽቁጥቁጦች እንዲሆኑ ይጠበቅባቸው ስለነበር፤ ደስታ እንደ ሃይለኛ ሰው ትቆጠር ነበር። በወግ አጥባቂ ህብረተሰብ ውስጥ፣ አንገቷን ሳትደፋ የምታስበውን ነገር ሁሌም ፊት ለፊት እየተናገረች በተደጋጋሚ ብዙ ሰዎችን ታስደነብር ነበር።

ገና በ16 አመቷ ወደ ትዳር ገብታ በአመት ልዩነት ወንድ ልጅ የወለደችው ደስታ፤ ሌላ ልጅ በጨቅላነቱ ቢሞትባትም እስከ 36 ዓመቷ  ሁለት ሴት ልጆችን አፍርታለች። ልጆችን እንደ ነፍሷ ነበር የምትወደው። የሕይወት ዘመኗንም ያሳለፈችው ለሕፃናት ደህንነትና ትምህርት ሳትታክት በመስራት ነው። ትዳርና ቤተሰብ ስትመሰርት ትምህርቷን ለበርካታ አመታት አቋርጣ ብትቆይም፣ ተመልሳ ት/ቤት በመግባት የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቷን አጠናቅቃ፣ በንግድ ሥራ ፀሃፊነት ተመርቃለች። ያኔ የደስታ ባለቤት በኮርያ ዘመቻ የኢትዮጵያ ጦር አዛዥ እንደነበር ልጃቸው ታምራት ያስታውሳል። ከዚያ በኋላ በትምህርቷ ልትገፋበት አልቻለችም፤ ባለቤቷ በውትድርና ሥራው ከቦታ ቦታ ሲዘዋወርና ሲመደብ፣ ቤተሰቡ በአንድ ቦታ ረግቶ ለመኖር አልቻለም ነበር። ለሥራ በሚመደብባቸው ቦታዎች ደግሞ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት አልነበሩም ማለት ይቻላል።

ደስታ ገብሩ በ1940ዎቹ መጨረሻ ገደማ ለተወሰነ ጊዜ በእቴጌ መነን ትምህርት ቤት ብታስተምርም፣ የመጀመሪያዎቹን 12 የትዳር አመታት ቤት ውስጥ ሙሉ ጊዜዋን ለቤተሰቧ በመስጠት ነው ያሳለፈችው። በ1951 ዓ.ም ገደማ ነው፤ ሴት ተማሪዎችን ብቻ በሚያስተናግደው እቴጌ መነን ትምህርት ቤት አጠገብ፣ ሴትና ወንድ በጋራ የሚማሩበት ትምህርት ቤት ለመክፈት የወሰነችው። ስሙንም ፀሐይ ጮራ ብላ ሰየመችው። በየወሩ ከቆጠበቻት ገንዘብ በተጨማሪ፣ አባቷ ከሰጧት መሬት፣ በባሕር ዛፍ ሽያጭ አልፎ አልፎ የምታገኘውን ገንዘብ ጨምራ፣ ወደ ቀጨኔ መድኃኔ ዓለም አቅጣጫ፣ ከመንገድ ዳር አንድ ግቢ ተከራየች፤ የትምህርት ቤት ቁሳቁስና የመማሪያ መሳሪያዎችን ገዛች፤ አስተማሪዎችን ቀጥራም የአንደኛ ክፍል ትምህርት ጀመረች። በየአመቱ እያሳደገች እስከ 6ኛ ክፍል አድርሳ፣ ትምህርት ቤቱን ለመንግስት ለማስረከብ ያቀደችው ደስታ፤ ትምህርት ቤቱ ራሱን ችሎ እንዲቆም በማሰብ ተማሪዎች በየወሩ አንድ ብር እንዲከፍሉ ወሰነች። እንዳሰበችው አልሆነም። ልጆቻቸውን የሚያስተምሩ ብዙ ቤተሰቦች፣ በወር አንድ ብር የመክፈል አቅም እንደሌላቸው ለመገንዘብ ጊዜ አልፈጀባትም። እናም መፍትሄ ማበጀት ነበረባት። አቅም ያላቸው ቤተሰቦች አንድ ብር እንዲከፍሉ፣ አቅም የሚያጥራቸው ሃምሳ ሳንቲም፣ አቅም የሌላቸው ደግሞ ከክፍያ ነፃ እንዲሆኑ አደረገች። ብዙዎቹ ተማሪዎች የወታደር ልጆች ናቸው፤ አንዳንዶቹም በእናት ብቻ የሚያድጉ የሟች ወታደር ልጆች ናቸው። በየወሩ አንድ ብር ለመክፈል አቅም የሌላቸው ወላጆች በርካታ በመሆናቸው፣ ትምህርት ቤቱ ያን ያህልም የሚያወላዳ ገቢ አልነበረውም። በህመም፣ በቀብር ወይም በወሊድ ሳቢያ ከስራ የሚቀሩ አስተማሪዎችን ለመተካት ተጨማሪ መምህራንን መቅጠር ቢያስፈልግም፤ ደስታ ገብሩ ወጪ ለመቀነስ ብላ ከርዕሰ መምህርነት በተጨማሪ ምትክ አስተማሪ ሆና መሥራት ነበረባት። ፀሐይ ጮራ በትምህርት ሚኒስቴር ከተወሰደ በኋላም፣ በርዕሰ መምህርነት ደሞዝተኛ ሆና የቀጠለች ሲሆን ያለ ተጨማሪ ክፍያ በምትክ አስተማሪነት መሥራቷንም እንዳልተወች የመጨረሻ ልጇ ራሄል ታስታውሳለች።

ትምህርት ቤቱ እንዲህ በፈተናዎች ታጅቦ ቀስ በቀስ እየተስፋፋና እያደገ ሲሄድ፣ ሃላፊነቶቹም እየጨመሩ መጡ። ከቀለም ትምህርት ጎን ለጎን፣ የመረብ ኳስ፣ የጂምናስቲክስ እና ሌሎች የስፖርት ስልጠናዎችን በመስጠት በተማሪዎች መካከል ውድድር የሚካሄድበት አመታዊ በዓል ያዘጋጅ ነበር። ምንም እንኳ ትምህርት ቤቱን ለማስፋፋት ይቅርና በእግሩ እንዲቆም ለማድረግ ከባድ የገንዘብ ችግር ቢፈታተናትም ፤ ተስፋ ባለመቁረጥ፣ በአስር አመት ውስጥ ያሰበችውን አሳክታ፣ በ1960 ዓ.ም ለትምህርት ሚኒስቴር አስረክባለች።

በእርግጥ ፈተናው የገንዘብ እጥረትና የስራ መደራረብ ብቻ አልነበረም። ትምህርት ቤቱን ለመክፈትና ለማስፋፋት ላይ ታች ስትል፣ ብዙ ሰዎች ተችተዋታል – የትምህርት ቤቱን ግቢ ያከራይዋት ሴትዮ ሳይቀሩ፣ “የቤት እመቤትና የልጆች እናት እንዲህ አይነት ሥራዎች ውስጥ መግባት የለባትም” በማለት ገስፀዋታል። የደስታ ገብሩ ጠንካራ እምነት ግን መሰረቱን አልለቀቀም። ከችግረኛ ቤተሰብ የተወለዱ ሕፃናት ትምህርት እንዲያገኙ ማድረግ ትልቅ ሥራ እንደሆነ ከልብ አምናበት ነው ወደ ሥራው የገባችው። ለትምህርት የነበራት ክብር ከአባቷ ከከንቲባ ገብሩ የወረሰችው እንደሆነም ልጇ ሃና ትመሰክራለች። ችግረኛ ሰዎችን አይታ ዝም ማለት የማያስችላት ደስታ ገብሩ፤ የመማር እድል ያልነበራቸው ችግረኛ ልጆችን ስታይ ለውጥ የማምጣት ፍላጎቷ ገፋፍቷት ወደ ሥራ ገባች።

ከዚሁ ጎን ለጎን፤ ደስታ ገብሩ ከእህቷ ከስንዱ ጋር ለቀይ መስቀል ማህበርና ለኢትዮጵያ ሴቶች ደህንነት ማህበር የገንዘብ ድጋፍ ለማሰባሰብ ብዙ ደክማለች። ቀይ መስቀልና የሴቶች ደህንነት ማህበር በጃንሆይ ሜዳ (በጃንሜዳ) የሚያዘጋጇቸው አመታዊ ባዛሮች ላይ፣ የምግብ ዝግጅትና የመስተንግዶ ሥራዎችን በመምራት የገንዘብ ድጋፍ አሰባስባለች። የቶምቦላ ቲኬቶችን በመሸጥ፣ እንዲሁም በወታደራዊ የሙዚቃ ባንድ የመዝናኛ ዝግጅቶችን በማሰናዳት የገንዘብ ድጋፍ ስታሰባስብ፣ ብዙውን ጊዜ እስከ ንጋት ድረስ ዝግጅቶቹን ራሷ ስትመራ ታድር ነበር።

በ1956 ዓ.ም በድርቅ ሳቢያ የከፋ ረሃብ በመከሰቱ፣ የኢትዮጵያ ሴቶች ደህንነት ማህበርና የቀይ መስቀል ማህበር በጋራ የእርዳታ እቅድ ሲያዘጋጁ፣ የምግብ እና የቁሳቁስ እርዳታውን ለማድረስ በበጎ ፈቃድ ለስራ የተነሱት ደስታ ገብሩና ሁለት ሴቶች ናቸው። የብዙዎችን የረሃብ ስቃይ ባየችበት ልብ የሚሰብር ጉዞ ላይ ነው፤ የሕይወት አቅጣጫዋን የሚቀይር ሌላ አሳዛኝ ነገር የገጠማት። የሶማሊያ ሰርጎ ገቦችን ለመከላከል በጠረፋማው ቶጎ ውጫሌ የተሰሩ የጦር ሰፈሮችን ስትጎበኝ፣ ህሊናን የሚፈታተን መከራ ተመለከተች። የወታደሮቹ አኗኗር በእጅጉ ዘገነናት። ምሽግ ውስጥ እስከ ደረቱ ድረስ ጨቅይቶ ለጥበቃ የተሰማራ ወታደር አግኝታ አነጋገረችው። መከራውንና ስቃዩን እንችለዋለን፤ ምክንያቱም አውቀን የገባንበት ጉዳይ ነው አላት። የሚያስጨንቀው ነገር፣ የራሱ ስቃይ አይደለም። እኔ ብሞት ሚስቴንና ልጆቼን ዞር ብሎ የሚያያቸው እንደማይኖር ሳስብ እጨነቃለሁ ካለ በኋላ፤ ምን ልታደርጊልን ትችያለሽ በማለት ጠየቃት። በወታደሩ መከራና ጭንቀት ልቧ የተነካው ደስታ ገብሩ፤ የምትችለውን ነገር ሁሉ ለማድረግ ቃል ገባች። የሕይወት አቅጣጫዋን ባስለወጣት በዚሁ አሳዛኝ አጋጣሚ መነሻነት፤ የሟች ወታደር ቤተሰቦችን ለመደገፍ በራሷ ላይ ሃላፊነት ጫነች።

ከጉብኝቷ እንደተመለሰች፣ በወቅቱ ሜጀር ጄነራል ለነበረው ባለቤቷና ለልጆቿ ምን እንዳጋጠማትና ምን ለማድረግ ቃል እንደገባች ነገረቻቸው። ቃሏን አክብራ ለሥራ ለመነሳት ጊዜ አላባከነችም። አምስት ሴቶችን (የጦር ሠራዊት ሚስቶችን) እቤቷ ድረስ ለሻይ ግብዣ ጠርታቸው ሲመጡ ነው፣ የጦር ኃይል ሚስቶች ማህበር የተጠነሰሰው። ማህበሩ ከተመሰረተ በኋላም ስራዬን ጨርሻለሁ ብላ አላቆመችም። ማህበሩ እንዲስፋፋና ጠንካራ አገር አቀፍ መሰረት እንዲይዝ፣ ጊዜና ቦታ ሳይገድባት  የወታደር ሚስቶችን በአባልነት ለመመልመል ዘመተች – ከባሎቻቸው ብርቱ ተቃውሞ ቢገጥማትም ወደ ኋላ አላለችም። ወላጅ ላጡ የወታደር ልጆች የማሳደጊያ ማዕከልና ትምህርት ቤት በማስገንባት ለዘለቄታው የማስተዳደር አላማ ይዞ የተነሳ ማህበር፣ ጠንካራ አቅም መገንባት አለበት። በዚህ በዚህ ደግሞ ደስታ ገብሩ፣ ማንም አይስተካከላትም። የገንዘብ ድጋፍ በማሰባሰብ በኩል፣ እጅግ የተዋጣላት ናት። በአዲስ አበባ ሂልተን ሆቴል የፋሽን ትርዒቶችን ከማዘጋጀት በተጨማሪ፤ “ምኞቴ” በሚል ርዕስ ተውኔት ፅፋ በብሔራዊ ትያትር ቤት (በቀድሞው ኃይለ ሥላሴ ትያትር ቤት) ለመድረክ በማብቃት ለማህበሩ ገንዘብ አሰባስባለች። የጦር ሠራዊት፣ የፖሊስና የክቡር ዘበኛ የሙዚቃ ቡድኖችን በማስተባበር፤ እንዲሁም ከስፔን፣ ከጣልያን፣ ከራሺያ እና ከሌሎች አገራትም የተለያዩ የጥበብ ሰዎችን በመጋበዝ የአዲስ አመት ዋዜማ ትርዒቶችን በልደት አዳራሽ እና በገነት ሆቴል አቅርባለች። ይሄ ሁሉ፤ ዘመናዊ የሕፃናት ማሳደጊያ ለመገንባትና ለማስተዳደር የሚበቃ አንድ ሚሊዮን ብር ገደማ ለማሟላት ነው።

ደስታ ገብሩ ካሰበችው አላማ ፍንክች እንደማትል ልጇ ሃና ስትመሰክር፣ የ12 አመት ሕፃን ሳለች ባለ አንድ ብር የቶምቦላ ትኬቶችን እንድትሸጥ ከተላከች በኋላ የተፈጠረውን ገጠመኝ ትጠቅሳለች። አንዱ ሚኒስትር ጋ እንድትሄድ ነው እናቷ የላከቻት። መቶ ትኬቶችን ይዛ የሄደችው ሃና፤ ሦስቱን ብቻ ሸጣ ተመለሰች። ደስታ ገብሩ ይህንን ማመን አልቻለችም። አንድ ሚኒስትር እንዴት የ3 ብር ትኬት ብቻ ይገዛል? በዚህ የተናደደችው እናት፤  እልህ እየተናነቃት፣ ልጇን ሃናን እየጎተተች ወደ ሚኒስትሩ ቢሮ ገሰገሰች። ሚኒስትሩ የደስታ ገብሩን የሰሙት ገና ቢሯቸው ሳትገባ ከፀሐፊያቸው ጋር ስትነጋገር ነው። ፊት ለፊት መጋፈጥ አሳፍሯቸው፤ ቢጨንቃቸው… ጠረጴዛ ስር ገብተው ተደበቁ። ደስታ ገብሩ ግን ያሰበችውን ሳታሳካ ለመመለስ ፈቃደኛ አልነበረችም። የለበሰችው ጠባብ ቀሚስ ቢያስቸግራትም ተንበርክካ ጠረጴዛው ስር የነበሩትን ሚኒስትር አፋጠጠቻቸው። “ለመቶ ብር እንዲህ ራስዎን ሲያዋርዱ ያሳፍራል! ከፍለው ቢገላገሉ አይሻልም?” ብላ ጮኸች። ከቢሮው ተሰናብታ የወጣችው ትኬቶቹን አስረክባ መቶ ብር ከተቀበለች በኋላ ነው።

በመጨረሻ የደስታ ገብሩ እቅድና ጥረት ሰምሮ የህፃናት ማሳደጊያ ማዕከሉ ተገነባ። በአዲስ አበባ መገናኛ አካባቢ (ቀድሞ አስመራ መንገድ በሚባለው) የተገነባው የሟች ወታደር ልጆች ማሳደጊያ ማዕከልና ትምህርት ቤት፣ 500 ሕፃናትን የማስተናገድ አቅም ነበረው። ደስታ ገብሩ በዚህ አላቆመችም። የጦር ኃይል ሚስቶች ማህበር በተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች ቅርንጫፎችን እንዲያቋቁም በመላ አገሪቱ ከዳር ዳር ተሯሩጣለች። በሄደችበት ሁሉ፣ የወታደር ሚስቶችን እያነሳሳችና እያነጋገረች አስተባብራለች። በየጦር ካምፑ በምታቀርባቸው ንግግሮችም፤ ሁሉም ወታደሮች ከደሞዛቸው በየወሩ ሃምሳ ሳንቲም እንዲያዋጡ ሳትጠይቅ የቀረችበት ጊዜ የለም። የወታደር ቤተሰቦች ማህበራዊ ደህንነት ትኩረት እንዲያገኝ በየጊዜው ከቴሌቪዥንና ከሌሎች የዜና አውታሮች የማትጠፋ ሆነች። እንዲህ ማህበሩን ለማጠናከር በየሚዲያው ወጣ ወጣ ብላ መታየቷ ግን ከአንዳንድ የንጉሡ ቤተሰቦች ጋር የነበራትን ግንኙነት አሻክሮባታል።

እንዲያም ሆኖ የደስታ ገብሩ ጥረት ባለመቋረጡ፣ ማህበሩ በተለያዩ ከተሞች ጠንካራ ቅርንጫፎችን ለመመስረት በቅቷል። የጦር ሠራዊት ኮሎኔል ሚስት የሆነችው እህቷ ገነት ገብሩ በፕሬዚዳንትነት የምትመራው የአስመራ ቅርንጫፍ፤ እንዲሁም የድሬዳዋና የሀረር ቅርንጫፎች በጥንካሬያቸው ተጠቃሽ ናቸው። ተጨማሪ የሕፃናት ማሳደጊያ ማዕከላትን ለማቋቋም፣ ቅርንጫፎቹ ራሳቸውን ችለው የገቢ ማሰባሰቢያ ልዩ ዝግጅቶችን ያሰናዱ ነበር። የሀረሩን ቅርንጫፍ ያቋቋመችው ራሷ ደስታ ገብሩ ነች – ባለቤቷ የአካባቢው አስተዳዳሪ በነበረበት ወቅት። ማህበሩን ከማጠናከርና የሕፃናት ማሳደጊያ ማዕከላትን ከመመስረት ባሻገር፣ ከዚሁ ጋር የተሳሰረ ተጨማሪ አላማ ነበራት። ባላቸውንና ልጆቻቸውን ከመንከባከብ ያለፈ ሚና ያልነበራቸው የጦር ኃይል አባላት ሚስቶች፤ ቤት ውስጥ አንገታቸውን ደፍተው ከመቀመጥ ነፃ እንዲወጡ በነበራት አላማ ብዙ ጥራለች። ማህበሩን ለማጠናከር ከየካምፑ ስትዟዟርና በየሄደችበት ቦታ ሁሉ፣ ሴቶች በገቢ ማሰባሰቢያ ዝግጅት ላይ በፈቃደኝነት እንዲሳተፉና እንዲሰሩ ማግባባት የጀመረችውም በዚሁ አላማዋ ነው። በገቢ ማሰባሰቢያ ዝግጅት ላይ ለመሳተፍ ፈቃደኛ የሚሆኑ የወታደር ሚስቶች፤ ለሥራ ከቤት ውጭ ረዥም ጊዜ ማሳለፍ ስለሚኖርባቸው ከባሎቻቸው ተቃውሞ መሰንዘሩ አልቀረም። ምን ተቃውሞ ብቻ? ቤት ውስጥ አርፋችሁ ተቀመጡ የሚል ትዕዛዝም ጭምር እንጂ። ደስታ ገብሩ አርፋ አልተቀመጠችም። ሚስቴ ከቤት አትወጣም የሚሉ ወታደሮችን፣ ቤት ድረስ ሄዳ ታነጋግረዋለች። ሚስት ማለት የቤት ሰራተኛ ማለት እንዳልሆነ ታስረዳቸዋለች። ምግብ ከማብሰልና ልብስ ከማጠብ፣ ቤት ከማፅዳትና ልጆችን ከመንከባከብ ባሻገር፣ ሚስቶች ትልልቅ ነገሮችን መስራት እንደሚችሉ በማሳየት ወታደሮችን ለማሳመን ትጥራለች። ሚስቶች እንደየዝንባሌያቸው እንዲሠሩና ተጨማሪ ድርሻ እንዲኖራቸው ማድረግ ጠቅላላ የጦር ኃይል ቤተሰብንና ማህበረሰቡን እንደሚጠቅም በመግለፅ ትወተውታለች። ተሳክቶላታልም። የጦር ኃይል የአካል ብቃት ባለሙያዎችን በማግባባት ሴቶችን እንዲያሰለጥኑ አድርጋለች። በክብደት ማንሳት፣ በጦር ውርወራና በሌሎች የአካል ማጎልመሻ ስፖርቶች ላይ ሴቶች መሳተፋቸው ለጤንነት ጠቃሚ ከመሆኑም በተጨማሪ ጠቅላላ የሴቶችን ድርሻና አቅም ለማጠናከር እንደሚረዳ ተገንዝባለች። በርካታ ሴቶች በማህበሩ ውስጥ የተለያየ የሃላፊነት ቦታ ይዘው ከቤት ውጭ በሚያከናውኑት ሥራ፤ የነፃነት መንፈስና የሙያ ልምድ አዳብረዋል።

ንጉሡ የጦር ኃይል ሚስቶች ማህበር የበላይ ጠባቂ እንዲሆኑ ደስታ ገብሩ ጥያቄ ያቀረበችው ገና ከጅምሩ ነው። ንጉሡም ተስማምተው ድጋፋቸውን ገልፀው ነበር። ነገር ግን ድጋፋቸው አልዘለቀም። አላማዋን መጠራጠር ሲጀምሩ፣ ድጋፋቸው እየሳሳ መጣ። የጦር ኃይል ጄነራል የነበረው ባለቤቷ ጎልቶ እንዲታይ፣ የተወዳጅነት ዝና እንዲያገኝና የመሪነት ወንበር ላይ እንዲቀመጥ ትፈልጋለች የሚል እምነት ስላደረባቸው፤ ድጋፋቸውን ነፈጓት። አላማዋ ግን ጨርሶ ንጉሡ እንደጠረጠሩት አልነበረም። እንዲያውም፣ ንጉሡና ቤተሰባቸው ጥረቷን አይተው እንደሚደግፏት በማሰብ ነበር ተግታ የምትሠራው። ንጉሡ ፊታቸውን ቢያዞሩባትም፣ ደስታ ገብሩ ተስፋ አልቆረጠችም።  ድጋፉን ያልነፈጋት ባለቤቷም፣ ከጎኗ አልተለየም። እቅድ ስታወጣና ንግግር ስታዘጋጅ ባለቤቷ እንደ መሞከሪያ ያዳምጣት ነበር። የቤት ሥራዎች ላይም ምሽቱ እስኪጋመስ ድረስ ያግዛታል።

ማህበሩን ለማጠናከር በተለያዩ የአለም ክፍሎች ከሚገኙ የሴት ማህበራትና ተቋማት ጋር ትስስር የፈጠረችው ደስታ፤ በኬንያ፣ በጂቡቲና በግብፅ የተካሄዱ ጉባኤዎች ላይ ተሳትፋለች። የማህበሩን አላማዎችና ሥራዎች በተመለከተ በ1962 (63) ዓ.ም በእስራኤል በተካሄደው አለማቀፍ የሴቶች ጉባኤ ላይ ገለፃ አቅርባለች።

ከዚህ በኋላ ነው፣ የደስታ ገብሩንና የቤተሰቧን ሕይወት ብቻ ሳይሆን የአብዛኛውን ሰው ኑሮ የሚያናጋ ቀውስ እየተባባሰ መላ አገሪቱን ማዳረስ የጀመረው። የንጉሡን አገዛዝ በመቃወም የተቀሰቀሰው አብዮት እየተቀጣጠለ በመጣበት በ1966 ዓ.ም፣ የመከላከያ ሚኒስትር የነበረው የደስታ ገብሩ ባለቤት ክስ ሳይቀርብበት ከጠቅላይ ሚኒስትሩና ከሌሎች የካቢኔ ሚኒስትሮች ጋር ታሰረ። ያለ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ ወይም ያለ ክስ የታሰረ ሰው፣ ነፃነቱ እንዲመለስለት አቤቱታ የማቅረብ መብት እንዳለው በአገሪቱ ሕገመንግስት ቢደነገግም ሕጉ አልተከበረም። ሚኒስትሮቹ ያለ ክስ ታስረው ሁለት ወር አለፋቸው። ፍትህ በአደባባይ ሲጣስ እያየች በዝምታ ለማለፍ ፈቃደኛ ያልሆነችው ደስታ ገብሩ፤ የሚኒስትሮቹን ሚስቶች አደራጅታ ወደ ንጉሡ ቤተመንግስት አቀናች። ሁሉንም በመወከልም በንጉሡ ፊት ተናገረች፤ ታሳሪዎቹ ሚኒስትሮች ያጠፉት ነገር ካለ ህግ በሚፈቅደው ሥርዓት መሰረት እንዲከሰሱ አልያም የሚያስከስስ ጥፋት ካልሰሩ ከእስር እንዲለቀቁ ጠየቀች። ሚኒስትሮቹ አልታሰሩም በሚል ንጉሡ የሰጧት ምላሽ ቅስሟን የሚሰብር ነበር። በየቀኑ ለባለቤቷ ምግብ ለማድረስ ወደ እስር ቤቱ መመላለሷን ብትቀጥልም፣ ከሳምንት በኋላ ደግሞ እሷም ታሰረች። በፖለቲካ ሰበብ ሴቶችን ማሰር ባልተለመደበት ዘመን፣ የደስታ ገብሩ እስር ለአብዛኛው ሰው አዲስ ታሪክ ነው ማለት ይቻላል። ደስታ ገብሩ ታዋቂና የምትከበር ሴት መሆኗ ደርግ ለተሰኘው አዲሱ ወታደራዊ መንግስት አስፈሪ ሳይሆንበት እንዳልቀረ የምታምነው ሃና፤ እናቷ የወታደር ቤተሰቦችን ለመደገፍ በምታደርገው ጥረት ተወዳጅ እንደነበረች ታስታውሳለች። ሰፊ ድጋፍ አግኝታ ሚኒስትሮቹን ታስፈታለች ብሎ የፈራው ደርግ፤ ለሁለት አመት ተኩል አሰራት። ፀረ አብዮት ሴራ ፈፅማለች፤ ከመድፈኛ ጦር ድጋፍ ለማግኘትም ሞክራለች ተብላ ተከሰሰች። አንዴማ ልትገደል ሁሉ ነበር፤ ለጥቂት ተረፈች እንጂ። ባለቤቷ ግን አልተረፈም። እዚያው እስር ቤት እያለች ነው በ1967 ዓ.ም ባለቤቷ የተረሸነው። ሃዘኗን የሚጋራት ቤተሰብ ከአጠገቧ አልነበረም፤ እስር ቤት እየመጡ ከሚጠይቋት ቤተሰቦቿ ጋር እንዳትገናኝ ለሦስት ቀናት ተከልክላለች። ከእስር የተፈታችው በ1969 ዓ.ም ደርግ ለተወሰኑ የፖለቲካ እስረኞች ምህረት ሲያደርግ ነው።

በየጊዜው ከባባድና አደገኛ ፈተናዎች የተደራረቡባት ደስታ ገብሩ፤ የዚያኑ ያህል ችግሮችን የመጋፈጥ ጥንካሬዋ አስገራሚ ነበር። ወታደሮች ባሰኛቸው ሰዓት የትኛውንም መኖሪያ ቤት እየበረበሩ በዘፈቀደ በሚያስሩበትና በሚገድሉበት አስፈሪ ጊዜ፣ የደስታ ገብሩ ቤትም ከመንኳኳት አላመለጠም። መትረየስና ጠመንጃ የታጠቁ በርካታ ወታደሮች በውድቅት ሌሊት ወደ ቤቷ የመጡት፣ የመጨረሻ ልጇን ራሄልን ፍለጋ ነው – ይዘው ወደ ቀበሌ እስር ቤት ሊወስዷት። ደስታ ገብሩ ግን አሻፈረኝ አለች። በእንቢታዋ ወታደሮቹ ሊገድሏት እንደሚችሉ ብታውቅም፤  ልጄን በቀን ብርሃን እንጂ በውድቅት ሌሊት ልትይዟት አትችሉም ብላ ተጋፈጠች። ምናልባትም ወታደሮቹ ተሰናብተው የሄዱት በወኔዋ በመገረማቸው ሊሆን ይችላል።

ብዙም ሳይቆይ ሌላ አሳዛኝ ነገር ተጨመረበት። ወላጆቻቸውን በሞት ያጡ የወታደር ልጆችን ለማሳደግ በስንት ጥረትና ድካም የተቋቋመው የህፃናት ማሳደጊያ ማዕከል በወታደራዊው መንግስት ተወርሶ የጦር ካምፕ እንዲሆን ተወሰነ። ህፃናቱ ያለማስጠንቀቂያ በአፋጣኝ ከማዕከሉ ስለተባረሩ መጠጊያ መውደቂያ አልነበራቸውም። ግን ተበትነውና ባክነው አልቀሩም። በማዕከሉ ከነበሩት ልጆች መካከል፣ ገነት የምትባል ልጃገረድን ጨምሮ በእድሜ ተለቅ የሚሉ አራት ልጆች፣ በእድሜ ገና ታዳጊ ቢሆኑም የሌሎቹን ህፃናት ችግር እያዩ በዝምታ ለማለፍ አልፈለጉም። በደስታ ገብሩ አርአያነትና በገነት መሪነት፣ በተራቸው ሃላፊነት ለመውሰድ የወሰኑት አራት ታዳጊዎች፣ የሁለተኛ ደረጃ ተማሪዎች ስለነበሩ፣ ስራ ማፈላለግ ጀመሩ። ሁለቱ ስራ አግኝተው ቤት ተከራይተው፣ ለሌሎቹ ሕፃናት መጠለያ በመስጠት አለኝታ ሆኑላቸው። አለኝታነታቸው ለአንድ ቀን ወይም ለአንድ ሳምንት ብልጭ ብሎ የሚጠፋ፤ ከአንድ ወር ወይም ከአንድ አመት �

ዋና የመረጃ ምንጮች
ከሃና ከበደ ጋር የተደረገ ቃለምልልስ፣ ሃምሌ – ነሐሴ 2004 ዓ.ም፤ እንዲሁም የታምራትና የራሄል ከበደ ያዘጋጁት ፅሑፍ ዳሰሳ፣ መስከረም – ጥቅምት 2005 ዓ.ም (ሃና፣ ታምራትና ራሄል የወ/ሮ ደስታ ገብሩ ልጆች ናቸው)
አጥኚ
ሜሪ-ጄን ዋግል

Posted on October 7, 2014 By admin With 0 comments

የምወድሽ በቀለ

AlmazDj

ዋና ዋና ስኬቶች:
 

የራሷን የአጭር ልብወለዶች መድበል በማሳተም የመጀመርያይቱ ኢትዮጵያዊት ሴት ናት የመጀመርያዋ ሴት የፖሊስ ፕሬስ ክፍል ሃላፊ ሆና አገልግላለች የኢትዮጵያ ሴቶች ደራስያን ማህበር ፕሬዚዳንት ናት ከሰባት በላይ መፃህፍት የፃፈችና ያሳተመች ናት

 

ወቅታዊ ሁኔታ የኢትዮጵያ ሴቶች ደራስያን ማህበር ፕሬዚዳንት
የትውልድ ቦታ: አዲስ አበባ
የትውልድ ዘመን: ነሀሴ 1952 ዓ.ም
ወቅታዊ መኖሪያ ስፍራ: አዲስ አበባ
የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት
አፍሪካ አንድነት አዲስ አበባ
ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት
የዩኒቨርስቲ ትምህርት

ካምብሪጅ ቱቶርያል ኮሌጅ /ቱቶርያል/ የመጀመርያ ድግሪ /ቢኤ/ በአድቨርታይዚንግ እና ኮሙኒኬሽን ለንደን ዩኬ

ዋና የስራ ዘርፍ

  የሕይወት ታሪክ
 

ከሰባት በላይ መፃህፍት ያሳተመች ታዋቂ ገጣሚና የአጭር ልብወለድ ደራሲ የሆነችው የምወድሽ በቀለ፤ ለ26 ዓመታት ባገለገለችበት የፖሊስ ፕሬስ ክፍል ሃላፊ በመሆን የሰራች የመጀመርያዋ ሴት ናት።  በአሁኑ ወቅት የኢትዮጵያ ሴቶች ደራስያን ማህበርን በፕሬዚዳንትነት እየመራች ሲሆን የሴቶች መብት ቁርጠኛ ተሟጋች በመሆንም ትታወቃለች  ለሴቶች እድገትና መሻሻል በሚተጉ  ቦርዶችና ድርጅቶች ውስጥ በበጎ ፈቃደኝነት እያገለገለች ነው

 በ1952 ዓ.ም ክረምት ላይ በአዲስ አበባ ተክለሃይማኖት አካባቢ የተወለደችው የምወድሽ  ለወላጆቿ ብቸኛ ልጅ ስለነበረች ትንሽ የመሞላቀቅ እድል አግኝታለች – በልጅነቷ። ከጥበቡ ዓለም ጋር የመጀመርያ የፍቅር ግንኙነት የመሰረተችው  በህንድ ፊልሞች አማካኝነት ነው። የህንድ ፊልም ነፍሷ ነበር።

የአንደኛ ደረጃ ተማሪ ሳለች የክፍል ጓደኞቿ የሚሰነዝሯቸውን  ቀልዶች በግጥም  በመመለስ  ትታወቃለች። የፖሊስ መኮንን ልጅ የሆነችው  የምወድሽ ከልጅነቷ አንስታ የፖሊስ ጋዜጦችንና ህትመቶችን ታነብ ነበር።  በምታነባቸው ታሪኮች ከመደነቅም ባሻገር አንድ ቀን የፖሊስ ዘጋቢ መሆኔ አይቀርም እያለች ማለም ጀመረች።

ነፍስ እንዳወቀች ነበር በግጥም ውድድሮች ላይ መሳተፍ የጀመረችው። በ19 ዓመቷ በባህልና ስፖርት ሚ/ር ድጋፍ በተዘጋጀ የግጥም ውድድር ላይ ተካፍላ አሸነፈች – በ1971 ዓ.ም። በዚህም የተነሳ 12 ግጥሞቿ በስዕል በተደገፈ መድበል አብዮታዊ ግጥሞች በሚል ርዕስ ታተመላት።  ከግጥሞቿ አንዱ ከማጀት እስከ ከተማ የሚል ሲሆን  ጭብጡ በሴቶች ትግል ዙሪያ ያጠነጥናል። በ1982 ዓ.ም በ27 ዓመቷ የመጀመርያዋ የሆነውን ሙሉ የአጭር ልብወለድ መድበል “የባከነ ጊዜ በሚል ርዕስ  አሳተመች።  በ1990 ዓ.ምያላፈራ ፍሬ የተሰኘ መፅሃፏን ካሳተመች በኋላ ዘጠኝ ሴት ደራስያን በሴቶች ዙሪያ በፃፉት ዕጣ የተሰኘ የአጭር ልብወለድ መድበል ውስጥ ስራዋ ታትሞላታል። ቀጣዩ ስራዋእብዷ በለጠች የተባለው ቤሳ ልብወለድ ነው።  ፖፑሌሽን ሚዲያ ሴንተር 42 ሴት ደራስያንን አወዳድሮ በአሸናፊነት ከመረጣቸው  ዘጠኝ ሴት ደራስያን አንዷ በመሆንም  ያልተናበቡ ልቦች በሚል መድበል ውስጥ ስራዋ ተካቶላታል። ከዚያም ፍቅር የጠማቸው ነፍሶች የተሰኘ ጭብጡን  በወንጀል ላይ ያደረገ  ረዥም ልብወለድ ያሳተመች ሲሆን በመቀጠል ዋጊኖስ በሚል ርዕስ የግጥም መድበል አሳትማለች። የበርካታ ደራስያንን ስራዎች ባካተተው የዋርካ ስር ጉባኤ የአጭር ልብወለድ መድበል ውስጥ ስራዋ ታትሞላታል። የበርካታ ሴት ደራስያን ግጥሞችን ባሰባሰበው እኛ2 የግጥም መድበል ውስጥም ተካትታለች።  የአጫጭር እውነተኛ ታሪኮች ስብስብ ለማሳተም በተዘጋጀው ውድድር ካሸናፊዎቹ አንዷ በመሆንም  የእኔ ዓለም በሚል መድበል ስራዋ ተካትቷል። በ2004 ዓ.ም በፖፑሌሽን ሚዲያ ሴንተር ድጋፍ በተዘጋጀው ውድድር በማሸነፍአዙሪት በተሰኘው መድበል ውስጥ ስራዋ ታትሞላታል። በዚሁ ዓመት በእውነተኛ ታሪክ ላይ የተመሰረተ ነዋዡ ምሁር የተሰኘ ረዥም ልብወለድ አሳትማለች።

 ፀሃፊ ገጣሚና የፖሊስ ጋዜጣ ዘጋቢ የመሆን  ህልሟን  እውን እንድታደርግ  እድል የፈጠረላት አንደኛው መፅሃፏ ነው። መፅሃፉ እንደታተመ የተወሰኑ  ቅጂዎችን  ለመሸጥ ወደ ፖሊስ ቢሮ ጎራ ብላ ነበር።  በመፅሃፉ ታሪኮች  የተደመመው የፖሊስ ክፍል ሃላፊ በፖሊስ ጋዜጣ ላይ በተለማማጅነት እንድትሰራ ጠየቃት። ዓይኗን አላሸችም። ስራውን የወደደችው የምወድሽበተለማማጅነት ብቻ አልቀረችም የማታ ማታ በዘጋቢነት ተቀጠረች።  በኋላ ላይም የፕሬስ ክፍል ሃላፊ ለመሆን በቅታለች።

በዚህ የሃላፊነት ቦታ ላይ ሳለች የመጀመርያዋ ሲቪል ብቻ ሳይሆን የመጀመርያዋ ሴት የፕሬስ ሃላፊ በመሆኗም ጭምር ትላልቅ ፈተናዎች ገጥመዋታል።  በፖሊስ ሃይል ውስጥ የነበሩ አንዳንድ ወንዶችና ሴቶች በየአጋጣሚው ይቃወሟትና ይገዳደሯት እንደነበር ታስታውሳለች። የምወድሽ ግን በችሎታዋና  በጥንካሬዋ  ትተማመን  ነበር።  ለስራው ባላት ልባዊ ፍቅርም  በስራዋ ለመግፋት ችላለች። የማታ ማታ ሌሎችም  ይሄንን ሃቅ ተረድተውታል። በፖሊስና እርምጃው ጋዜጣ በዘጋቢነት ስትሰራ ከቆየች በኋላ ዋና አዘጋጅ ለመሆን የቻለችው የምወድሽ ለስድስት ዓመትም በፕሬስ ክፍል ስራ አስኪያጅነት አገልግላለች።  በዚህ ሃላፊነቷም ብቃት ያላቸው ድጋፍ የሚሰጡ ሰራተኞችን  አፍርታለች።

 ዝነኛው  ደራሲ በዓሉ ግርማ  አርአያዋ እንደሆነ ትናገራለች።  ጥልቀት ያላቸው አጫጭር  ዓረፍተነገሮች እንዴት እምቅ ትርጉምና ሰፊ ሃሳብ እንደሚያስተላልፉ ስራዎቹ  አሳይተዋታል። በኋላ ላይ ካወቀቻት ዝነኛዋ ገጣሚ ፊርማዬ ዓለሙ ደግሞ  መድረክ ላይ ስትወጣ የነበራትን በራስ መተማመንና የእርጋታ መንፈስ  አስተውላለች።

በብዙ ሁኔታዎች ሴትነቴ ለፈተናዎች አልዳረገኝም ማለት እችላለሁ። አንዳንዴ ግን እንደሴትም  እንደእናትም  መሆኔ አይቀርም የሌሎች ህመምና ስቃይ በጥልቀት ይሰማኛል። በፖሊስ ፕሬስ የስራ ዘመኔ ትልቁ ፈተናዬ ይሄ ነበር። ለምሳሌ የትንሽ ሴት ልጇን መደፈር ልታመለክት የመጣች እናት ስመለከት ራሴን መቆጣጠር የሚያቅተኝ ጊዜ ነበርብላለች – የምወድሽ።

 በአንድ በኩል ልጆቿን እያሳደገች በሌላ በኩል ከሰባት በላይ መፃህፍትን ለማሳተም የቻለችው በሌላ ተዓምር ሳይሆን  ውስጣዊ ጥንካሬዋንና ቁርጠኝነቷን  በመገንዘቧ እንደሆነ ታምናለች። የህይወትን ውጣ ውረዶች ያለፈችውና  ድል ያደረገችውም  በፅናትና በፍቅር ነው – እግዚአብሄርን ከጎኗ አድርጋ።

ከፖሊስ ፕሬስ ብትወጣም ዛሬም መፃፏን አልተወችም። ለሴቶች እድገትና መሻሻል በሚሰሩ በርካታ ድርጅቶች ውስጥም እያገለገለች ትገኛለች። የኢትዮጵያ ሴት ደራስያን ማህበር ፕሬዚዳንት ከመሆኗም በተጨማሪ የኢትዮጵያ ሴቶች ቅንጅት ማህበር የቦርድ ሊቀመንበር ናት።

 ለወጣት ልጃገረዶች ስትመክር እንዲህ ትላለች – መሪዎችና እንስት ጀግኖች ለመሆን ራሳችሁን አለማምዱ። ህልማችሁን እንዳታሳኩ ደንቃራ የሚሆንባችሁን አሉታዊ ተፅእኖ ሁሉ አሻፈረኝ በሉ። ትችት ሲሰነዘርባችሁ በአንክሮ አዳምጡ። ምክንያቱም ለማደግ ያግዛችኋል።


ዋና የመረጃ ምንጮች
  ከወ/ሮ የምወድሽ በቀለ ጋር በሚያዝያ 2004 
አጥኚ
ሰምሃል ኪሮስ

Posted on October 7, 2014 By admin With 0 comments

ብርሃኔ ዳባ

AlmazDj

ዋና ዋና ስኬቶች:
ከአካል ጉዳተኝነት ጋር የተያያዙ ልማዳዊ ፍረጃዎችን  ተጋፍጣ በማሸነፍ የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ባለሙያ ለመሆን በቅታለች ፤አካል ጉዳተኞች የገቢ ማስገኛ ክህሎት ስልጠናና ከሌሎች እኩል ስራ የመቀጠር  እድል እንዲያገኙ ልዩ ትኩረቱ አድርጎ የሚሰራውን  የኢትዮጵያ አካል ጉዳተኛ ሴቶች ማህበር ከሌሎች ጋር በመመስረት፣  በፕሬዚዳንትነት ትመራለች
ወቅታዊ ሁኔታ የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ባለሙያ፣ ብሄራዊ ቤተመፃህፍት ኤጀንሲ፣ ኢትዮጵያ፤የኢትዮጵያ አካል ጉዳተኛ ሴቶች ማህበር መስራችና ፕሬዚዳንት
የትውልድ ቦታ: ሆለታ፣ ኦሮምያ፣ ኢትዮጵያ
የትውልድ ዘመን: ሠኔ 15 ቀን 1957 ዓ.ም
ወቅታዊ መኖሪያ ስፍራ: አዲስ አበባ
የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት
ቼሻየር ሰርቪስ፤ መናገሻ፤  ቀጨኔ ወላጅ አልባ ህፃናት፣ አዲስ አበባ
ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት
አዲስ አበባ
የዩኒቨርስቲ ትምህርት
ዲፕሎማ ፣በሴክሬተርያል ሳይንስ፣ የንግድ ት/ቤት፤ ቢኤ፣ በኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ፣ አድማስ ዩኒቨርስቲ ኮሌጅ፣ አዲስ አበባ
ዋና የስራ ዘርፍ
የአካል ጉዳተኝነት ተሟጋች
የሕይወት ታሪክ
ብርሃኔ ዳባ  የአካል ጉዳተኛ ሴቶችን  መብት ለማስከበርና ከሌሎች እኩል ስራ የመቀጠር  እድል እንዲያገኙ ልዩ ትኩረት ሰጥቶ የሚሟገተው የኢትዮጵያ አካል ጉዳተኛ ሴቶች ማህበር  መስራች ስትሆን ፤ይሄን ለትርፍ ያልተቋቋመ ድርጅት  በፕሬዚዳንትነት በመምራት ላይ ትገኛለች። ከአድማስ ዩኒቨርስቲ ኮሌጅ  በኢንፎርሜሽን ኮሙኒኬሽን ቴክኖሎጂ የመጀመርያ ድግሪዋን ያገኘችው ብርሃኔ ፤ በብሄራዊ  ቤተመፃህፍት በኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ክፍል በሲስተም አድሚኒስትሬተርነት እየሰራች ነው። አካል ጉዳተኞች ስለራሳቸው፣ ህብረተሰቡ ስለአካል ጉዳተኞች አቅምና  ችሎታ ያለው ምስልና ግምት እንዲሻሻል በልባዊ ፍቅር የምትተጋው  ብርሃኔ፤ ለኢትዮጵያ አካል ጉዳተኛ ሴቶች እንደ ስሟ ብሩህ ተስፋ  ናት።

በኦሮምያ ሆለታ፣ አሁንም ድረስ መብራትና  ውሃ ባልገባላት ጉቱታ በምትባል የገጠር መንደር የተወለደችው ብርሃኔ ፤ የሶስት ወይም የአራት ዓመት ህፃን ሳለች ነው  በሰውነት ልምሻ /ፖሊዮ/ አካል ጉዳተኛ የሆነችው። በቤት ውስጥ ስራ እንደምትረዳቸውና ትዳር ከያዘች በኋላም እንደምትደግፋቸው ለተማመኑት ቤተሰቦቿ ነገሩ  አስደንጋጭ ነበር።  እናቷን ገና ወጣት ሳለች በሞት ብትነጠቅም ገበሬ የነበሩት አባቷ አለ የተባለ ባህላዊና ሃይማኖታዊ መፈወሻ ቦታ  አልቀራቸውም። በወቅቱ ዘመናዊ የህክምና ማዕከል በአካባቢው ለዓመል ያህል እንኳን አልነበረም።ሴት አያቷ እንደአብዛኛው ማህበረሰብ  አካል ጉዳቷ አንድም ቡዳ በልቷት አሊያም  ከእግዚአብሄር ቁጣ የመጣ ነው የሚል እምነት ነበራቸው። ስለዚህም ጠበል ለማስጠመቅ ቤ/ክርስትያን ይወስዷት ነበር። በዚህ ጉዳቷ የተነሳም ከእድሜ እኩዮቿ ጋር ት/ቤት ለመሄድ አልታደለችም።

አባቷ  በባህላዊ ህክምና አለመፈወሷን ሲመለከቱና  እሷን ከሁለት ወንድሞቿ ጋ  ለማስተዳደር  አቅም ሲያጥራቸው፣  ቼሻየር ሰርቪስ የተባለ የአካል ጉዳተኞች ማገገሚያ ማዕከል ላኳት። በማዕከሉ ህክምና ካገኘችና በመራመጃ ሽመሎች መራመድ ከተለማመደች በኋላ በሚሽኖች የገንዘብ ድጋፍ  አዳሪ ት/ቤት ገባች – የመጀመርያ ደረጃ ትምህርቷን ለመከታተል። ነገር ግን ከቤተሰብ ርቆ መኖሩን አልቻለችውም። ይባስ ብሎ ቤተሰብሽ ጠፍተዋል የሚል መረጃ ደረሳት። ይኼኔ ተስፋ መቁረጥ ጀመረች። በእርግጥ ሚሽኖቹ ደጋፊዎቿ ያበረታቷት ነበር – ራሷን  መቻል የምትፈልግ  ከሆነ  ትምህርቷ በርትታ እንድትገፋ በማነቃቃት። ሆኖም በዙሪያዋ ያሉ  በሙሉ ተስፋ እንደሌላትና በትምህርቷም መግፋት እንደማትችል በማሰብ  ከንፈራቸውን ይመጡላት ነበር። ይሄ ነው የቀረች ተስፋዋን ያሟጠጠባትና የእለት ተዕለት ህይወቷን  ፈተና ያደረገባት። ሴት አያቷ ምንም እንኳን በትምህርት ግስጋሴዋ ቢደመሙም ብዙ ርቀት ትጓዛለች የሚል እምነት ፈፅሞ አልነበራቸውም።ትምህርቷን ብትጨርስስ — ምን ልትሰራበት ነው እያሉ ይጠይቁ ነበር። ብርሃኔ  ግን ራሷን ሰው የምታደርግበት አንድ እድል ይሄ ብቻ መሆኑን አውቃለች፤  እናም ስራዬ ብላ ትምህርቷን ከልቧ መከታተል ያዘች – ስኬታማ እንደምትሆን በመተማመን። በእርግጥ የመማር ዕድል እንድታገኝ ሳይታክቱ የጣሩት አባቷ ባለውለታዋ  መሆናቸውን አትዘነጋም።

ከቼሻየር ሰርቪስ ህክምናዋ  በኋላ በአዲስ አበባ  ወላጅ አልባ ህፃናት ማዕከል የገባችው ብርሃኔ፤ በማዕከሉ ውስጥ  ስነስርዓትን ተምራለች። ይሄን ብቻ ግን አይደለም የተማረችው። የጥበብ መጀመርያ እግዚአብሄርን መፍራት መሆኑንና እግዚአብሄርን በልብ ውስጥ  ከያዙ ሁሉም ነገር እንደሚሳካ የተማረችውም በዚሁ ማዕከል ውስጥ ነው። በት/ቤቱ ውስጥ የነበሩት ሚሽኖች፣ ተማሪዎች በመርህ የሚመሩና ለዓላማቸው የሚሞቱ ሰዎች እንዲሆኑ ቀርፀዋቸዋል።  ለደረሰችበት ስኬትና ሌሎችን ለመርዳት ላላት ቁርጠኝነት በማዕከሉ የነበራት እድገት መሰረት እንደሆናት ብርሃኔ ታምናለች።መፃህፍት እንድታነብ፣ በራስ የመተማመን ስሜት እንድታዳብር፣ ጊዜዋን በብልሃት እንድትጠቀምና ያላትን ለሌሎች እንድታካፍል እየተበረታታች ማደጓን  ታስታውሳለች። እንደክፍል ጓደኞቿ፣  እሷም በሄደችበት ሁሉ እግዚአብሄር እንደሚከተላት ተምራለች። እነዚህ ሁሉ ነገሮች  ለዛሬ ማንነቷ አስተዋፅኦ አድርገዋል።

የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቷን ካጠናቀቀች በኋላ፣ በአዲስ አበባ ንግድ ት/ቤት ገብታ በፀሃፊነት ሙያ /ሴክሬቴርያል ሳይንስ/ በዲፕሎም ተመረቀች። ስራ ፈልጎ መቀጠር ግን የማትወጣው አቀበት  ሆነባት። ማመልከቻ ያላስገባችበት መ/ቤት የለም፣ የጠየቁትን መስፈርት ሁሉ ታሟላለች፣ የቅጥር መመዘኛ ፈተናዎች ስለሚቀሏት ያለጭንቀት ነው የምትሰራው። ግን ማንም ሊቀጥራት ፍላጎት የለውም። ገና ሲያዩዋት አሁን እቺ እንዴት አድርጋ ልትሰራ ነው የሚል ጥርጣሬ ያድርባቸዋል – ለእሷ ባይገባትም።  እንቆቅሎሹ የተፈታላት ከሌሎች አካል ጉዳተኞች ጋር በጉዳዩ ላይ ከተወያየች በኋላ ነበር። ስራ የመቀጠር እድል የተነፈገችው በአካል ጉዳተኝነቷ መሆኑን ስትሰማ ተስፋዋ ነጠፈ።የአካል ጉዳተኝነቷ የህፃንነት ህይወቷን ያቃወሰባት ሳያንስ በቀሪ ህይወቷም ፈተናው እንደሚቀጥል ተገነዘበች። ደግነቱ ተስፋ አልቆረጠችም፤ ይልቁንም ራሷን አጠንክራ በመንገዷ የሚገጥማትን ሁሉ  ለመጋፈጥ ቆርጣ ተነሳች።

ከረጅም ድካምና ውጣ ውረድ በኋላ በብሄራዊ ቤተመፃህፍት ኤጀንሲ የተቀጠረችው ብርሃኔ፤  የቤተመፃህፍቱን ካታሎግ  በታይፕ የመተየብ ስራ ላይ ተመደበች። በዚህ ተመስጌን ብላ ከመቀመጥ ይልቅ ክህሎቷን ለማሻሻል በማሰብ፣ ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ለማጥናት ወሰነች። ጊዜ ሳታባክን ወዲያው በአድማስ ዩኒቨርስቲ ኮሌጅ ገብታ፣ በማታው መርሃ ግብር ትምህርቷን  ጀመረች። ጎን ለጎን የአካል ጉዳተኛ ሴቶች ተሟጋች በመሆን  በበጎ ፈቃደኝነት ትሰራ ነበር። ከቦታ ቦታ በታክሲ መጓጓዝ  አስቸጋሪ ቢሆንባትም ለችግሮች ሳትፈታ፣ በአምስት ዓመት ውስጥ  የመጀመርያ ድግሪዋን ለመያዝ በቃች። ዛሬ የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ባለሙያ የሆነችው ብርሃኔ፤ እዚያው ብሄራዊ ቤተመፃህፍት ኤጀንሲ ውስጥ በሲስተም አድሚኒስትሬተርነት ትሰራለች።

ብርሃኔ፤ እየሰራች ስትማር በነበረ ጊዜ ነው ከሰባት ጓደኞቿ ጋር በመሆን የኢትዮጵያ አካል ጉዳተኛ ሴቶች ማህበርን የመሰረተችው። ማህበሩ፤ አካል ጉዳተኛ ሴቶች በአካል ጉዳተኝነታቸው የሚገጥሟቸውን ፈተናዎች ተጋፍጠው ለማሸነፍና ትክክለኛ ማንነታቸውን እንዲገነዘቡ ለመርዳት የተቋቋመ ድርጅት ነው። በእርግጥ የመጀመርያ ሃሳቡ የመነጨው በማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር ትሰራ ከነበረችው ወ/ሮ መቅደስ ነበር። በኡጋንዳ ጉዞዋ  አካል ጉዳተኛ ሴቶች እንዴት ራሳቸውን እንዳደራጁ አይታ የተመለሰችው ወ/ሮ መቅደስ፤ ራሷ አካል ጉዳተኛ ባለመሆኗ እንዴት አድርጋ ተመሳሳይ ድርጅት ለመመስረት እንደምትችል እርግጠኛ አልነበረችም። እናም ይሄን ሃሳቧን ማየት ለተሳናት የዩኒቨርስቲ የክፍል ጓደኛዋ አማከረቻት። እሷ ደግሞ ለብርሃኔ ነገረቻት። ከዚያም ብርሃኔና ሰባት ጓደኞቿ፣ በመቅደስ እገዛ የኢትዮጵያ አካል ጉዳተኛ ሴቶች ማህበርን አቋቋሙ – በ1994 ዓ.ም። ከእነሱ ቀድሞ የተመሰረተ የሴቶች ክንፍ ያለው የአካል ጉዳተኞች ማህበር ስለነበር የእነብርሃኔ ማህበር ተቃውሞ ገጠመው ።  ብዙዎች  ለሴቶች ብቻ ተብሎ አዲስ ማህበር    መቋቋሙን አልወደዱትም ነበር። ብርሃኔና ባልደረቦቿ ግን የሚፈለገውን ያህል እንዳልተሰራ ጠንቅቀው ያውቁ ነበር። ለአካል ጉዳተኛ ሴቶች ተጨባጭ ለውጥ ለማምጣት ልባዊ ፍቅርና ቁርጠኝነትም ነበራቸው። ለበርካታ ወራት በበጎፈቃደኝነት ሲሰሩ ከቆዩ በኋላ ለማህበሩ የመጀመርያውን  ድጋፍ ከማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር አገኙና ዎርክሾፕ መስጠት ጀመሩ። በዎርክሾፑ ላይ ከአካል ጉዳተኝነት ጋር ተያይዘው ስለሚመጡ ግለሰባዊና ማህበራዊ ፈተናዎችና ውጣ ውረዶች፣ ማብራሪያዎችና ገለፃዎች ያቀርባሉ  – የራሳቸውን ተመክሮ በማካፈልና ሌሎች አካል ጉዳተኛ ሴቶች እንዲናገሩ በማነሳሳት። በክልሎች በአካል ጉዳተኞች ላይ የሚሰነዘረው አጉል ማህበራዊ  ፍረጃ ከአዲስ አበባም የከፋ ነው። በአንዳንድ ስብሰባዎች ላይ ጥቂት አካል ጉዳተኛ ሴቶች ብቻ ናቸው የሚገኙት። ለምን ቢባል አብዛኞቹ ከቤት ለመውጣት  በሃፍረት ስለሚሸማቀቁ ነው።

አንዳንድ አካል ጉዳተኞች የተረጂነት ስሜት እንዲያዳብሩ በመደረጋቸው ከማህበሩ ችሮታ የሚፈልጉ ቢሆንም የኢትዮጵያ አካል ጉዳተኛ ሴቶች ማህበር ግን ተረጂነትን አያበረታታም- ራሳቸውን እንዲችሉ ያግዛል እንጂ። አካል ጉዳተኛ ሴቶችን ለማብቃትም የገቢ ማስገኛ ክህሎቶች ስልጠና ይሰጣል። ከዚህም በተጨማሪ አካል ጉዳተኝነት በተለይ ሴቶችን ለጥቃት  ስለሚያጋልጥ ማህበሩ እንዴት ራሳቸውን ከጥቃት መከላከል እንደሚችሉ ያስተምራቸዋል።  ከመንግስትና ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመሆንም አካል ጉዳተኛ ሴቶች የሚገጥሟቸውን ችግሮች ለመፍታት በሚቻልበት ሁኔታዎች ላይ ይሰራል። ዛሬ ድርጅቱ በአዲስ አበባ ቢሮው ከ800 በላይ አባላት ሲኖሩት፤ በአምስት ክልሎችና በአንድ ከተማ /ድሬዳዋ፣ ሃረር፣ ሃዋሳ፣ ባህርዳር፣ መቀሌና ናዝሬት/ ከ1ሺ200 በላይ አባላት አሉት።ማህበሩ በአዲሱ አዋጅ መሰረት እንደአገር በቀል የኢትዮጵያ ድርጅት ዳግም ከተመዘገበ ወዲህ፣ከዓለም አቀፍ የገንዘብ ምንጮች መቀበል የሚችለው 10 በመቶ ብቻ ሲሆን የቀረውን ከአገር ውስጥ ማሰባሰብ ይጠበቅበታል። ለዚህም ነው  ለአካል ጉዳተኛ ሴቶች የስራ እድል፣ ለማህበሩ ደግሞ መጠነኛ ገቢ የሚሰጥ ዳቦ ቤት የከፈተው። ብርሃኔ ማህበሩን በፕሬዚዳንትነት እያገለገለች ነው።

በኢትዮጵያ አካል ጉዳተኞች ላይ የሚሰነዘረው አጉል ልማዳዊ ፍረጃ አሁንም ቀጥሏል – በተለይ በሴቶች ላይ – በተለይም በክልሎች። ማህበሩን የመሰረቱት ብርሃኔና ሰባት ጓደኞቿ አስቸጋሪ ፈተናዎችን አሸንፈው የተሳካላቸው ጠንካራ ሴቶች ስለነበሩ ነው። አንዱ የጥንካሬያቸው ምንጭ ደግሞ ትምህርት እንዳይማሩ ተስፋ ያስቆርጧቸው  ከነበሩ ቤተሰብና ማህበረሰብ እንዲሁም ከተወለዱበት  ከባቢ ማምለጥ መቻላቸው ነው። ህፃናት ከቤታቸው ሳይርቁ በመደበኛ ት/ቤት ትምህርታቸውን መከታተል የሚያስችላቸው ሁኔታና ንቃተ ህሊናው የዳበረ ማህበረሰብ ያለበት ከባቢ መፍጠር ተመራጭ ነው። ልማዳዊ ፍረጃው በከፋበትና በቂና ተገቢ አገልግሎት መስጪያዎች እንዲሁም የሰለጠኑ ባለሙያዎች በሌሉበት ሁኔታ የአካል ጉዳተኞች  አዳሪ ት/ቤቶችንና የወላጅ አልባ ህፃናት ማዕከላትን መዝጋት እንደማይገባ ብርሃኔ ታስጠነቅቃለች። ድህነት የአካል ጉዳተኞችን ፈተና አክብዶባቸዋል። አዎንታዊ ለውጥ ለማምጣት የሚያግዙ  የህክምና፣ የማገገምያና የትምህርት ድጋፎችን ማግኘት አስቸጋሪ ነው። በተለይ ለአካል ጉዳተኛ ሴቶች ፈተና ሆነው የሚጋረጡባቸው ጉዳዮች እንዳሉ አሌ የሚባል አይደለም። ለምሳሌ እርግዝና፣ የታክሲዎች አመቺነት፣ መፀዳጃ ቤቶች፣ ሆስፒታሎችና የመሳሰሉት። ነገር ግን ህብረተሰቡ እነዚህን ነገሮች ጨርሶ የማይወጡ ተራሮች አድርጎ በመሳል የበለጠ ያከብደዋል። ብርሃኔ ግን ነገሮች ሰዎች እንደሚሉት ጨርሶ የማይቻሉ አይደሉም – ትላለች። እሷ ለምሳሌ ቤቷን በቅጡ ታስተዳድራለች፤ ዋና ዋና የሚባሉትን የቤት ውስጥ ስራዎችን ታከናውናለች –  ልብስ ማጠብና እንጀራ መጋገር የመሳሰሉትን ። የተለያየ የአካል ጉዳት ላሉባቸው ከ800 በላይ የማህበሩ አባላትም ነገሩ ተመሳሳይ ነው።

ብርሃኔ፤ በማህበሩ ስራዎች አማካኝነት በጭለማ ውስጥ ተጋርደው ለነበሩ ወገኖች የብርሃን ተስፋ መፈንጠቅ  መጀመሩ ያኮራታል። ግን ገና ብዙ መሰራት ያለባቸው ነገሮች እንዳሉና  ይሄን እንደስራው መነሻ እንደምትቆጥረው ትናገራለች። አካል ጉዳተኞች ሌሎች የሚያገኙት እድል እኩል ተጠቃሚ ሊሆኑ እንደሚገባ፣ እንዲሁም እነሱም እንደሌሎች ስኬታማ መሆን እንደሚችሉ ማህበረሰቡን ለማስተማር እየሰራች ነው። እሷ ራሷ በልጅነቷ የትም አትደርስም ተብላ ተስፋ ተቆርጦባት እንደነበር ታስታውሳለች። የማታ ማታ ግን ከታላቅ ወንድሞቿ የላቀ ስኬት ለመቀዳጀት በቅታለች። ቁርጠኝነቱ ካላችሁና ወኔያችሁ እንዳይሞት ካደረጋችሁ በህይወት ውስጥ ታላላቅ የሚባሉ ነገሮችን ማሳካት ትችላላችሁ ትላለች – ብርሃኔ። አካል ጉዳተኛ ልጆቻቸውን ለማገዝ ለሚፈልጉ ወላጆች ተስፋ መሆን በመቻሏና ሌሎች ችግራቸውን እንዲፈቱ በማገዟ ወደርየለሽ ደስታ ይሰማታል።በማንነቷ ትኮራለች። አካል ጉዳተኝነቷ ፈፅሞ አያሸማቅቃትም፤ በራሷ ደስተኛ ናት። ልበሙሉዋ ብርሃኔ፤ ግልፅና ቀጥተኛ ስትሆን ሁሌም ትኩረቷ ልታሳካው የምትሻው ዓላማዋ ላይ ነው። እነዚህን ባህርያት ያላበሳት ደግሞ ትምህርቷን የተከታተለችበት ሂደት እንደሆነ ትናገራለች። አሁንም ክህሎቷን ለማዳበር የማትቦዝነው ብርሃኔ፤በኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ የማስተርስ ድግሪዋን ለማግኘት ትምህርቷን የመቀጠል ሃሳብ አላት። አሁን ግን በታክሲ እየተመላለሰች ሳይሆን በርቀት ትምህርትመርሃግብር ነው።  መርሃግብሩ ለሌሎች በርካታ አካልጉዳተኞችም የተለየ ጠቀሜታ አለው።

ብርሃኔ ለወጣት ኢትዮጵያውያን ሴቶች ስትመክር እንዲህ ትላለች – የንባብ ልማድ አዳብሩ፤  ራሳችሁን ከዘመኑ ቴክኖሎጂ ጋር አስተዋውቁ። ሴት እንደመሆናችሁ መጠን  የማንም ጥገኛ ልትሆኑ አይገባም፤  ራሳችሁን መቻል አለባችሁ። በንባብ ራሳችሁን ልታስተምሩ ይገባል፤ መፅሃፍ ማንበብ በጣም አስፈላጊ ነው።  /ብርሃኔ ቤተመፃህፍት የሚጠቀሙ ሴቶች  ከወንዶች በእጅጉ ያነሱ እንደሆኑ በስራዋ አጋጣሚዋ  አስተውላለች/ ቅድምያ የምትሰጧቸውን ጉዳዮች በግልፅ አስቀምጡ።በማይረቡ ጉዳዮች ላይ ከማተኮር ይልቅ ራሳችሁን በማበልፀግ ላይ አተኩሩ። በራስ መተማመንን አዳብሩ፤  የራሳችሁን ግቦችም ቅረፁ። ትርጉም ያለው ህይወት ይኑራችሁ። ግባችሁ ላይ ለመድረስ የሚያስፈልገውን መስዋእትነት  ለመክፈል ፈቃደኛ ሁኑ። አንዴ ግባችሁን ከቀረፃችሁ በኋላ በቁርጠኝነት ለማሳካት ትጉ፤  ሌሎች መጥተው ህልማችሁን እንዲያሳኩላችሁ አትጠብቁ። በጓደኛ ምርጫ ላይ ጥንቃቄ አድርጉ፤ በአካባቢያችሁ ከምታዩት እውነታ ትምህርት ውሰዱ። ዛሬ ዛሬ ብዙ ልጃገረዶች ፊልም ያዩና የዚያን ዓይነት ህይወት መኖር ይሻሉ። ያ ግን ፊልም እንጂ ተጨባጩ እውነታ አይደለም። በህልም ዓለም መኖር እንደማይቻል እወቁ።

ዋና የመረጃ ምንጮች
ከብርሃኔ ዳባ ጋር በ2004 ዓ.ም የተደረገ ቃለምልልስ፣ የኢትዮጵያ ሬዲዮና ቴሌቪዥን ኤጀንሲ፤ ኢትዮጵያ ሬዲዮ «የሴቶች መድረክ» ፕሮግራም – የግል ቃለምልልስ፤ በኢትዮጵያውያን አቆጣጠር በ29/01/2003 ዓ.ም የተላለፈ
አጥኚ
ናሁ ሰናይ ግርማ፤ ሸዊት ወልደሚካኤል

Posted on October 7, 2014 By admin With 0 comments

ብሩታዊት ዳዊት አብዲ

 

ዋና ዋና ስኬቶች:
በኢትዮáያ ታሪክ የመጀመርያዋ ሴት የባንክ ዋና ሥራ አስፈፃሚ፤ በአቢሲኒያ ባንክ ፣ በወጋገንና በኋላም በዘመን ባንክ መሥራች ዋና ሥራ አስፈፃሚ በመሆን ሰርታለች፤ በኢትዮáያ በርካታ አዳዲስና ዘመናዊ የባንክ አሰራሮችንና አገልግሎቶችን አስተዋውቃለች፤ የዘመኑን ምርጥና ቁንጮ የባንክ መሪዎችን በማሰልጠን አፍርታለች።
ወቅታዊ ሁኔታ አዳዲስ አማራጮችን በማጥናትና በመመርመር ላይ ትገኛለች
የትውልድ ቦታ: አዲስ አበባ፣ ኢትዮጵያ
የትውልድ ዘመን: 1940
ወቅታዊ መኖሪያ ስፍራ: አዲስ አበባ
የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት
ጋና
ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት
የዩኒቨርስቲ ትምህርት
የድህረ ምረቃ ትምህርትፖስት ግራጅዌት ዩኒቨርስቲ
ዋና የስራ ዘርፍ

  የሕይወት ታሪክ
  ብሩታዊት ዳዊት አብዲ ይበልጥ የምትታወቀው፤ በኢትዮጵያ ባንኮች በዋና ሥራ አስፈፃሚነቷ፤ እንዲሁም በአቢሲኒያናና በወጋገን ባንኮች መሥራች ፕሬዚዳንትነቷ ነው። ለዚያውም ደግሞ፤ ወቅቱ በኢትዮáያ ባንኮች ውስጥ ሴቶች ለምክትል ፕሬዚዳንትነት እንኳ በማይታሰቡበት ጊዜ ነበር። እንዲያም ሆኖ፣ ለአዳዲስ ተሞክሮዎችና ለፈታኝ ሥራዎች ያላት  ጥልቅ ፍላጎትና ጥማት ሁሌም የሙያ ሕይወቷ ልዩ ምልክት ሆኖ ዘልቋል። በኢኮኖሚክስ ሙያ የሰለጠነችውና በባንክ ዘርፍ የራሷን ትልቅ አስተዋፅኦ ያበረከተችው ብሩታዊት፤ ለትርፍ ባልተቋቋሙ ድርጅቶችም ውስጥ በኃላፊነት ሰርታለች። መቀመጫውን በአሜሪካ አድርጎ ኤችአይቪ ኤድስን ለመከላከል በተቋቋመ የረድኤት ድርጅት በፋይናንስ ዳሬክተርነት ሰርታለች፤ በአርብቶ አደር አካባቢዎች የእንስሳት ገበያ የማስፋፋት ዓላማ ይዞ በሚንቀሳቀሰው የአሜሪካ የልማት ረድኤት ድርጅት፣ የኢትዮጵያ ቅርንጫፍ ኃላፊና ዋና ተወካይ ሆና ማገልገሏም ይጠቀሳል። በተጨማሪም፣ በባህሬን ኮፐርስ ኤንድ ሊይብራንድ ለተሰኘው ድርጅት የኢኮኖሚክስ ባለሙያ ነበረች። በኢትዮጵያ የመጀመሪያዋ ሴት የባንክ ኃላፊ የሆነችው ብሩታዊት፤ በአቢሲኒያ ባንክ፣ በወጋገን ባንክ እና በዘመን ባንክ ውስጥ የአመራር መዘውሩን በመጨበጥ አገልግላለች፤ አዳዲስ ዘመናዊ አገልግሎቶችንና አሰራሮችን ለአገሪቱ ገበያ በማስተዋወቅ መልካም ስም አትርፋለች። ብሩታዊት፣ በሙያ ዘመኗ ለመጀመሪያ ጊዜ ዓምና እረፍት ከወሰደች ወዲህ፤ ለአገሯ የእድገት ግስጋሴ ተጨማሪ አስተዋፅኦ ለማበርከት፣ አዳዲስ አማራጮችን በማሰስና በመመርመር ላይ ትገኛለች።ስድስት ልጆች ባፈራው ቤተሰብ ውስጥ የበኩር ልጅ የሆነችውና እ.ኤ.አ በ1939 ዓ.ም በአዲስ አበባ የተወለደችው ብሩታዊት፤ ብዙውን ጊዜ በዲፕሎማትነት ከአገር አገር ይዟዟሩ ከነበሩት አባቷ፣ አምባሳደር ዳዊት አብዱ አልተለየችም።  የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቷን እስክታጠናቅቅ ድረስ ከአዲስ አበባ በተጨማሪ፣ በጋና፣ በናይጄሪያ፣ በሱዳን፣ በካናዳ እና በአሜሪካ ኖራለች። የደሴ አገረ ገዢ የነበሩት አባቷ አምባሳደር ዳዊት አብዱ ወደ ጋና፣ ከዚያም ወደ ናይጄሪያና ወደ ሱዳን፤ በመጨረሻም ወደ ካናዳ ሲመደቡ አብራ ሄዳለች። ወላጆቿ፣ ሁልጊዜ ልጆቻቸው ራሳቸውን እንዲችሉ ከማበረታታት የተቆጠቡበት ጊዜ የለም። እንደ ማንኛውም የዲፕሎማት ቤተሰብ፣  የቤት ውስጥ ሥራዎችን የሚያግዙ የቤት ሰራተኞች የነበሯቸው ቢሆንም፤ ልጆቹ ዘወትር የየራሳቸውን ክፍል እንዲያፀዱና በሳምንት አንድ ቀን ለቤተሰቡ ምግብ እንዲያሰናዱ ያደርጓቸው ነበር። ለብሩታዊት ወላጆች፤ ‘መማር እና ራስን መቻል’ ከሁሉም የላቀ የቤተሰብ እሴትና እምነት ነበር። ከአባቷ ያገኘችው ዋነኛ ምክር፣ “የማንም ሸክም አትሁኚ፤ በሁለት እግርሽ ቁሚ፤ ትምህርትሽን ተማሪ” የሚል ነው።

ለመጀመሪያ ዲግሪ ትምህርቷ በጆርጅ ዋሺንግተን ዩኒቨርሲቲ የተመዘገበችው ብሩታዊት፤ የጋዜጠኝነት ትምህርት የጀመረችው የመፃፍ ፍቅር ስለነበራት ነው። የዩኒቨርሲቲ ተማሪ ሳለች፣ ራሷን በገንዘብ ለመደገፍ ‘ዩኤስ ኒውስ ኤንድ ወርልድ ሪፖርት’ በተሰኘው የሚዲያ ተቋም ውስጥ በፀሐፊነት የመጀመሪያ ሥራዋን ያዘች። ሥራዋን ብትወደውም ቅሉ፤ አለቃዋ ግን የጋዜጠኝነት ሃሳቧን አልደገፉትም፤ ምክንያቱም እ.ኤ.አ. በ1960ዎቹ የውጭ አገር ስምና ቅላፄ ይዞ የሬድዮና የቴሌቪዥን ጋዜጠኛ መሆን የሚሞከር አልነበረም። የወደፊት ፍላጎቷን ገና በውል ያልለየችው ብሩታዊት፤ ወደ መምህርነት የትምህርት ዘርፍ ለመግባት ዳር ዳር ብትልም፤ በመጨረሻ በማኔጅመንትና ኢንተርናሽናል ትሬድ ላይ ፀናች። ነገር ግን በጆርጅ ዋሺንግተን ዩኒቨርሲቲ ሦስት ዓመት ከተማረች በኋላ ክፍያውን አልቻለችውም፤ ብዙ የወሰደቻቸው ኮርሶች እንደሚቃጠሉባትና የመመረቂያ ጊዜዋ እንደሚራዘምባት ብታውቅም፣ በክፍያ አነስ ወደሚለው ወደ ሃዋርድ ዩኒቨርሲቲ መዛወር ነበረባት።
በትርፍ ሰዓት እየሰራች፣ የዩኒቨርሲቲ ክፍያዋን ስትሸፍን የቆየችው ብሩታዊት፤ በዓለም ባንክ ውስጥ የአፍሪካ አገራት ክፍልን  ለሚመሩ ላይቤሪያዊ ዋና ዳሬክተር፣ በፀሐፊነት ተቀጠረች። ‘አይሆንም’ የሚል ምላሽ አሜን ብለው ከሚቀበሉት ተርታ ያልሆነችው ብሩታዊት፤ ሁሉንም የመመዘኛ ፈተናዎች በጣጥሳ ብታልፍም፤ የተለመደው የሥራ ቅጥር ዕድሜ (18 ዓመት) ስላልሞላት አትቀጠሪም ተብላ ነበር። እሷ ግን በጄ አላለችም፤ ሥራውን እንደምትችለው ፅኑ እምነት ስለነበራት፤ ወደ ዋና ዳሬክተሩ ቢሮ ተንደርድራ ገባችና እንዲቀጥራት አሳመነችው። ይኸኔ ነው፣ አፕላይድ ኢኮኖሚክስ ማጥናት እንደምትፈልግ በእርግጠኝነት የወሰነችው። መጀመሪያ በፀሐፊነት ብትቀጠርም፤ ብዙም ሳትቆይ እድገት አግኝታ ወደ ምክትል ሥራ አስኪያጅ(Adimministrtive Assistant)  ስትሸጋገር፤ ከዋና ዳሬክተሮች ጋር በቀጥታ የመሥራት፣ ለአባል አገራት ሪፖርት የማዘጋጀት እንዲሁም ስብሰባዎችንና የምክክር ፕሮግራሞችን የማሰናዳት ዕድል አግኝታለች። ከስድስት ዓመት ተኩል ቆይታ በኋላ የዓለም ባንክን በመልቀቅ፣ በአሜሪካ ባንከኞች ማህበር (American Banker’s Association) የትምህርት ክፍል ውስጥ የተቀጠረች ሲሆን፤ ወደ ጆርጅ ዋሺንግተን ዩኒቨርሲቲ ተመልሳ በአፕላይድ ኢኮኖሚክስና በኢንተርናሽናል ትሬድ የማስተርስ ዲግሪዋን ለመሥራት ከማህበሩ የገንዘብ ድጋፍ አግኝታለች። በዋሺንግተን ትዳር ይዛ ሦስት ልጆች ከወለደች በኋላ፣ በፍቺ ከባለቤቷ ስትለያይ የ23 ዓመት ወጣች ነበረች። እናም በዚህ ጊዜ ነው፤ ልጆቿን ብቻዋን እያሳደገች፣ ከሥራ ለቅቃ ለድህረ ምረቃ ትምህርት ዩኒቨርሲቲ የገባችው። ትምህርቷን ለማጠናቀቅ መቻልዋና በሁለት እግር በራሷ መቆሟ፣ ከሕይወት ዘመኗ ታላላቅ ስኬቶች አንዱ መሆኑን ብሩታዊት ታምናለች።

በአፕላይድ ኢኮኖሚክስና በ¹ለማቀፍ ንግድ የማስተርስ ዲግሪዋን እንደተቀበለች፤ ብሩታዊት ሥራዋን ቀይራለች። እዚያው የአሜሪካ ባንከኞች ማህበር ውስጥ፤ ወደ ኢኮኖሚክስና የጥናት ክፍል ተዛውራ በ”ኢኮኖሚስት” ደረጃ  መሥራት ጀመረች። ትንሽ ቆይታ ግን ወደ “ከፍተኛ ኢኮኖሚስት” ደረጃ አድጋለች። የአሜሪካ ባንከኞች ማሕበር በጣም ሳይስማማት አልቀረም። ከማሕበሩ ጋር ለ15 ¹መታት  ቆይታለች። በእርግጥም፤  የሚያማርር ነገር አልገጠማትም። በተቋሙ ውስጥ በሙያተኛ ደረጃ የሚሰሩ ሴቶች ሁለት ብቻ ሲሆኑ፤ ጥቁር ሴት ሙያተኛዋ ደግሞ ብሩታዊት ብቻ ናት። ቢሆንም፤ በሴትነትዋና በጥቁርነቷ  አድልዎ እንዳልደረሰባት ትገልፃለች። ብዙም ባይሆን፣ በተለይ በደቡባዊው የአሜሪካ ክፍል፣ ሙያተኛነቷን አምነው ለመቀበል የተቸገሩ ጥቂት ሰዎች አልጠፉም። አንድ ሁለቴ ደግሞ ከፍ ዝቅ አድርገው ሊያዩዋት የሚሞክሩ አጋጥመዋታል። ነገር ግን የማንምም አልባሌ ባህርይ የማስተናገድ ትእግስት የላትም፤ ለእያንዳንዱ እንደአመጣጡ ትመልሳለች። በቀናነት የሚመጣውን በትዕግስትና በብልሐት ጭምር ታስተናግዳለች። ካልሆነም እንደ አመጣጡ ነው። በዚህም ተባለ በዚያ፤ አደናቃፊ ተደርድሮ ቢጠብቅ እንኳ፤ የመጣችበትን ስራ ማከናወኗ አይቀርም። አላማና ግቧን፤ እንዲሁም በምን መንገድ ግቧን ለማሳካት እንደምትፈልግ በግልፅ እንዲያውቁ ታደርጋለች። ነገርን ሳትሸፋፍን፣ ዳር ዳሩን ሳትዞር፣ ፈራ ተባ ሳትል፤ እቅጩን በቀጥታ  የመናገር ድፍረቷና ሃይለኝነቷ፣ አንዳንድ ሰዎችን ቅር ሊያሰኝ ቢችልም፤  ለአለቆቿ ግን ጠቅሟቸዋል። የሆነ ቦታ አንዳች ችግር ሲፈጠርባቸው ወይም አንዳች ፈታኝ ሥራ ሲደቀንባቸው፤ ብሩታዊት ትጠራለች። ችግሩን እንድታስተካክልና ፈታኙን ሥራ እንድታስፈፅም የሚልኳት እሷን ነው። አንድ አለቃዋ፣ “አንቺኮ ከዲያብሎስ ጋር ሳይቀር መሥራት ትችያለሽ” ይላት እንደነበር ታስታውሳለች። እንዲህ በየቦታው ችግሮችን ለመፍታትና ፈታኝ ሥራዎችን ለማስፈፀም እየተላከች፤ ከ50ዎቹ የአሜሪካ ግዛቶች መካከል ወደ 42ቱ በተደጋጋሚ ተጉዛለች። በጉዞ በተጣበቡ አስር የጥድፊያ አመታት፣ በሆቴሎች ውስጥ ያሳለፈቻቸው ሌሊቶች እጅግ ብዙ ናቸው።
ከዚህ ሁሉ በኋላ፣ ብሩታዊት ፈታኝ ሥራዎችን የማሰስ ወይም አሜሪካን የመዞር ጉጉት ሊያድርባት ይችላል ብሎ ማሰብ ይከብዳል። ግን፤ ለ15 ¹መታት ከcራችበት ከአሜሪካ ባንከኞች ማሕበር፣ የአንድ መት እረፍት የወሰደችው፤ ለሌላ ምክንያት ሳይሆን፤ አዳዲስ ፈታኝ ሥራዎችን ለማፈላለግና አሜሪካን በመኪና ለመዞር ነው። ግን፣ ወር እንኳ ሳይሞላት፣ ሁለት የእረፍት ሳምንታት እንኳ ሳታገባድድ፤ ከታዋቂዋ የአርኤንድቢ (R&B) ዘፋኝ ከዶኒ ዋርዊክ አስቸኳይ የስልክ ጥሪ ደረሳት። በኒውዮርክ ኤችአይቪ ኤድስን ለመከላከል ትልቅ የገቢ ማሰባሰቢያ ፕሮግራም እያዘጋጀች የነበረችው ዶኒ ዋርዊክ፤ ገንዘብ ነክ ጉዳዮቿን ለማስተዳደርና ለመቆጣጠር የሚረዳት ሰው ስለፈለገች ነው ለብሩታዊት የደወለችላት። ብሩታዊት ለሁለት ወራት ያህል ብቻ እንደምታግዛት ተስማማች። የሥራ ግንኙነታቸው ግን፤ እንደታሰበው በአጭሩ አልተቋጨም። የኤችአይቪ ኤድስ ረድኤት ላይ ብቻ ሳይሆን፤ ፋታ የማይሰጡ የዘፋኟ በርካታ የቢዝነስ እንቅስቃሴዎች ላይም ጭምር የፋይናንስ ሃላፊነትን የተቀበለችው ብሩታዊት፣ ለሦስት ¹መታት የሚዘልቅ የወከባ ስራ ውስጥ ገባች። ከኮንጎ ወጣቶችና ጎልማሶች መካከል 65 በመቶ ያህሉ በኤችአይቪ ኤድስ መጠቃታቸውን በመጥቀስ የአገሪቱ ፕሬዚዳንት የእርዳታ ጥሪ ባስተላለፉበት ወቅት፤ ታዋቂዋ ዘፋኝ እጇን እንድትዘረጋ ያሳመነቻት ብሩታዊት ናት። ኮንጎ ድረስ ሄዳ የተለያዩ መንደሮችንና ክሊኒኮችን የጎበኘችው ዶኒ ዋርዊክ፤ የእርዳታና የህክምና መገልገያዎችን፣ የግንዛቤ ማስጨበጫ ቁሳቁሶችንና ኮንዶም የያዙ በሺ የሚቆጠሩ ካርቶኖችን አከፋፍላለች። ከዘፋኟ ዶኒ ዋርዊክ ጋር ለሦስት ¹መታት ከcራች በኋላ፤ ብሩታዊት በወከባ ከተሞላው ኑሮ የወጣችው፤ ኩፐር ኤንድ ሊብራንድ ከተሰኘው ታዋቂ ኩባንያ የሥራ ግብዣ ስለቀረበላት ነው። በቢዝነስ የሂሳብ ሥራ ላይ ከተሰማሩት ትልልቅ የአሜሪካ ኩባንያዎች መካከል አንዱ በሆነው ኩፐር ኤንድ ሊብራንድ ተቀጥራ፤ በባህሬን በ”ኢኮኖሚስት” የሙያ ደረጃ ለሁለት ¹መት cራች።

አባቷን ለመጠየቅ ወደ ኢትዮጵያ ስትመጣ ነው፤ እዚሁ አገሯ ውስጥ የሚያስቀር ሥራ የገጠማት። የአባቷ ጓደኛ አቢሲኒያን ባንክ ለማቃቋም እንድታግዛቸው ሲጠይቋት፤ ተስማማች። በምሥረታው ወቅትም ለአምስት ወራት ያህል የባንኩ ፕሬዚዳንት ሆና cርታለች። ከዚያ በኋላ ደግሞ ወደ ወጋገን ባንክ ተዛወረች። ለሰባት ¹መታት ባንኩን በፕሬዚዳንትነት ስትመራ፤ በአሜሪካ ባንኮች ከነበራት ተመክሮ በመነሳት፣ በርካታ አዳዲስ አcራሮችና አገልግሎቶች በኢትዮጵያ እንዲታወቁና ተግባራዊ እንዲሆኑ አድርጋለች። የመኪናና የፍጆታ እቃዎች መግዣ ብድር፤ እንዲሁም የመማሪያ ብድር እንዲለመድ ፈር ከመቅደዷም በተጨማሪ፤ ሴቶች ጌጣጌጥ በዋስትና አስይዘው መበደር የሚችሉበትን አሰራር መፍጠሯ ያስደስታታል። የብድር መያዣ ዋስትና ዝቅ ማድረግ እንደሚቻል በተግባር ያሳየችው ብሩታዊት፤ ጠንካራ የቢዝነስ እቅድ የሚያቀርቡ ሥራ ፈጣሪዎች ያለመያዣ ብድር የሚያገኙበት አሰራር ፈጥራለች። የወጋገን ባንክን በብቁ ባለሙያዎች ለማጠናከር በማሰብ፣ cራተኞችን ማሰልጠኗ ለባንኩ ብቻ ሳይሆን በአጠቃላይ ለአገሪቱ የባንክ አገልግሎት ትልቅ ጥቅም አስገኝቷል። በዘመናዊ የባንክ አcራሮች ዙሪያ ያሰለጠነቻቸው 109 ወጣት ባለሙያዎች፤ ዛሬ በመላ አገሪቱ በሚገኙ የባንክ ተቋማት ከፍተኛ የሃላፊነት ቦታ ይዘዋል።

ብሩታዊት ሥራ የምትለውጥበትን ጊዜና አቅጣጫ አስቀድሞ ለመተንበይ አስቸጋሪ እንደሆነ በእስካሁኖቹ ሥራዎቿ በግልፅ ታይቷል። አሁንም ወዳልተጠበቀ አቅጣጫ ዞረች። የልማት ስራዎች ላይ የሚያተኩርና ለትርፍ ያልተቋቋመ ACDI/VOCA የተሰኘ የአሜሪካ ድርጅት ውስጥ ገባች። የድርጅቱ የኢትዮጵያ ተጠሪና ወኪል ሆነች። በዚህ ሃላፊነቷም፤ ለአፋር፣ ለሶማሌና ለቦረና አርብቶ አደሮች የሚያገለግሉ 25 የእንሰሳት ገበያ ማዕከሎችን አስገንብታለች – በአሜሪካ የአሰራር ደረጃ። እግረመንገዷንም፤ ሳታውቀው የቆየ አዲስ የኢትዮጵያ ገፅታ በማየት ተደንቃለች።
እንደገና ወደ ባንክ ሥራ የተመለሰችው፤ አዲስ የተቋቋመውን ዘመን ባንክ በፕሬዚዳንትነት ለመምራት ነው። ዘመን ባንክ በአዳዲስ የባንክ አcራሮቹ በግንባር ቀደምትነት የሚታወቅ ሲሆን፤ ብሩታዊት ከባንኩ ምስረታ አንስታ ለሁለት ¹መታት በፊታውራሪነት መርታዋለች። ከዚህ በኋላ ነው፤ ለብዙ ¹መታት ስትመኘው የነበረ የአንድ ¹መት እረፍት ለማግኘት የቻለችው። ልጆቿን እንደየአላማቸው እያገዘች የእረፍት ጊዜዋን ያሳለፈችው ብሩታዊት፤ አሁንም አንደገና አዳዲስ የሥራ አማራጮችን በማሰስ ላይ ናት።

የግል ምኞቷ የልጆቿን ደስታ ማየት ነው። ለኢትዮጵያ ያላት ህልም ደግሞ፤ ሴቶች እውነኛ እኩልነት ሲቀዳጁ ለማየት መብቃት ነው።

ለወጣት ሴቶች እንዲህ ስትል ምኞቷን ትለግሳለች፡ ማንነትሽንና ፍላጎትሽን እወቂ። የምትፈልጊውን ለማሳካት፣ ምንም ቢሆን ወደ ኋላ አትበዪ። ለራስሽ አለኝታና ጠበቃ ሁኚ። ፍላጎትሽንና እንዴት ፍላጎትሽን ለማሳካት እንዳሰብሽ በግልጽ አሳውቂ። ሀያ ሚሊዮን እንቅፋቶች ቢደረደሩብሽ፤ አንድ በአንድ እየነቀልሽ ጣያቸው።

 


ዋና የመረጃ ምንጮች
  ከብሩታዊት ዳዊት አብዲ ጋር የተደረገ ቃለምልልስ
አጥኚ
ሜሪ-ጄን ዋግል

Posted on October 7, 2014 By admin With 0 comments

ብሩክታዊት ጥጋቡ ታደሰ

AlmazDj

ዋና ዋና ስኬቶች:
ከሰባት አመት በታች ለሆኑ ሕፃናት ጠቃሚ መልዕክቶችን የሚያስተላልፍ “ፀሐይ መማር ትወዳለች” የተሰኘየቴሌቪዥን ፕሮግራም በመፍጠር ተሸላሚ ሆናለች። አራተኛ አመቱን የያዘው የቴሌቪዥን ፕሮግራም ሚሊዮንሕፃናት ታይቷል። እድሜያቸው 10 እስከ 15 ዓመት የሆኑ ልጆች የሚሳተፉበትና ስለራሳቸው ሕይወት የአንድደቂቃ ቪዲዮ የሚያዘጋጁበት ፕሮግራምም ጀምራለች – “ኢንቮልቭ ” በሚል ሥያሜ። 13 አመትና ከዚያበላይ ለሆኑ ልጆች የሚዘጋጅ “ትንንሽ መርማሪዎች” የተሰኘ ፕሮግራምም ፈጥራለች – የፈጠራ ጉጉትን እያነሳሳሳይንስን በማራኪ መንገድ ለማስተዋወቅ። ብሩክታዊትና ያቋቋመችው ድርጅት (ህዊዝ ኪድስ ዎርክሾፕበርካታዓለማቀፍ ሽልማቶችን አግኝተዋል።
ወቅታዊ ሁኔታ የዊዝ ኪድስ ዎርክሾፕ ባለቤትና ዋና ሥራ አስፈፃሚ፤ “ፀሐይ መማርትወዳለች “ኢንቮልቭ ” እና “ትናንሽ ተማራማሪዎች የተሰኙ ፕሮግራሞችፕሮዲዩሰር
የትውልድ ቦታ: አዲስ አበባ
የትውልድ ዘመን: ሀምሌ13 ቀን 1973 ዓ.ም
ወቅታዊ መኖሪያ ስፍራ: አዲስ አበባ
የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት
ገርጂ አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት፣ አዲስ አበባ
ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት
የዩኒቨርስቲ ትምህርት
ዋና የስራ ዘርፍ

  የሕይወት ታሪክ
  “ፀሐይ መማር ትወዳለች” የሚል አዝናኝና አስተማሪ የሕፃናት የቴሌቪዥን ፕሮግራም በማሰናዳት የምትታወቀው ብሩክታዊት ጥጋቡ፤ በአለማቀፍ ደረጃ ተሸላሚ ከመሆኗም በላይ ከባለቤቷና ከሥራ ባልደረቦቿ ጋር ተጨማሪ የሕፃናት ፕሮግራሞችን በመፍጠር ለእይታ አብቅታለች።  የኢትዮጵያ ሕፃናት ለወደፊት ሕይወታቸው ጥሩ መነሻ አግኝተው በፍቅር ትምህርት ቤት እንዲገቡ የሚያዘጋጃቸው ፕሮግራም ለማሰናዳት በማሰብ፣ ሥራውን በ1997 ዓ.ም የጀመረችው፤ ከባለቤቷ ከሼን ኢዘንሀውሰር ጋር የምትኖርበት ቤት ህዊዝ ኪድስ ዎርክሾፕ የተሰኘ ትንሽ ስቱዲዮ በመፍጠር ነው። ከባለቤቷ፤ ከሰባት ታታሪ የሥራ ባልደረቦቿና ከበጎ ፈቃደኞች ትብብር ጋር የብሩክታዊት ጥረት ተሳክቶ፤ በ1998 ዓ.ም “ፀሐይ መማር ትወዳለች” የተሰኘው የአሻንጉሊት ትርዒት በኢትዮጵያ ቴሌቪዥን መቅረብ ጀመረ። በ2002 ዓ.ም ደግሞ፤ ከችግረኛ ማህበረሰብ የመጡና ከ10 እስከ 15 ዓመት እድሜ ያላቸው ታዳጊዎች ስልጠና ወስደው በራሳቸው ሕይወት ዙሪያ የአንድ ደቂቃ ቪዲዮ የሚያዘጋጁበት “ኢንቮልቭ ሚ” የተሰኘ ፕሮግራም ተጨመረበት። ከዚያም ከተለያዩ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ከ13 እስከ 18 አመት እድሜ ያላቸው ተማሪዎች የሚሳተፉበት፣  “ትናንሽ መርማሪዎች” የሚል አዲስ ፕሮግራም ታከለበት። ተማሪዎቹ በየእለቱ ሕይወታቸውን የሚነኩ የአካባቢ ጥበቃና ቴክኖሎጂ የመሳሰሉ ጉዳዮችን በሳይንሳዊ መንገድ ይመረምራሉ።

በአዲስ አበባ ሳሪስ አካባቢ ድህነት ጎልቶ በሚታይበት ሰፈር በ1973 ዓ.ም ከችግረኛ ቤተሰብ የተወለደችው ብሩክታዊት፣ አስር አመት እስክትደፍን ድረስ የቤታቸው  ብቸኛ ልጅ ነበረች። ያኔ ነው ታናሽ ወንድሟ የተወለደው። ከሦስት ዓመት በኋላ የመጀመሪያ ቤታቸውን ገርጂ አካባቢ ሠርተው ሲገቡ፣ ከአያቷ ጋር የነበረችው ታላቅ እህቷ አብራቸው ልትኖር መጣች።

በተፋፈገ የሳሪስ ሰፈር ተወልዳ ያደገችው ብሩክታዊት፤ በጠባብ ግቢ ውስጥ አስር ቤተሰቦች ተጣብበው ኑሯቸውን ሲገፉና ከግቢው ልጆች ጋር ቆሻሻ ላይ ስትጫወት ታስታውሳለች። አንዳንዴም ከሌሎቹ ልጆች ጋር የአከራይ ቤት ውስጥ ቴሌቪዥን ታይ ነበር። የብሩክታዊት አባት ትልቅ ትልቁን የሚያስብ የትጋት ሰው ስለሆነ፤ ምንም መሀይም ቢሆንም ተፈጥሯዊ የንግድ ችሎታ ነበረው። የቡልዶዘር ሠራተኛ ሆኖ እረፍት ሳያምረው እየሰራ የተወሰነ ያህል ገንዘብ ካጠራቀመ በኋላ፤ ቤት መግዛትና መሸጥ ጀመረ። የኋላ ኋላም የተዋጣለት ሥራ ፈጣሪ የቢዝነስ ሰው ሆኗል። ደግሞም ሌሎች ሰዎች ከድህነት ሲወጡ ማየትና መደገፍ የሚወድ ለጋስ ነበር። የብሩክታዊት እናት የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ያጠናቀቀች ብትሆንም፤ ከጓዳ እንድትወጣና እንድትሠራ የሚያበረታታ ነገር አላገኘችም፤ የመሥራት እድል ባለማግኘቷም ሁሌም ይቆጫት ነበር። ይህን የእናቷን ቁጭት እያየች ያደገችው ብሩክታዊት፤ ተመሳሳይ እጣ እንዲደርሳት አልፈለገችም። እናቷም የልጄ ሕይወት ከኔ የተሻለ መሆን አለበት ብላ ስለቆረጠች፤ ህልሟን ለማሳካት እንድትተጋ፤ አላማና ምኞቷን በግልፅ እንድትናገር ታበረታታት ነበር። ብሩክታዊት ትምህርቷ ላይ እንድትበረታ በማሰብም፤ የቤት ሥራ መሥራቷን፤ በደንብ እያነበበችና እያጠናች መሆኗን እናቷ ሳትከታተላት የቀረችበት ጊዜ የለም።
በገርጂ የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርቷን እንዲሁም በቦሌ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቷን ያጠናቀቀችው ብሩክታዊት፤ ፓይለት ወይም ዶክተር የመሆን ህልም ነበራት፤ አስተማሪነትን በጭራሽ አስባው አታውቅም። እናቷ እንደሚሉት ከሆነ ግን፤ አስተማሪነት ለብሩክታዊት እንግዳ አይደለም፤ ከልጅነቷ አንስቶ አብሯት አድጓል። የሰፈር ልጆችን ሰብስባ ፊደልና ንባብ ታስተምር አልነበር? የሁለተኛ ደረጃ ተማሪ ሳለች ደግሞ አስተማሪነትን የገቢ ምንጭ  ሆኖላታል – እያስከፈለች ተማሪዎችን አስጠንታለች። ያም ሆነ ይህ፤ ብሩክታዊት እንዳሰበችው ፓይለት ወይም ዶክተር የምትሆንበት እድል አልነበራትም። አብዛኛው ወጣት እንደ ምርጫው በሚፈልገው የሙያ መስክ ትምህርት ወይም ስልጠና የማግኘት እድል የለውም። የሁለተኛ ደረጃ መልቀቂያ ፈተና ላይ በሚያመጡት ውጤት እንዲሁም በትምህርት ቤቶች ኮታ እየታየ ነው ተማሪዎች ለስልጠና የሚመደቡት። የሙያ መስክ መምረጥ በቀላሉ የማይገኝ ቅንጦት ሆነና፣ ብሩክታዊት ያለፍላጎቷ ወደ መምህራን ማሰልጠኛ ተቋም ተመደበች። መንፈሷ በቅሬታ ደበዘዘ። የከበባት ደመና ከላይዋ ላይ የተገፈፈው፤ ትምህርቷን ለማጠናቀቅ የተቃረበች ጊዜ ለልምምድ ተመድባ አስተማሪነትን ስትቀምሰው ነው። ከገመተችው በላይ ወደደችው። እንዲያውም አስተማሪነት እንከን የለሽ ተስማሚ ሙያ ሆኖ ተሰማት። ተመርቃ ሙሉ ጊዜዋን በአስተማሪነት ላይ ለማዋል ጓጓች። ከዚያ ወዲህ በተለይ ሕፃናትን ማስተማር ከሁሉም የላቀ ቅዱስ ሙያ እንደሆነ ማመን የጀመረችው ብሩክታዊት፣ በ1993 ዓ.ም ከተመረቀች በኋላ በተለያዩ የግል የአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች አስተምራለች። እጅጉን የረካችው ደግሞ በመዋዕለ ሕፃናት ውስጥ ስታስተምር ነው። በዚህ መሀል የሕይወቷን አቅጣጫ የሚቀይር አጋጣሚ ተፈጠረ። ከፍተኛ ፈጠራ የሚታይበት “ቱ ዊንግስ አካዳሚ” ውስጥ የመዋዕለ ሕፃናት አስተማሪና ሃላፊ ሆና በምትሰራበት ወቅት ሼን ኢዘንሀውሰር የተባለ ወጣት አሜሪካዊ በበጎ ፈቃደኝነት የእንግሊዝኛ አስተማሪ ሆኖ መጣ። ገና ከመምጣቱም፤ ለሕፃናት የቴሌቪዥን ትዕይንት እንፍጠር በማለት ሌሎቹን አስተማሪዎች ተፈታተናቸው። ምንም አይነት የሕፃናት የቴሌቪዥን ትዕይንት በሌለበት አገር አዲስ የመፍጠር ሃሳብ ብሩክታዊትን ነሸጣት። ብሩክታዊትንና ሼንን ጨምሮ የተወሰኑ አስተማሪዎች የዘወትር ሥራቸውን ሳያጓድሉ፤ በበጎ ፈቃደኝነት ጥረታቸውን ጀመሩ። ነገር ግን አንዳቸውም ቢሆኑ፤ ስለቴሌቪዥን ፕሮግራም አዘገጃጀት ምንም እውቀት አልነበራቸውም። ለዚህም ነው፤ ምን ያህል ጥረት እንደሚጠይቅ ለመገንዘብ ጊዜ የወሰደባቸው። ለካ በበጎ ፈቃድ የትርፍ ሰዓት ጥረት ብቻ የሚነቃነቅ ሥራ አይደለም። ግን ተስፋ ሰጪ ቡቃያ መታየቱ አልቀረም። ቀስ በቀስ እየተዋወቁና እየተቀራረቡ የመጡት ሼን እና ብሩክታዊት በፍቅር ተማርከው በጋብቻ ተሳሰሩ። ለጫጉላ ሽርሽር ወደ ተለያዩ አገራት ሲዘዋወሩ፤ የትምህርት ነገር የማይሆንላት ብሩክታዊት በሄዱበት ቦታ ሁሉ ትምህርት ቤቶችን ሳትጎበኝ አታልፍም ነበር። በየትምህርት ቤቱ ያየችው ከፍተኛ አቅምና የትምህርት መገልገያ መሳሪያዎች አስደንቋታል። ሙሽሮቹ በአሜሪካ ወይም በአውሮፓ አስተማሪ ሆነው የመሥራትና የመኖር እድል የነበራቸው ቢሆንም፤ ልባቸው ኢትዮጵያ ውስጥ ሆነና ተመልሰው መጡ። ለኢትዮጵያውያን ሕፃናት ጥሩ የትምህርት መነሻ የሚሆን የቴሌቪዥን ትዕይንት ለመፍጠር የወጠኑት ሃሳብ በእንጥልጥል ሲቀር ማየት አልፈለጉም።

የ24 አመቷ ብሩክታዊትና ባለቤቷ በ1997 ዓ.ም ወደ አዲስ አበባ ተመልሰው እንደመጡ ከመደበኛው የአስተማሪነት ሥራቸው ለቀቁ። ነገር ግን ከትምህርት አልተላቀቁም። የቴሌቪዥን ትርዒት እንዴት ማዘጋጀት እንደሚቻል  ራሳቸውን ማስተማር ጀመሩ። ስልጠና የሚያገኙበት ተቋም ስላላገኙ፤ መፃህፍትን በማንበብ፣ መረጃ በማሰባሰብ እንዲሁም ብዙ ትዕይንቶችን በመመልከት እውቀታቸውን አዳበሩ። ሼን የድምፅና የቪዲዮ ማቀናበሪያ ሶፍትዌር ያዘጋጀ የኮምፒዩተር መሃንዲስ ቢሆንም፤ የቴሌቪዥን ትዕይንት ለመፍጠር ግን ከብሩክታዊት የተሻለ እውቀት አልነበረውም። በንባብና በጥናት ራሳቸውን እያስተማሩ፣ በምርምርና በሙከራ ልምድ እያካበቱ ለአንድ አመት ያህል ያለማቋረጥ ሠሩ። መኖሪያ ቤታቸው ውስጥ አረንጓዴ የአልጋ ልብስ ግድግዳ ላይ እየዘረጉና ቪዲዮ እየቀረፁ፣ በአሻንጉሊትና በአኒሜሽን እየሞካከሩ፣ ድምፅና ቪዲዮ እያቀናበሩ፣ ከበርካታ ወራት ጥረት በኋላ የ15 ደቂቃ ትዕይንት አጠናቅቀው አሰናዱ። በቱ ዊንግስ አካዳሚ የ15 ደቂቃውን ትዕይንት ለመመልከት እድል ያገኙ ሕፃናት ፈነደቁ። የአገራቸውን መንፈስ የተላበሰና በሚያውቁት ቋንቋ የቀረበ በመሆኑ አስተማሪነቱ ማረካቸው። አዝናኝነቱ አስደሰታቸው። የሕፃናቱ ደስታ ደግሞ፤ ብሩክቲንና ሼንን መልሶ አስፈነደቃቸው።
ይሄኔ ነው ብሩክታዊት ቆም ብላ ለማሰብ እረፍት የወሰደችው። ምን መሥራት እንዳለባት ለመወሰን መጀመሪያ ለሕፃናት ትምህርት ምን ምን እንደሚያስፈልግና ምን ምን እንደጎደለ በግልፅ ማወቅ ይኖርባታል። የችግረኞች ሰፈር ውስጥ ያደገችው ብሩክታዊት፤ ብዙ ልጆች መዋዕለ ሕፃናት ገብተው ከንባብና ከትምህርት ጋር የመተዋወቅ እድል እንደማያገኙ ታውቃለች። በእርግጥ እናቷ የተማሩ ስለነበሩ፣ ቤት ውስጥ ከንባብና ከትምህርት ጋር እንድትተዋወቅ እያገዙ ያበረታቷት ነበር። ብዙ ሕፃናት ግን ይህንን እድል አያገኙም።

መንግስት ሁሉንም ሕፃናት ወደ ትምህርት ለማስገባት ብዙ አዳዲስ ትምህርት ቤቶችን እየገነባ ቢሆንም፤ ሕፃናቱ ለትምህርት ቤት ዝግጁ እንዲሆኑ ከቁጥር የሚገባ ጥረት ሲደረግ አይታይም። የትምህርት ጥናቶች እንደሚጠቁሙት፣ ሕፃናት 7 አመት ሳይሞላቸውና ትምህርት ቤት ሳይገቡ ዋና ዋና የትምህርት መሰረቶችን (ለምሳሌ የጤንነት፣ የሥነ ዜጋ፣ የሥነ ምግባርና የመርማሪነት መሰረቶችን) መጣል አለባቸው። አለበለዚያ ጊዜው ሊረፍድ ይችላል። ለዚህም ነው ብሩክታዊት ከ3 እስከ 6 አመት እድሜ ላይ ባሉት ሕፃናት ላይ ለማተኮር የወሰነችው፤ ለወደፊት ሕይወታቸው ጥሩ መነሻ የሚሆኑ ጉዳዮችን የሚዳስስ የቴሌቪዠን ፕሮግራም ለመፍጠርና ለማሰናዳት የወሰነችው ብሩክታዊት፤ በቀጭኔ አሻንጉሊት ፀሐይ የተሰኘች የስድስት አመት ሕፃን ገፀባህሪ ዙሪያ ያጠነጠነ ትዕይንት ፈጠረች። ለሕፃናት ሊተላለፉ የሚገቡ መልእክቶችን፤ ነገሮችን የመመርመር፤ በአካባቢያችን ካሉ ነገሮች ግንዛቤ የመጨበጥ፤ ንባብን የማፍቀር፣ እየተጫወቱ የመማር አስፈላጊነትን ያሳያል።  በሁለተኛ ደረጃ በወላጆች ላይ ያተኮረ መልእክት ለማስተላለፍ የዘፈቀደ ልማዳዊ አስተሳሰብን የሚያስተካክሉ አርአያዎች በትርዒቱ ይቀርባሉ። በኮንስትራክሽን ሙያ ላይ የተሰማራች እናት እንዲሁም ቤት ውስጥ ለልጆች ምግብ እያዘጋጀና ከመተኛታቸው በፊት ታሪክ እያነበበላቸው የሚንከባከብ አባት በትርዒቱ ውስት ተካተዋል። ጎረቤቶችን የሚረዳና ብልህ ሽማግሌን ጨምሮ፣ ብዙ ኢትዮጵያውያን በክብር የሚያዩት ለሕፃናት የሚያስቡ ሰዎች የተሰባሰቡበት ሰፈር የትርዒቱ አካል ነው። ትርዒቱ ለሕፃናት ትምህርት የሚያስተላልፈው በሙዚቃና በዳንስ፤ በምስሎችና በቃላት ነው። በብሩክታዊት ድምፅ የሚቀርበው የፀሐይ ንግግርን ጨምሮ በትዕይንቱ ውስጥ የሚነገሩ ቃላት በአማርኛ የሚቀርቡ ናቸው – በእንግሊዝኛ የፅሁፍ ትርጉም ታጅበው። በእርግጥ ለተለያዩ የኢትዮጵያ ክፍሎች ለማሰራጨት አማርኛው በበርካታ ቋንቋዎች ይተረጎማል። እስካሁንም፤ በመላ አገሪቱ ከ5 ሚሊዮን በላይ ሕፃናት ትርዒቱን ተመልክተዋል። ኤችአይቪና ወባን ጨምሮ ጤናን፤ እንዲሁም የትምህርትና የግብረ ገብነት ጥቅምን የሚዳስስ ትርዒት ሕፃናትን በሚማርክ መንገድ ለማሰናዳት ብሩክታዊትና የስራ ባልደረቦቿ የተለያዩ የፈጠራ መንገዶችን አዳብረዋል። በአንድ ትምህርታዊ ርዕሰ ጉዳይ (ለምሳሌ በእውነተኛነት) ዙሪያ መነሻ ፅሁፍ የሚያዘጋጁ በጎ ፈቃደኞችን ታሰባስባለች። በየሁለት ሳምንቱ እየተገናኙ ከሚያዘጋጁት አፅመ ታሪክ በመነሳት፤ ብሩክታዊት፤ ባለቤቷ ወይም ከስራ ባልደረቦቿ አንዱ የሙሉ ዝግጅት ታሪክ ይፅፋል።

የቴሌቪዥን ፕሮግራሙ ቀስ በቀስ መልክ እየያዘ ሲመጣ፣ ትርዒቶቹን የሚያዘጋጅና የሚያሰናዳ ህዊዝ ኪድስ ዎርክሾፕ የተሰኘ ለትርፍ የሚሠራ ማህበራዊ የቢዝነስ ድርጅት ያቋቋመችው ብሩክታዊት፤ ከኢትዮጵያ ቴሌቪዥን ጋርም የትብብር ግንኙነት ፈጠረች። ፕሮግራሙ ሳይቋረጥ እንዲቀጥል አስፈላጊውን ገንዘብ የሚያሟላ የገቢ ምንጭ መፍጠር ግን ትልቅ ፈተና ሆነባት። ትርዒቶቹን እየተቀበለ የሚያሰራጨው የኢትዮጵያ ቴሌቪዥን  ገንዘብ አይከፍልም። ህዊዝ ኪድስ ዎርክሾፕ ፈተና ላይ ወደቀ። በጎ ፈቃደኞችንም እያሳተፈ በአነስተኛ ወጪ የሚሠራ ቢሆንም፤ የቁሳቁስ፣ የቅንብር፣ የዝግጅት ወጪዎችን መሸፈን ትግል ሆነባት። ስፖንሰር ለመሆን ብቅ ያለ የቢዝነስ ተቋም የለም። የቢዝነስ ተቋማት ትኩረት ያልሰጡበት አንዱ ምክንያት፤ የሕፃናት ትምህርታዊ የቴሌቪዥን ስርጭት እንደ ትልቅ ነገር ስለማይታይ ሊሆን ይችላል ብላ ታምናለች – ብሩክታዊት።

እንዲያም ሆኖ ከጀመረችው ሥራ ወደኋላ አላለችም። እንዲያውም ታዳጊ ልጆች ራሳቸውን የሚገልፁበት መድረክ እንዲያገኙ በማሰብ “ኢንቮልቭ ሚ” የተሰኘ አዲስ የልጆች ፕሮግራም ፈጠረች። ከ10 እስከ 15 ዓመት እድሜ ያላቸው ልጆች ለአራት ቀናት የፊልም አሰራር ስልጠና ከተሰጣቸው በኋላ፣ በራሳቸው ሕይወት ዙሪያ የአንድ ደቂቃ ቪዲዮ ያዘጋጃሉ። ይህንን የቪዲዮ ትርዒት ለማዘጋጀት ሲጣጣሩ የሚታዩት ልጆች፣ የራሳቸው የኑሮ ሁኔታዎችንና ፈተናዎችን ለተመልካቾች ያካፍላሉ። ከዚያም የልጆቹ የአንድ ደቂቃ ቪዲዮዎች ለተመልካች ይቀርባሉ። በሁለት ዙር ለሁለት አመታት በዘለቀው ፕሮግራም በባህርዳር፣ በወልዲያ፣ በገብረ ገጫር፣ በሻሸመኔና በአዲስ አበባ ከሚገኙ ችግረኛ ሰፈሮች 120 ገደማ ታዳጊዎች ስልጠናውን በመውሰድ ተሳታፊ ሆነዋል። አይናፋር የነበሩ ተማሪዎች በአራት ቀን ስልጠና ወደ ልበሙሉነት ተሸጋግረው በራሳቸው ህይወት ዙሪያ የቪዲዮ ትዕይንት ሲያዘጋጁ ማየት በእጅጉ አስገራሚ እንደሆነ ብሩክታዊት ትናገራለች። የልጆቹ ታሪክ ልብን በጥልቀት ይነካል። በ”ሪያሊቲ ሾው” አይነት አቀራረብ በሚዘጋጀው የ”ኢንቮልቭ ሚ” ፕሮግራም የልጆቹ የቪዲዮ ትዕይንት በዳኞች ፊት ለውድድር ይቀርባል። አሸናፊው ልጅ፣ የአመቱ የታዳጊዎች ምርጥ ፊልም ሠሪ ተብሎ ይሸለማል።

ብሩክታዊት በዚህ አላበቃችም። በቅርቡም “ትናንሽ መርማሪዎች” የተሰኘ አዲስ ፕሮግራም ፈጥራ ስርጭቱ ተጀምሯል።  ከ13 እስከ 18 ዓመት እድሜ ክልል የሚገኙ የሁለተኛ ደረጃ ተማሪዎች የሚሳተፉበት ይሄው ፕሮግራም፣ ኢትዮጵያዊያን ታዳጊዎች ሳይንሳዊ ዘዴዎችንና ስልቶችን በመጠቀም ለችግሮች መፍትሄ የማመንጨትና የመፍጠር ችሎታ እንዲያዳብሩ ያበረታታል። ፕሮግራሙን በአስተናጋጅነት የሚያቀርቡት የ13፣ የ14 እና የ15 አመት እድሜ ያላቸው ተማሪዎች ናቸው (ሁለት ሴቶችና አንድ ወንድ)። በተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች የጥናት ርዕሰ ጉዳዮችን እየዳሰሱ፣ ሳይንሳዊ ሙከራ ያካሂዳሉ፤ በየአካባቢው የሁለተኛ ደረጃ ተማሪዎችን በማሳተፍና ሰዎችን በማነጋገር መረጃ ያሰባስባሉ፤ መፍትሄዎችን ያበጃሉ። ተማሪዎቹ ከዳሰሷቸው ርዕሰ ጉዳዮች መካከል፣ የደን ጭፍጨፋና የውሃ ብክለት ይገኙበታል።

ሦስቱን የቴሌቪዥን ፕሮግራሞች መፍጠሯ፣ መምራቷና ሳይቋረጡ እንዲቀጥሉ ማድረጓ ለብሩክታዊት ትልቅ ኩራት ነው። ፀሐይ መማር ትወዳለች የተሰኘው ፕሮግራም፣ በርካታ አለማቀፍ ሽልማቶችን አግኝቷል። በተለይ ደግሞ ብዙዎች በሚመኙትና በጃፓን በሚካሄደው አለማቀፍ የትምህርታዊ ስርጭት ውድድር  ላይ በ2000 ዓ.ም በአንደኝነት ተሸልሟል –  ለትንንሽ ሕፃናት የሚሰራጭ ምርጥ ፕሮግራም ተብሎ። በ2003ዓ.ም በማይክሮሶፍት የትምህርት ሽልማት ዘርፍ፣ የብሩክታዊት ህዊዝ ኪድስ ዎርክሾፕ “የቴክ አዋርድ ሎሬት” ተብሎ ተሰይማል። ብሩክታዊትም በ2002 ዓ.ም “የሮሌክስ ወጣት ሎሬት” የሚል የክብር ስም አግኝታለች። ከሁሉም በላይ የምትመኘው ግን፣ ስሟ ከመጪው ዘመን ስኬታማ የኢትዮጵያ ባለሙያዎች ጋር አብሮ እንዲነሳ ነው። ስኬታማዎቹ ባለሙያዎች በልጅነታቸው ከብሩክታዊት የቴሌቪዥን ፕሮግራም ጥሩ የትምህርት መነሻና የመንፈስ ብርታት አግኝተዋል በሚል ታሪኳ እንዲጠቀስ ትመኛለች።

የአንድ አመትና የአራት አመት ልጆቿን ቤት ውስጥ እያስተማረች የምታሳድጋቸው፤ የወትሮው ሥራዋን ሳታቋርጥ ነው – ቤትዋ ውስጥ የቴሌቪዥን ፕሮግራሞቿን ታሰናዳለች። ልጆቿን ስታሳድግና ሥራዋን ስታከናውን በየእለቱ ከፈተናዎች ጋር ትጋፈጣለች። አንዳንዴማ ፈተናዎቹ መውጫ መፈናፈኛ የሚያሳጡ ይሆኑባታል። ግን እጅ አትሰጥም። የስኬት ተስፋዋንና ልባዊ የሙያ ፍቅሯን አጥብቃ ይዛ በአይበገሬነት ውጥኖቿን እውን ለማድረግ ራሷን ታበረታታለች። ውስጣዊ ሃይል የምታገኘው ለመጪው ዘመን ካላት ብሩህ ራዕይ ነው – ሙሉ አቅማቸውን ለመጠቀምና በራሳቸው ውሳኔ ሕይወታቸውን ለመምራት በቂ መነሻ የሰነቁ ብልህ ሕፃናት የምናይበት ብሩህ ራዕይ። የመገናኛ ብዙሃን ስርጭት ትልቅ ሃይል እንደሆነ የምታምነው ብሩክታዊት፤ ሕፃናት እምቅ አቅማቸውን አውጥተው እንዲጠቀሙ የሚረዳ መረጃና ማበረታቻ ለብዙ ሕፃናት ለማድረስ እንችላለን ትላለች። ከአስተዳደጓና ከሃይማኖት እምነት የመነጨ የሰው ልጅን የማገልገል ጥልቅ ፍላጎት ያላት ብሩክታዊት፣ “አይሆንም” ለሚል ምላሽ ጆሮ የማይሰጥ አይበገሬነትና ለፈተናዎች የማይንበረከክ በትጋት የመሥራት ባህርይ ለእስካሁን ጉዞዋ ጠቅመዋታል።

ብሩክታዊት ለኢትዮጵያ ያላት ሕልም ትልቅ ነው። ታዳጊዎችን በትምህርት እያነፅን በሚመለከታቸው ጉዳይ ሁሉ እንዲሳተፉና በውሳኔ አሰጣጥ ውስጥ ድርሻ እንዲኖራቸው ካደረግን፤ የተሻለ ዓለም እንደምናይ አያጠራጥርም። እውነተኛ ለውጥ የሚመጣው ሰዎች እምቅ አቅማቸውን ተገንዝበው፣ለቤተሰባቸውና ለህብረተሰባቸው መልካም ነገር ለመስራት በራሳቸው ውሳኔ የመመራት ብቃት ሲጎናፀፉ ነው። በተለይ ሴቶች እጅግ ቁልፍ ናቸው። ምክንያቱም፣ ሴቶች ብቃት ሲጎናፀፉ፣ ማህበረሰቡ በአጠቃላይ ብቃት እንዲጎናፀፍ ያደርጋሉ። የማህበረሰቡ የልብ ትርታ፣ ሴቶች ናቸውና። ደግሞም ችግር ፈቺ የፈጠራ ክህሎት እንዲስፋፋና እንዲከበር ማድረግ ትፈልጋለች። ለምን ቢሉ፣ ኢትዮጵያ የሌሎችን ምፅዋት ሳትጠብቅ የራሷን ችግሮች ራሷ መፍታት ትችላለች።
ብሩክታዊት ለኢትዮጵያ ወጣት ሴቶች እንዲህ ስትል ምክሯን ታካፍላለች፡ “ሁላችሁም፣ በተለይ ከፍተኛ ፈተና የተጋፈጣችሁ ወጣቶች በሙሉ ድንቅ ሰዎች መሆናችሁን እንድታውቁ እፈልጋለሁ። ምክንያቱም ችግሮችን ተቋቁማችሁ ስታሸንፉ የላቀ ክህሎት ይኖራችኋል። ባህላዊውን አኗኗር ተከትላችሁ በለጋ እድሜያችሁ ማግባትንና መውለድን ብቻ ሳይሆን ሌሎች ብዙ ነገሮችን ለመስራት መፈጠራችሁን እንድታውቁ እፈልጋለሁ። ልባችሁ ውስጥ ጠልቃችሁ ተመልከቱ። በባህልና በአኗኗር ሳቢያ ከታጠረው ክልል ውጭ አስፍታችሁ አስቡ። ‘በህይወቴ፣ ከጉድም ጉድ የሚያሰኝ ምን መስራት እችላለሁ?’ ብላችሁ  ራሳችሁን ጠይቁ፤ እናም በተግባር ፈፅሙት። አንዳች የሚረብሽና የሚገድብ ነገር ካጋጠማችሁ፤ ጣጣው ቢወገድ ምንኛ መልካም እንደሚሆን በምናባችሁ እዩት፤ ታዲያ እኔስ ምን አስተዋፅኦ ማበርከት እችላለሁ ብላችሁ አስቡ። እኛ ሴቶች በራሳችን ብንተማመን፤ የፈለግነውን ነገር መሆን እንችላለን። አካባቢያችሁን ስትመለከቱ፣ ሴቶች የማይሰሩት ነገር ካያችሁ፣ ‘ለምን?’ ብላችሁ ራሳችሁን ጠይቁና፤ ‘እኔ ልስራዋ’ ብላችሁ ተነሱ። ልማዳዊውን አኗኗር ተጋፍጣችሁ ስሩት። እርካታ ታገኙበታላችሁ፤ ማህበረሰባችሁን ለዘለቄታው ትቀይሩበታላችሁ። እኛ ሴቶች፣ ሁላችንም ከሚጠበቅብን በላይ ከሰራን ኢትዮጵያን እንለውጣታለን።


ዋና የመረጃ ምንጮች
 

ከብሩክታዊት ጥጋቡ ጋር የተደረገ ቃለምልልስ፣ ነሀ 2004 .ም፤ በአዲስ ላይፍ መፅሄት ቃለምልልስ: ቁጥር 4 መከረም 2003 .

ሌላ ምንጮች
 
አጥኚ
ሜሪ-ጄን ዋግል፣ ቤተል በቀለ፣ ወደርየለሽ አበበ

Posted on October 7, 2014 By admin With 0 comments

ሙሉመቤት ገብረሥላሴ

AlmazDj

ዋና ዋና ስኬቶች:
በኢትዮጵያ የመጀመሪያውን ዘመናዊ የውበት ሳሎን እና የስፓ አገልግሎት ከፍታለች፤ የባዮጀኒክቢዩቲ ስፖት መስራችና ዋና ሥራ አስኪያጅ ናት። የውበት ማሰልጠኛ ትምህርት ቤት አቋቁማ ከ680በላይ ሙያተኞችን አስመርቃለች። ከጓደኞቿ ጋር “ሳራ ካኒዛሮ ቻይልድ ማይንደር” የተሰኘ ማኅበርበማቋቋም ችግረኛ ልጆችን የሚረዳ መዋዕለ ሕፃናት ከፍታለች።
ወቅታዊ ሁኔታ  የባዮጀኒክ ቢዩቲ ስፖት ባለቤትና ዋና ሥራ አስኪያጅ
የትውልድ ቦታ: ወንጂ፣ ኦሮሚያ፣ ኢትዮጵያ
የትውልድ ዘመን: በ1950 ዓ.ም
ወቅታዊ መኖሪያ ስፍራ: አዲስ አበባ
የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት
ሰበታ ጌተ ሰማኒ አዳሪ ትምህርት ቤት
ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት
መድኃኔዓለም እና እቴጌ መነን ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች
የዩኒቨርስቲ ትምህርት
ዲፕሎማ፣ በሴክሬታሪያል ሳይንስ እና በአካውንቲንግ፣ አዲስ አበባ የንግድ ሥራ ትምህርት ቤት
የድህረ ምረቃ ትምህርትፖስት ግራጅዌት ዩኒቨርስቲ
 
ዋና የስራ ዘርፍ
የቢዝነስ ባለቤት
የሕይወት ታሪክ
በሙያዋ “ሙሉ ባዮጄኒክ” ተብላ የምትታወቀው ሙሉመቤት ገብረሥላሴ፣ ኢትዮጵያ ውስጥ ዘመናዊ የውበት ሳሎንና የስፓ አገልግሎት በፈር ቀዳጅነት ያስፋፋች ስኬታማ የቢዝነስ ሴት ናት። በአገሪቱ ውስጥ በቀዳሚነት የሚጠቀስ የሥነ ውበት ትምህርት ቤት በማቋቋም ከ680 በላይ ሴቶችን አሰልጥናለች። “ባዮጀኒክ ቢዩቲ ስፖት” በተሰኘ የቢዝነስ ድርጅቷ በአዲስ አበባ ሦስት የውበት አገልግሎት ማዕከላትን ከመክፈቷም በተጨማሪ፤ በሽርክና የልብስ ፋብሪካ  መስርታለች። ማህበረሰብን የማገልገል ጠንካራ እምነት ያላት ሙሉመቤት፣ ሕፃናትንና አዛውንትን በልግስና ትደግፋለች፤ የውበት ማሰልጠኛ ተቋሟ ውስጥም ለችግረኛ ሴቶች የትምህርት ክፍያ ቅናሽ በማድረግ ትረዳለች።

ከአዲስ አበባ በደቡብ ምስራቅ መቶ ኪሎሜትር ርቃ በምትገኘው ወንጂ ከተማ በ1950 ዓ.ም የተወለደችው ሙሉመቤት፤ የዘጠኝ አመት ሕፃን እያለች ነው ወላጆቿን ያጣችው። እናም አዲስ አበባ ትኖር ለነበረች አንዲት ሆላንዳዊት የጉዲፈቻ ልጅ ሆነች። የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርቷን በሰበታ አዳሪ ትምህርት ቤት ከተከታተለች በኋላ፤ መድኃኔዓለም ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ገባች። ወደ እቴጌ መነን ተዛውራ በሴክሬታሪያል ሳይንስ ዲፕሎማ ያገኘችው ሙሉመቤት፤ ከአዲስ አበባ የንግድ ሥራ ትምህርት ቤት በሂሳብ አያያዝ በዲፕሎማ ተመርቃለች። ከዚያማ ወደ ሥራ ዓለም ተቀላቀለች። በእርግጥ አንድ ቦታ ተቀጥራ አልረጋችም። ለጊዜው ያገኘችውን ሥራ እየሠራች፤ ሌሎች የሥራ እድሎችን ታፈላልጋለች። የሥራውን አይነትና ደሞዙን እያነፃፀረች፤ ሻል ወዳለው ለመሻገር ትወዳደራለች። በዚህም መንገድ ለበርካታ አመታት በመንግስት መሥሪያ ቤቶችና አትራፊ ባልሆኑ ድርጅቶች ውስጥ የሥራ አስኪያጅ ፀሐፊ በመሆን ሠርታለች።

ጥሩ ደሞዝ ለማግኘት ብትችልም እርካታን አልሰጣትም። ሕልሟ ሌላ ነበራ። በውበት ሙያ ላይ መሰማራትና ለውጥ ማምጣት ነው የነፍሷ ጥሪ። በሕፃንነት እድሜዋም ሳይቀር፤ ትልቁ ምኞቷ በውበት ሙያ መሰማራት ነበር። ምኞት ብቻ ሆኖ አልቀረም። እድሜዋ ወደ 30ዎቹ ሲሻገር ወደ አሜሪካ የመሄድ እድል ያገኘችው ሙሉመቤት፤ በአንድ አመት ቆይታ በራሷ ወጪ የሥነ ውበት ትምህርቶችን ተከታተለች። ቢሆንም፣ አሜሪካ ውስጥ የመኖር እቅድ አልነበራትም። ዘመናዊ የውበት አገልግሎቶችን ወደ አገሯ አምጥታ የመሥራትና የማስፋፋት ሕልም ስለነበራት፤ ራዕይዋን እውን ለማድረግ ወደ ኢትዮጵያ ተመልሳ በ1985 ዓ.ም የመጀመሪያውን ባዮጀኒክ ቢዩቲ ስፖት ከፈተች። በእርግጥ፣ እንደተመኘቸው ዘመናዊ የውበት አገልግሎትን ማስተዋወቅ ቀላል አልሆነላትም። ደግነቱ ሙሉመቤት መፍትሄውን አላጣችውም፤ ለችግር ሳይበገሩ መጣጣር ነው መፍትሄው። የሕይወት አላማዋን የሙጢኝ እንደያዘች ለአመታት በትጋት ስለሠራችም ታዋቂነትን ለማግኘት በቃች። ታማኝ ደንበኞቿ እየበረከቱ ድርጅቷ ተመነደገ። ግን በቃኝ አላለችም። የሥነ ውበት ሙያን ለማስተዋወቅና ለማሳደግ የሚያስችል ስልጠና ለመጀመር አሰበች። እሷ ራሷ ተጨማሪ አጫጭር ስልጠናዎችን ለማግኘት ወደ ሆላንድ የሄደችው ለምን ሆነና! ለሙያው ብቻ ሳይሆን ለትምህርትና ለስልጠና ከፍተኛ ክብር ስላላት ነው። እውቀቷንና ሙያዋን ለሌሎች ማድረስ የምትችለውም በስልጠና ነው። ኢትዮጵያ ውስጥ የውበት አገልግሎትን በሰፊው ለማስተዋወቅና ብቁ ሙያተኞችን ለመፍጠር በማሰብ፣ በ1997 ዓ.ም የውበት ማሰልጠኛ ተቋም ከፈተች። በርካታ ችግረኛ ሴቶችና ልጃገረዶች፣ ተቋሙ ውስጥ በቅናሽ ክፍያ እንዲማሩ ሙሉመቤት ስለፈቀደችላቸው ስልጠናውን ለማጠናቀቅ ችለዋል። ሌሎች ችግረኛ ሴቶች ደግሞ፣ መንግስታዊ ባልሆኑ ድርጅቶች ድጋፍ በተቋሙ ሰልጥነዋል። በተቋሙ የሰለጠኑ ከ680 በላይ ሴቶችና ልጃገረዶች ከሞላ ጎደል ሁሉም በተለያዩ የውበት አገልግሎት ማዕከላት ሥራ አግኝተዋል ማለት ይቻላል። አንዳንዶቹ የሙሉመቤት ድርጅት (ባዮጀኒክ ቢዩቲ ስፖት) ውስጥ ተቀጥረዋል። ቀስ በቀስ እያደገ በአዲስ አበባ ከተማ በሦስት ቅርንጫፎች አገልግሎት እየሰጠ የሚገኘው ባዮጀኒክ፤ 60 ሰራተኞች አሉት። ሙሉመቤት ከዚህ ዋነኛ ሥራዋ በተጨማሪ የቢዝነስ እንቅስቃሴዋን ለማስፋፋት፤ በሽርክና ጂኤምኤም የልብስ ፋብሪካን መስርታለች። አልባሳትን እያመረተ ወደ አሜሪካና ወደ አውሮፓ እየላከ የሚገኘው ጂኤምኤም ለመቶ ያህል ወጣት ኢትዮጵያውያን ሴቶች የሥራ እድል ፈጥሯል።

ሙሉመቤት የውበት አገልግሎት ቢዝነሷን የጀመረችው ከትንሽ ተነስታ ነው። ቢዝነሷን ቀስ በቀስ ለማሳደግም ለአመታት መጣጣርና ፈተናዎችን ማሸነፍ ነበረባት። በተለይ የባንክ ብድር ለማግኘት አለመቻሏ፣ በምትፈልገው መጠን አገልግሎቷን እንዳታስፋፋና በፍጥነት እንዳትገሰግስ እንቅፋት ሆኖባታል። የውበት አገልግሎት፣ ለበርካታ ሴቶች የሥራ እድልንና የኑሮ ዋስትናን የሚሰጥ ቢሆንም፤ ራሱን የቻለ ጠንካራ የሙያና የቢዝነስ ዘርፍ እንደሆነ ብዙዎች አልተገነዘቡትም። በዚህም ምክንያት የባንክ ብድር ለማስፈቀድ ከባድ ሆኗል። ሌላው ፈተና፤ ለስልጠና ማዕከሏ ቋሚ ቦታ ለማግኘት አለመቻሏ ነው።

ፈተናዎችንና እንቅፋቶችን እየተቋቋመች ከመሥራት ወደኋላ የማትለው ሙሉመቤት፤ ታዋቂዋ የቢዝነስ ሴት የሺመቤት ተሰማ በአርአያነታቸው የብርታት ምንጭ እንደሆኑላት ትገልፃለች። በ1962 የሺ ቡና የተሰኘ የቡና ኤክስፖርት ቢዝነስ የመሰረቱት የሺመቤት ተሰማ፤ የኢትዮጵያ ሥራ ፈጣሪ ሴቶች ማህበር መስራችና ፕሬዚዳንት ነበሩ። በተለያዩ የአገሪቱ አካባቢዎች፣ በርካታ ችግረኛ ሴቶች በአነስተኛ የንግድ ሥራ ራሳቸውን እንዲችሉ ድጋፍ ሲሰጡ የነበሩት የሺመቤት፤ የበርካታ ሴቶችን ሕይወት ለመቀየር በቅተዋል። ሙሉመቤትም ከባባድና ትልልቅ አላማዎችን ማሳካት እንደሚቻል፣ የሺመቤት በአርአያነት አሳይተውኛል ትላለች።

በእርግጥም ስኬትን መቀዳጀትንና ህልምን እውን ማድረግ እንደሚቻል በተግባር አይታዋለች። አገሯ ውስጥ ዘመናዊ የውበት አገልግሎት ለማስፋፋት የነበራትን ህልም በበርካታ አመታት ጥረት እውን አድርጋዋለች። የተሟላ ዘመናዊ የውበት ማዕከልንና የስፓ አገልግሎትን ከሷ በፊት ኢትዮጵያ ውስጥ የከፈተ ሰው አታውቅም። እሷ ከጀመረችው በኋላ ግን፣ በርካታ ሰዎች ፈለጓን እንዲከተሉ አርአያ ሆነችላቸው። ዛሬ በሺ የሚቆጠሩ የስፓ አገልግሎት ሰጪዎች ተፈጥረዋል። በርካታ ሺ ሴቶችም የሥራ እድል አግኝተዋል። በ20 አመታት ውስጥ ይህን የለውጥ እድገት ለማየት በመብቃቷም እርካታ ይሰማታል።

ከቢዝነስ ሥራዋ በተጨማሪ፤ በሌሎች የማህበረሰብ አገልግሎቶች ላይ አዘውትራ የምትሳተፈው ሙሉመቤት፤ ችግረኛ ሕፃናትን ለመርዳት ከጓደኞቿ ጋር፣ “ሳራ ካኒዛሮ ቻይልድ ማይንደር” የተሰኘ ማህበር መስርታለች። እንደ መዋዕለ ሕፃናት የሚያገለግለው የማህበሩ ማዕከል፣ በተለይ ለሕፃናት ተማሪዎች በጣም ጠቅሟቸዋል። ከትምህርት ቤት መልስ ወደ ማዕከሉ በመሄድ ገላቸውን ይታጠባሉ፤ ይመገባሉ፤ ያጠናሉ። የእነሙሉ ማኅበር የመዋዕለ ሕፃናት አገልግሎቱን ለማሻሻልና ለማስፋፋት፤ የራሱን ሕንፃ እየገነባ ነው። በካቶሊክ ቤተክርስትያን ስር ለአዛውንቶች የምግብና የመጠለያ አገልግሎት ለሚሰጥ የሳን ጁሴፒ ማዕከል እንዲሁም ለዓለም የሕፃናት ማዕከል በግሏ ድጋፍ የምታበረክተው ሙሉመቤት፤ በላየን ክለብ ኢንተርናሽናል አባልነቷ የበጎ ፈቃድ አገልግሎት ትሰጣለች።

ለስኬት የበቃችው በሥራ ትጋት እንደሆነ የምታምነው መሉመቤት፤ እድልን ብቻ የሚጠብቅ ምንም አያገኝም ትላለች። ለልጃገረዶችና ለወጣት ሴቶች ምክሯን ስትለግስ፤ ስኬት በአንድ ጀንበር አይገኝም ትላለች። ጊዜ ይወስዳል። ዛሬ ያለችበት ደረጃ ላይ ለመድረስ ሃያ አመት ፈጅቶባታል። ወጣቶች ደከመኝ ሰለቸኝ ሳይሉ ለረዥም ጊዜ በትጋት መቀጠል ይኖርባቸዋል። ሠርተው ራሳቸውን መቻል አለባቸው። የምርጫ ብቻ ሳይሆን የሃላፊነት ጉዳይ ነው። ራሳቸውን ለመቻል ተግተው የመሥራት ሃላፊነት አለባቸው። ነገር ግን ዛሬ የሚያገኙትን ደመወዝና ገቢ ብቻ ማየት የለባቸውም። የወደፊት ራዕያቸውን አውቀው ከልብ የሚያፈቅሩትን የሥራ መስክ መርጠው እንዲሠሩ ታበረታታቸዋለች። ከልብ በሚያፈቅሩት ሥራ ላይ የሚተጉ ከሆነ፤ ስኬትና ገንዘብ ራሳቸው ይመጣሉ። በወጣትነት እድሜዋ በረድኤት ድርጅት በጥሩ ደሞዝ ተቀጥራ ብትሠራም እርካታ ልታገኝበት ያልቻለችው፤ ከልብ ከምትወደው የውበት አገልግሎት ሙያ ጋር ስላልተገናኘች ነው። ዛሬ ስኬታማ ሆናለች፤ ሕልሟ ስለሞላላትም እርካታን ተጎናፅፋለች።

 

ዋና የመረጃ ምንጮች
ከሙሉመቤት ገብረሥላሴ ጋር የተደረገ ቃለምልልስ
አጥኚ
ሸዊት ወልደሚካኤል

Posted on October 7, 2014 By admin With 0 comments

ሀረገወይን ቸርነት ወልደማርያም

Haregewoin Cherenet

ዋና ዋና ስኬቶች:
የሴቶች ልማት የምርምርና ሥልጠና ማዕከል (CERTIUDE) (አሁን በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የስርዓተ – ፆታ ጥናቶች ተቋም) ቀደምት ዳሬክተሮች ከነበሩት አንዷ ናት፡፡ የሴቶችን ጥቃት ለማስቆም የምትሟገት፣ ጎጂ ልማዳዊ ድርጊቶች የሃይማኖት መሰረት አላቸው የሚለውን የተሳሳተ አመለካከት ለማጥፋት የሃይማኖት መሪዎችን በማስተባበር  የፈርቀዳጅነቱን ሚና የተጫወተች፤ ለፈሪ ተለማማጅ መምህራን ድፍረትን የሚያስተምር “Assertiveness for shy Teacher Trainess” የተሰኘ ማንዋል በአማርኛ፣ ኦሮሚፋና ትግርኛ አዘጋጅታ፤ በአማራ፣ ኦሮምያና ትግራይ ክልሎች ላሉ ተለማማጅ አስተማሪዎች ተከፋፍሏል፡፡ በአዋሳ እርሻ ኮሌጅ የሰራችውን ጥናት መሠረት አድርጋ፣ ለእንጀራ የሚሆን የተለያዩ ዱቄቶች አመጣጠንና  አዘገጃጀትን  የሚያስተምር ማኑዋል የፃፈች ሲሆን በግብርና ሚ/ር በኩል ለገጠር የቤት እመቤቶች ተሰራጭቷል፡፡ በአገሪቱ የአምስት ዓመት የልማት ዕቅድ (1998-2002)ውስጥ የተካተተውን “ብሔራዊ የፆታ እኩልነት የትግበራ ዕቅድ” ሰነድ ያዘጋጀ ቡድን መርታለች፡፡
ወቅታዊ ሁኔታ የሥነፆታ እና የጤና አማካሪ፤ የሥርዓተ- ፆታ እና የክርስትና ሃይማኖት  ተመራማሪ
የትውልድ ቦታ: አዲስ አበባ፤ ኢትዮጵያ
የትውልድ ዘመን: ሰኔ 18 1938 ዓ.ም
ወቅታዊ መኖሪያ ስፍራ: አዲስ አበባ፣ ኢትዮጵያ
የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት
አበራ እና አስፋው ወሰን አንደኛ ደረጃ ት/ቤት፣ ፍቼ (ሰላሌ)
ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት
እቴጌ መነን ሁለተኛ ደረጃ ት/ቤት (እስከ 10ኛ ክፍል)፤ ካቶሊክ ካቴድራል ት/ቤት (12ኛ ክፍል)፣ አዲስ አበባ
የዩኒቨርስቲ ትምህርት
የመጀመርያ ድግሪ፣ (ቢኤስ ሲ)  በምግብና በአመራር ሳይንስ፣ ከንግስት ኤልዛቤት ኮሌጅ፣ የለንደን ዩኒቨርስቲ፤ ኦርዲናሪ ናሽናል ዲፕሎማ (OND) በምግብ ቴክኖሎጂ፣ ደቡብ ለንደን ኮሌጅ፣ ለንደን፣ ዩ ኤል
የድህረ ምረቃ ትምህርትፖስት ግራጅዌት ዩኒቨርስቲ
                          ሁለተኛ ድግሪ፣(MSC) በማህበረሰብ ጤና፣ አዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ፤  ዲፕሎማ፣ ከዚያ የመጀመርያ  ዲግሪ (BTH)፣ በሥነመለኮት፣ ከቅድስት  ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ፣ አዲስ አበባ
ዋና የስራ ዘርፍ
የስርዓተ- ፆታ እና የጤና አማካሪ፤ የሴቶች መብት ተሟጋች
የሕይወት ታሪክ
የሐረገወይን ቸርነት የህይወት ዓላማ እውቀት መቅሰምና ለሌሎች በጎ መሥራት ነው፡፡ የሙያ ህይወቷም እነዚህን መንታ ዓላማዎች  ያንፀባርቃል፡፡ በህይወት ዘመኗ ደጋግማ ወደ ት/ቤት  በመመለስ የተማረችው ሃረገወይን፤ የነርስነት ሙያዋ፣  የዩኒቨርስቲ መምህርነቷ፣  የምርምር ሥራዋ፣ የሥርዓተ – ፆታ አማካሪነቷ፣ በቅርቡ ደግሞ የሥነ መለኮት ተመራማሪነቷ  ሁሉ   የሰዎችን ህይወት ለማሻሻል ያለመ ነው- በተለይ ደግሞ የሴቶችን ህይወት፡፡ የሴቶች ልማት የምርምርና ሥልጠና ማዕከል “CERTWID” (ለአሁኑ የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ    የሥርዓተ- ፆታ ጥናቶች ተቋም መነሻ ነው) ቀደምት ሠራተኞች መካከል አንዷ ስትሆን በኋላም የማዕከሉ ዳይሬክተር ለመሆን በቅታለች፡፡ የሴቶችን ጭቆና ለመፋለም በጋለ ልባዊ ፍቅር የታተረችው ሐረገወይን ፤ ሙያዋንና እውቀቷን  ያዋለችው ለዚሁ ዓላማ ነው፡፡

ወላጆችዋ  አቅማቸው የፈቀደውን ያህል ሐረገወይንም ሆነች የቀሩት ልጆቻቸው ምርጥ ትምህርት እንዲያገኙ ያልፈነቀሉት ድንጋይ የለም፡፡ በ1938 ዓ.ም በአዲስ አበባ ብትወለድም የቄስ ትምህርቷን እንደጨረሰች  እናቷ  ወደ ፊቼ ገጠማራ አካባቢ ይዛት የሄደችው ለሌላ ሳይሆን ጥሩ ት/ቤት አለ መባሉን ስለሰማች ነው፡፡ ያኔ በአካባቢው ት/ቤት የገባች ብቸኛዋ ልጃገረድ ሐረገወይን ስለነበረች ጎረቤቶች በእናቷ መሳቃቸው አልቀረም፡፡ ምክንያቱም ሴቶችን ማስተማር ብክነት ነው የሚል አስተሳሰብ ነበራቸው፡፡ ሀረገወይን የቱንም ያህል ብትማር ሥራ የማግኘት ዕድል የላትም የሚሉት የእናቷ ጎረቤቶች፤ “ብታገኝም እንኳ ከፍርድ ቤት ራፖር ፀሃፊነት አያልፍም፣ እሱም ቢሆን ለሴት ልጅ ላም አለኝ በሰማይ ነው” እያሉ ይሳለቁባቸው  ነበር፡፡ የሀረገወይን እናት ግን ለማንም ጆሮዋን አልሰጠችም፡፡ ልጇ ት/ቤት እንድትገባና ጎበዝ ተማሪ እንድትሆንላት ወገቧን ታጥቃ ተነሳች፡፡ ሐረገወይን የቤት ሥራና ጥናት እያላት በቤት ውስጥ ሥራ እንድታግዛት አትፈቅድላትም ነበር፡፡ እናቷ መደበኛ ትምህርት ባትከታተልም  የልጇን ደብተሮች ከማየትና ከመፈተሽ ግን አላገዳትም፡፡ ዝቅተኛ ውጤት ስታይም በዝምታ አታልፋትም፡፡ የቤት ውስጥ ሥራ በዝቶባት እንደሆነ ትጠይቃታለች፡፡ ሀረገወይን ሙዚቃና ዳንስ እንደ ነፍሷ ብትወድም  በንባብ ፍቅርም  ተኮትኩታ ነው ያደገችው፡፡ ንባብ ወደ ዕድሜ ልክ የእውቀት ዓለም የሚያስገባ  በር ነው የምትለው ሀረገወይን፤ ወጣቶች በለጋ እድሜያቸው የማንበብ ልማድን እንዲያዳብሩ ትመክራለች፡፡

የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርቷን በፍቼ አበራ እና አስፋው ወሰን ት/ቤት ያጠናቀቀችው        ሃረገወይን፤ አዲስ አበባ በመምጣት የሴቶች አዳሪ ት/ቤት በነበረው የእቴጌ መነን ሁለተኛ ደረጃ ት/ቤት ገባች፡፡ 10ኛ ክፍል የመጨረሻ ዓመት ላይ የቀለም ትምህርቷን አቋርጣ፣ በልዕልት ፀሐይ መታሰቢያ ሆስፒታል የነርስ ት/ቤት ለመግባት የወሰነችው የነርስ ትምህርትን ለማስተዋወቅ ወደ ት/ቤቷ በመጡ ነርሶች ተማርካ  ነው፡፡  በዚያ ላይ የጓደኞቿ ውትወታ ቀላል አልነበረም ፡፡ የነርስነት ትምህርቷን ተከታትላም ዲፕሎማዋን አገኘች፡፡ በኦፕራሲዮን ክፍል  በነርስነት እየሰራች ደሞዝ ማግኘቷ ለአቻዎቿ የሚያስቀና ቢሆንም እሷን ግን አንድ ነገር  እረፍት ነሳት – የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቷን አለማጠናቀቋ፡፡ ይሄኔ ነው በካቶሊክ ካቴድራል ት/ቤት የማታ ትምህርት ክፍል ገብታ፣ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቷን በመከታተል ማጠናቀቅ የቻለችው፡፡ በእርግጥ ጓደኞቿና የሥራ ባልደረቦቿ ለምን መማር እንዳስፈለጋት ፈፅሞ አልገባቸውም፡፡ ለሐረገወይን ግን ትምህርት ትልቅ ጉዳይዋ ነበር፡፡ እንደ እሷ ያለ ተመሳሳይ ሁኔታ የገጠማቸው ወጣት ሴቶችም፣ ት/ቤት ተመልሰው በመግባት ያቋረጡትን ትምህርት ማጠናቀቅ እንደሚችሉ የምትመክረው ሀረገወይን ፤ በክፍል ውስጥ ካሉት ተማሪዎች  በዕድሜ ትልቅ ብትሆኑም ችግር የለውም ባይ ናት፡

የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቷን አጠናቃ ብዙም ሳትቆይ ነበር ለተጨማሪ ትምህርት እንግሊዝ  የመሄድ ዕድል የገጠማት፡፡ የመጀመሪያ ዓመት የትምህርቷን ክፍያ ራሷ መሸፈን ነበረባት፡፡ ደግነቷ ውጤቷ ጥሩ ስለነበር ከሁለተኛ ዓመት ጀምሮ ነፃ የትምህርት ዕድል አገኘች፡፡ በአምስት ዓመት የእንግሊዝ ቆይታዋ በምግብ ቴክኖሎጂ ዲፕሎማ ያገኘች ሲሆን በምግብና በአመራር ሳይንስ የመጀመሪያ ድግሪዋን ተቀብላለች፡፡ ከትምህርቷ ጐን ለጐን በነርስነት ትሰራ የነበረችው ሃረገወይን ፤ የሙያ ክህሎቷ ከተገመገመ በኋላ State Registered Nurse (SRN) የሚል እውቅና አግኝታለች   – ከተጨማሪ ዲፕሎማ ጋር፡፡

ወደ ኢትዮጵያ እንደተመለሰች  ያኔ በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ሥር በነበረው አዋሳ እርሻ  ኮሌጅ (አሁን  በሃዋሳ ዩኒቨርስቲ ሥር ነው) ገብታ በመምህርነትና በዲፓርትመንት ሃላፊነት ሰርታለች፡፡ ወደ አዲስ አበባ በመመለስም በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የማህበረሰብ ጤና አጥንታ  የማስተርስ ድግሪዋን ወሰደች፡፡ ለአንድ ተጨማሪ ዓመት በእርሻ  ፋኩሊቲ ካስተማረች በኋላ የሴቶች ልማት የምርምርና የስልጠና ማዕከል (CERTWID) ውስጥ ተቀጥራ በተመራማሪነትና በሥልጠና ባለሙያነት  መስራት ጀመረች፡፡ (በአሁኑ የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የስነፆታ ጥናቶች ተቋም ማለት ነው) የማታ ማታም የማዕከሉ ዳሬክተር ለመሆን በቅታለች፡፡ በምርምር አሰራር ዙርያ ሥልጠናም ከመስጠቷም በተጨማሪ በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የህክምና ፋኩልቲ የህዝብ ጤና ክፍል ውስጥም አስተምራለች፡፡ በሴቶች ልማት የምርምርና ስልጠና ማዕከል ሳለች፣ በስርዓተ- ፆታ ጉዳዮች ላይ የጥናት ፕሮጀክቶችን ከማካሄድ ጎን ለጎን በመስኩ የመመረቂያ ጥናታቸውን ለሚሰሩ ተማሪዎች የድጋፍ ክትትልና ሥልጠና ትሰጥ ነበር፡፡  በማዕከሉ በተደረገላት ድጋፍም በኢትዮጵያና በውጭ አገራት በስርዓተ- ፆታ  ልማት ዘርፍ በርካታ አጫጭር ሥልጠናዎችን  የወሰደች ሲሆን ይሄም በተለይ በስርዓተ ፆታ አማካሪነት ላይ አተኩራ ለመስራት የሚያስችላትን ክህሎት እንዳስጨበጣት ሐረገወይን ትናገራለች፡፡ በዚህ ጊዜ ካዘጋጀቻቸው የህትመት ሥራዎች አንዱ የሚፈሩ መምህራን ደፋር የሚሆኑበትን መንገዶች የሚጠቁም መመሪያ (Manual) አንዱ ሲሆን ማኑዋሉ በበርካታ ቋንቋዎች ተተርጉሞ በክልሎች  ተሰራጭቷል፡፡

ለአምስት ዓመት ብቻ አገልግላ ማዕከሉን በጊዜ የለቀቀችው ሀረገወይን፤ ለትርፍ ባልተቋቋመው ዓለም አቀፍ ድርጅት “CARE” የኢትዮጵያ ቅርንጫፍ ቢሮ  ተቀጠረች፡፡ እዚያ ሳለችም የፕሮጀክት አስተባባሪ በመሆን በቤተሰብ ምጣኔና በኤችአይቪ መከላከል ላይ ሰርታለች፡፡ ከዚሁ ሥራዋ ጐን ለጐን የሴቶች ብልት ትልተላና የመሳሰሉ ጐጂ ልማዳዊ ድርጊቶችን ለማስቆም በሚሰራው EGLDAM የተባለ ለትርፍ ያልተቋቋመ ድርጅት ውስጥ የበጐ ፈቃድ አገልግሎት ትሰጥ ነበር – በምክትል ፕሬዚዳንትነት እየሰራች፡፡ በዚህ ድርጅት ውስጥ መስራቷ ነው ትኩረቷን ከስርዓተ- ፆታ ጥናቶች ወደ ሴቶች ጥቃት እንድታዞር ሰበብ የሆናት፡፡ ሆኖም በተለመደው መንገድ እየሰራች ለመቀጠል አልፈለገችም፡፡  አዲስ ውጤታማ መንገድ እንድትፈትሽና እንድትመረምር የሚገፋፋ ነገር ገጠማት፡፡

አንድ ቀን ዶክመንታሪ ፊልም ስትመለከት ክርስትያንና ሙስሊም የሃይማኖት መሪዎች፤ ቅዱስ መጽሐፋቸው የሴቶች ብልት ትላተላን እንደማያዝ ሲናገሩ ሰማች፡፡ በሴቶች ላይ የሚፈፀሙ ጐጂ ልማዳዊ ድርጊቶች በሙሉ በተሳሳተ መንገድ የሃይማኖት ድጋፍ እየተሰጣቸው ይፈፀሙ እንደሆነ ለማወቅ በጉጉት የተሞላ ፍላጎት አደረባት፡፡ በጉዳዩ ዙሪያ ማንበብና መጠየቅ ስትጀምር፤ ባህልና ሃይማኖት እነዚህን ልማዳዊ ድርጊቶች መፈፀም እንደሚያስገድዱ በተደጋጋሚ ተነገራት፡፡ ይሄን ጊዜ ነው ሃይማኖት ስለዚህ ጉዳይ በትክክል ምን እንደሚያስተምር መጠየቅ የጀመረችው፡፡ የጥያቄውን መልስ ራሷ ለማግኘት በማሰብም በ1997 ዓ.ም ቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ ገባች  – በ61 ዓመቷ፡፡ ከአንድ ዓመት በኋላ ዲፕሎማዋን ያገኘችው ሐረገወይን የበለጠ ለማወቅና ለማጥናት  ትምህርቷን በመቀጠል በ2004 ዓ.ም የባችለር ድግሪዋን አገኘች፡፡ ሁለቱንም ጊዜ የተመረቀችው ደግሞ በማዕረግ  ነው፡፡ ትምህርቷን ስትከታተል በክፍሏ ውስጥ በዕድሜ ከሁሉም ትልቋ እሷ ብትሆንም መሳቂያና መሳለቂያ አልነበረችም፡፡ እንደውም ዕድሜዋ በተቃራኒው ክብርና ሞገስ አቀዳጅቷታል – ከአስተማሪዎቿም ሆነ ከክፍል ጓደኞቿ፡፡ ይሄን ፅሁፍ የሚያነቡም ከእሷ ምሳሌ እንዲማሩ ትፈልጋለች – ት/ቤት ለመግባት ወይም ለመማር ፈፅሞ ጊዜው እንደማይረፍድ፡

የሁለተኛ ዓመት የኮሌጁ ተማሪ ሳለች የመመረቂያ ጥናቷን የጀመረችው ሐረገወይን፤የጥናቷም ትኩረት “ቤተክርስትያንና መፅሐፍ ቅዱስ ስለሴቶች ምን ይላሉ?” ፣ “ህብረተሰቡ ስለሴቶች ያለው አመለካከት ምንድነው” በሚሉት ጥያቄዎች ዙሪያ ያጠነጠነ እንደነበር ትናገራለች፡፡ ከጥናቱ ያገኘችው ውጤት ግን አስደንግጧታል፡፡ ከቤተክርስትያን ይልቅ ህብረተሰቡ ሴቶች ያላቸውን ሚና በእጅጉ ዝቅ አድርጎ እንደሚገምት እንዲሁም ሴቶች በህብረተሰቡ ውስጥ የቱን ያህል ከቁጥር እንደማይገቡ ጥናቷ ይጠቁማል፡፡ ለመመረቂያ ፅሁፏ ለመከራከር በቀረበችበት ወቅት የጥናቱ ዓላማ ምን እንደሆነ ተጠይቃ ስትመልስ፤

ህብረተሰቡና ቤተክርስትያን ሴቶችን በተመሳሳይ መነጽር ይመለከቱ እንደሆነ ማረጋገጥ መሆኑን ጠቁማ ፤ የሁለቱ ዕይታ በጣም የተለያየ መሆኑን ከጥናቱ ውጤት መገንዘቧን ገልፃለች፡፡ እንደውም የሃይማኖት መሪዎች ሴቶች ከወንድ እኩል መሆናቸውን  እንደሚያምኑ፣ ያነጋገረቻቸው የሃይማኖት መሪዎችም  መጽሐፍ ቅዱስ በትክክል ምን እንደሚልና ጐጂ ልማዳዊ ድርጊቶች ሃይማኖታዊ መሰረት እንደሌላቸው ለህብረተሰቡ ለማስተማር ፈቃደኞች መሆናቸውንና ይሄንንም ለማድረግ ቃል እንደገቡላት ለመምህራኖቿ ተናግራለች፡፡

ይሄን ጥናት መሠረት ያደረገ መጽሐፍ የማሳተም ዕቅድ ያላት ሲሆን እስከዚያው ግን የግጥም ስብስቦችን የያዘ መድበል አሳትማለች፡፡ ግጥሞቹም ቢሆኑ ከጥናቷ ጋር በቀጥታ ተያያዥነት አላቸው፡፡ በማሕበረሰቡ ውስጥ ከሚታየው እውነታ በተለየ መጽሐፍ ቅዱስ ስለሴቶች የሚላቸውን ነገሮች የሚያንፀባርቁ የግጥም ስብስቦች እንደሆኑ ትናገራለች፡፡ ከሃይማኖት መሪዎች ጋር በመስራትና በመወያየት፣ ሃይማኖታዊ  ትምህርቶች ስለሴቶች በሚሰጡት ትምህርት ዙሪያ ያለውን የተሳሳተ እምነት ለማስወገድ በምታደርገው ጥረት፣ የቤተክርስትያን መሪዎች እንደሚተባበሯት ሃረገወይን ተስፋ ታደርጋለች፡፡ የሃይማኖት መሪዎች በማህበረሰቡ ውስጥ ባላቸው ጉልህ ሚና የተነሳ  አያሌ ሰዎች ጋ ስለሚደርሱ ያሰበችው ግቡን ይመታል ብላ ታስባለች፡፡ ሃረገወይን ከክርስትና ሃይማኖት መሪዎች ጋር እንደምትሰራው ሁሉ የሙስሊም ሴቶችም ከሙስሊም ሃይማኖት መሪዎች ጋር ይሰራሉ የሚል ተስፋ አላት፡፡ እነዚህ ጥንቃቄ የሚሹ ጉዳዮችን በምታነሳ ወቅት በስነመለኮት ዘርፍ ያገኘችው ድግሪ ተዓማኒነቷን በማጠናከር ረገድ ትልቅ ፋይዳ እንዳለው ሀረገወይን ታምናለች፡፡ ለምን ቢሉ ለመቀየር  የተነሳችው ቀላል ነገር ሳይሆን ለረዥም ጊዜ የዘለቀና ሥር የሰደደ (በወንዶችም ሆነ በሴቶች)  ማህበረሰባዊ አመለካከት ነውና፡፡

በህይወቷ ትልቅ አርአያ የሆኗት እናቷ፤ መሠረታዊ የህይወት መርሆችን አስጨብጠዋታል፡፡  ተግቶ የመስራትን፣ የሃቀኝነትንና የሃይማኖትን ፋይዳ የተማረችው ከእናቷ ነው፡፡ ከባለገንዘቦች ይልቅ ለሰው አክብሮት ላላቸውና ሃቀኛ ለሆኑ ሰዎች ትልቅ ዋጋ እንድትሰጥ እየነገሩ ያሳደጓት እናቷ፤ ምንም ዓይነት መድልዎና መገለል ቢደርስባት ትኩረት እንዳትሰጠው ወይም ነገሬ እንዳትለው መክረዋታል፡፡

ሃረገወይን ሌሎች አርአያዎችም አሏት፡፡ አንደኛው ታላቁ የቀዶ ህክምና ባለሙያ ፕሮፌሰር አስራት ወልደየስ ናቸው፡፡ በልዕልት ፀሐይ ሆስፒታልና በጥቁር አንበሳ ሆስፒታል በቀዶ ህክምና ክፍል ውስጥ በነርስነት አብራቸው ስትሰራ፣ የቱን ያህል ራሳቸውን ለሥራቸው እንደሚሰጡ፤ እንዲሁም ትጋታቸውንና ሙያዊ ልቀታቸውን አስተውላለች፡፡ በበርካታ ጉዳዮች ላይ የሚያንፀባርቁትን ሃሳቦችም የመስማት ዕድል ነበራት፡፡ ለሥራ ትጋትና ለሃቀኝነት ትልቅ ዋጋ የሚሰጡት የአዋሳ እርሻ ኮሌጅ ዲን የነበሩት አለቃዋ ዶ/ር ገረመው ሃይሌም  አርአያዋ ናቸው፡፡ ከሦስቱም አርአያዎቿ የተማረችው እሷም ራሷ እንደ እንቁ የምታከብራቸውን  የሥነምግባር እሴቶች ነው – ትጋት፣ ሃቀኝነትና የአገር ፍቅር፡፡

ለኢትዮጵያ የምታልመው ሰዎች ከየትም ይምጡ ከየት፤ በእኩል ዓይን የሚታዩባት አገር እንድትሆን ነው፡፡ ሰውን ማክበር ሃብትና ገንዘቡን አይቶ ሳይሆን በፈሪሃ እግዚአብሔር የፈጣሪን መንገድ ከመከተል እንዲመነጭ ትሻለች፡፡ ቤተክርስትያን ወንዶችና ሴቶች እኩል መሆናቸውን በአደባባይ የምታውጅበትንና  ሃይማኖት ሴቶች ላይ ጉዳት ማድረስ እንደማይፈቅድ ትክክለኛውን ትምህርት በይፋ የምትናገርበትን ጊዜ ትናፍቃለች፡፡

በኢትዮጵያ ለሚኖሩ ልጃገረዶችና ወጣት ሴቶች ሃረገወይን ስትመክር እንዲህ ትላለች– ራሳችሁን ሁኑ – ልዩ ማንነት አላችሁ፤ ሌላውን ሰው ለመምሰል አትሞክሩ፡፡ እንደ ወንዶች ለመሆን አታልሙ ወይም የወንዶችን ስኬት፤ የስኬታችሁ መለኪያ አታደርጉ፡፡ እንዲያ ማድረግ መድረሻችሁን ከመገደብ በቀር ፋይዳ የለውም፡፡

የራሳችሁ ልዩ ማንነት ባለቤት ስለሆናችሁ የራሳችሁን አቅምና ችሎታ አዳብሩ፡፡ በየዕለቱ የምትሰሩትን በመገምገም የቱን ያህል እንዳሻሻላችሁ፤ነገ ከነገ ወዲያ እንዴት የበለጠ ስኬታማ ልትሆኑ እንደምትችሉ …የምታሰላስሉበት የጥሞና ጊዜ በየምሽቱ ይኑራችሁ፡፡

ራስን አሻሽሎ የተሻለ ሰው ለመሆን ፈጽሞ ጊዜው አይረፍድም፡፡ ዋናው ነገር ጽናትና በራሳችሁ ላይ እምነት ማሳደር ነው፡፡ እኔ ያቋረጥኩትን የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ለመቀጠል የማታ ትምህርት ስጀምር ሁሉም ሰው ስቆብኝ ነበር – አልፎብሻል ሚል፡፡ ያኔ እኮ ገና 20 ዓመቴ ነበር፡፡ በ61 ዓመቴ መንፈሳዊ  ኮሌጅ ስገባማ ብዙዎች ያበድኩ ነበር የመሰላቸው፡፡ እኔ ግን ነገሬ አላልኳቸውም፡፡ እናንተም የምትፈልጉትን እንዳታደርጉ የሚያደናቅፏችሁን መንገድ አትስጧቸው፡፡ ራሳችሁን ሌሎች በሚናገሩት አትለኩ፡፡ የራሳችሁ መለኪያና መስፈሪያ ይኑራችሁ፡፡

ዋና የመረጃ ምንጮች
በነሐሴ 2004 ዓ.ም ከሃረገወይን ቸርነት ጋር የተደረገ ቃለምልልስ
አጥኚ
ማርያማዊት እንግዳ ወርቅ

Posted on October 7, 2014 By admin With 0 comments

ማጂ-ዳ አብዲ

MajiDa Small

ዋና ዋና ስኬቶች:
ሽልማት ያሸነፈ “The River that Divides” የተሰኘ ዶክመንታሪ ፊልም በፀሃፊነት፣ በፕሮዱዩሰርነትና በዳይሬክተርነት ሰርታለች፡፡ ፊልሙ በኢትየ-ኤርትራ ጦርነት ወቅት ከመኖርያቸው ተገደው ስለተፈናቀሉ ሴቶችና ህፃናት ታሪክ የሚናገር ነው፡፡ ስኬታማ የፊልም ፕሮዱሰር ናት፡፡ በ2002 ዓ.ም በአዲስ አበባ የተዘጋጀ “Images That Matter” የተሰኘ የፊልም ፌስቲቫል አዘጋጅ ስትሆን በፌስቲቫሉ ላይ ለወጣት የምስራቅ አፍሪካ ፊልም ሰሪዎች ስልጠና ተሰጥቷል፡፡
ወቅታዊ ሁኔታ የፊልም ፕሮዱዩሰር፣ ኖማድስ ፊልም
የትውልድ ቦታ: ድሬዳዋ፣ ኢትዮጵያ
የትውልድ ዘመን: ጥቅምት 15 ቀን 1963
ወቅታዊ መኖሪያ ስፍራ: ዳካር፣ ሴኔጋልና ፓሪስ፣ ፈረንሳይ
የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት
ናይሮቢ፣ ኬንያ
ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት
የዩኒቨርስቲ ትምህርት

የመጀመርያ ድግሪ፣ /ቢኤ/፣በቢዝነስ፣ ዩኒቨርስቲ ኦፍ ዌስተርን ኦንታርዮ፣ለንደን፣ ኦንታርዮ፣ ካናዳ

ዋና የስራ ዘርፍ

  የሕይወት ታሪክ
 

የህይወት ጎዳናዋ በበርካታ አቅጣጫዎች የወሰዳት ማጂ-ዳ አብዲ እጅግ ሰፊ ተመክሮዋን ለፊልም ፕሮዱዩሰርነትና ለተሟጋችነት ስራዋ ያዋለች ትጉህ የፊልም ባለሙያ ናት፡፡  እጣፈንታ ያመጣውን ለመቀበል ክፍት መሆኗና  የማወቅ ጉጉነቷ ህይወቷን አበልፅጎላታል፡፡ ለበርካታ ዓመታት በመጀመርያ በጋዜጠኝነት፣ ከዚያም የሌሎችን ቪዲዮና ፊልም ፕሮዱዩስ በማድረግ ከሰራች በኋላ “The River that Divides” የተሰኘውን የራሷን የመጀመርያ ፊልም ፅፋ በዳይሬክተርነት ሰርታለች፡፡ ይሄ ዶክመንታሪ ፊልም በኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ወቅት ስለተፈናቀሉ ሴቶችና ህፃናት የሚተርክ ሲሆን ፊልሙ የካናዳ ሰብዓዊ መብት ሽልማትን ሊያሸንፍ በቅቷል፡፡ ኤርምያስ ወልደአምላክ ዳይሬክት ያደረገውንና የቀይ ሽብርን ዘመን የሚያሳየውን አባትየው የተሰኘ ፊቸር ፊልም ፕሮዱዩስ አድርጋለች፡፡ ሌሎች ሃሳባቸውን እንዲያሰሙ ለማገዝ በቁርጠኝነት የምትተጋው ማጂ“Images That Matter” የተሰኘ የአጫጭር ፊልሞች ፌስቲቫል  በአዲስ አበባ አዘጋጅታለች፡፡ በዚህ ፌስቲቫል ላይ ከመላው ዓለም የመጡ 100 ፊልሞች ለእይታ የበቁ ሲሆን ከምስራቅ አፍሪካ ለመጡ 137 ወጣቶችም ስልጠና ተሰጥቷል፡፡

ጥቅምት 15 ቀን 1963 ዓ.ም በድሬዳዋ የተወለደችው ማጂ እስከ 4 ዓመቷ ድረስ በአዲስ አበባ ነው ያደገችው፡፡ ያኔ ከአባቷ ጋር በፍቺ የተለያዩት እናቷ እሷንና ወንድሟን ይዘው ወደ ናይሮቢ ኬንያ ሸሹ- በ1966 ዓ.ም የፈነዳው አብዮት ካስከተለው አደገኛ ፖለቲካዊ ውጥንቅጥ ለማምለጥ፡፡ የመጀመርያ ደረጃና አብዛኛውን የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቷን  በናይሮቢ ከተከታተለች በኋላ ወደ ካናዳ የተሻገረችው ማጂ በሞንትርያል 12ኛ ክፍልን በቶሮንቶ ደግሞ 13ኛ ክፍልን  አጠናቀቀች፡፡ ከዚያም በለንደን ዩኒቨርስቲ ኦፍ ዌስተርን ኦንታርዮ ገባች- ቢዝነስና ስነፅሁፍ ለማጥናት፡፡ በእርግጥ ትምህርቱን ትወደው ነበር፡፡ ሆኖም አብዛኞቹ የክፍሏ ተማሪዎች በዎልስትሪት የኢንቨስትመንት ቢዝነስ ውስጥ ለመቀጠር ያለሙ እንደነበሩ አልጠፋትም፡፡ የእሷ ፍላጎት ግን ሌላ ነበር፡፡ ሆኖም ትምህርቷን አጠናቃ በቢዝነስ ድግሪዋን ያዘች፡፡ በፈረንሳይ ስነፅሁፍም የኦነርስ ፕሮግራም የተከታተለች ሲሆን ፕሮግራሙን እንደወደደችው ታስታውሳለች፡፡

ለአንድ ዓመት ያህል የክፍል ጓደኛዋ የነበረው የቦስተን ማሳቹሴት የፊልም ተማሪ በዩኒቨርስቲ ውስጥ ፊልም እየተመለከተ ስለፊልም ሲፅፍ እንደሚውል ስትሰማ ህልም ነገር ነበር የመሰላት፡፡ እንዲህ ዓይነት እድል ፈፅሞ ይገኛል ብላ አስባ አታውቅም፡፡ ልጆች ይሄን ሲያደርጉ ወላጆች ሳይቆጡ ዝም ይላሉ የሚለው ነገርም አልተዋጠላትም፡፡ የማታ ማታ ግን የሰማችው ሁሉ እውነት እንደሆነ ተገንዝባለች፡፡ ያኔ ነው ፊልሞች ላይ የመስራት እድል እንዳለ ለመጀመርያ ጊዜ ጭንቅላቷ ውስጥ የተተከለው፡፡

የድግሪ ትምህርቷን በካናዳ ካጠናቀቀች በኋላ በ1980ዎቹ መጨረሻ ላይ ለዓመት ያህል በጃፓን፣ በኔፓልና በታይላንድ እየተዟዟረች በየቦታው ትንሽ ትንሽ ሰራች፡፡ በጃፓን እንግሊዝኛ ያስተማረች ሲሆን በኔፓል ደግሞ በደን አስጎቢኝነት ሰርታለች፡፡ በምስራቃውያን ፍልስፍናና መንፈሳዊ አስተሳሰብ የተማረከችው ማጂበታይላንድና ኔፓል የቡዲስት ቅዱስ ስፍራዎችን ጎብኝታለች፡፡ ወደፊልም ዓለም የመሳቡ ሁለተኛ አጋጣሚ የተፈጠረው ያኔ ነበር፡፡ ኔፓል ከገባች በኋላ ባረፈችበት መንደር ውስጥ ፊልም ሲቀረፅ አጋጠማት፡፡ እሷም በካሜራዋ ቀረፃውን ማንሳት ጀመረች፡፡ The Little Buddah የተሰኘውን ፊልም ሲቀርፅ ከነበረው ዳይሬክተር ጋር እንዲህ በአጋጣሚ ተገናኘች፡፡ ዳይሬክተሩም በፊልሙ ቡድን ውስጥ ካሉት ተለማማጆች ጋር እንድትቀላቀል ጋበዛት፡፡ ማጂ ዓይኗን አላሸችም፡፡ የፊልም አሰራር ሂደት ምን እንደሚመስል ያወቀችው ይሄኔ ነው፡፡

ከዚያም ወደ ኢትዮጵያ ተመልሳ በእናቷ የንግድ ድርጅቶች ውስጥ መስራት ጀመረች፡፡ መጀመርያ የሰራችው በጂጂጋ የንግድና የጭነት ማመላለሻ ኩባንያ ውስጥ ነበር፡፡ ስራው በጎዴ ለሚሰራው ግድብ ከጂጂጋ ሲሚንቶና ሌሎች የግንባታ አቅርቦቶችን ማመላለስ ነበር፡፡ የጭነት ማመላለሻ ኩባንያውን የመምራት ተመክሮዋ አስደናቂ ነበር፡፡ እናቷ የጭነት መኪኖቹ በመንገዱ እንዲያልፉ የሶማሌ የጎሳ አለቆችን አግባብተዋቸው ነበር፡፡ ማጂ መጀመርያ ላይ ስራዋን በቅጡ ለማከናወን ተቸግራ ነበር፡፡ በኋላ ላይ ግን ጓደኞች ማፍራት ቻለች፡፡ አንድ ቡድን በመመስረትም ስራውን ለማሰራት በቃች፡፡ ከጥቂት ወራት በኋላ ወደ አዲስ አበባ በመምጣት የእናቷን ሱፐርማርኬት መምራት ጀመረች፡፡ በሱፐርማርኬቱ ስራ ደስተኛ እንዳልነበረች የሚያውቀው ጓደኛዋ አንድርያስ እሸቴ ከደች የፊልም ሰሪ ቡድን ጋር አገናኛት፡፡ ቡድኑ በኢትዮጵያ ላይ ዶኩመንታሪ ፊልም ለመስራት የመጣ ሲሆን ፕሮዳክሽን ማናጀር እያፈላለገ ነበር፡፡ በዘርፉ ምንም የስራ ልምድ ባይኖራትም በከፍተኛ ጉጉት ዘላ ገባችበት፡፡ ማጂ ለስራው አዲስ እንደነበረች የደች ፊልም ሰሪዎች ለማወቅ ብዙ ጊዜ አላስፈለጋቸውም፡፡ ነገር ግን ጥንካሬዋንና የስራ ጉጉቷን ወደዱላት፡፡ የማታ ማታ ከደች ባልደረቦቿ በተደረገላት እገዛ ከፍተኛ ልምድ ገብይታ ስራዋን ለማጠናቀቅ ቻለች፡፡ ከዚያ በኋላማ ማጂ ውድ ሆነች፡፡ ከፍተኛ ተፈላጊነት አገኘች፡፡ ከውጭ መጥተው በፊልም ስራ ላይ ለተሰማሩ ሰዎች በፕሮዱዩሰርነት መስራቱን ተያያዘችው፡፡ በዚሁ ወቅት ለሲኤንኤን በቴሌቪዥን ጋዜጠኝነት ትሰራ የነበረችው ማጂ ለረዥም ጊዜ በዘርፉ ብታገለግልም በኋላ ጋዜጠኝነት ዘላቂ እንጀራዋ እንዳልሆነ ወሰነች፡፡

በ1992 ዓ.ም ለፊልም ፕሮዱዩሰሮች በተዘጋጀ ውድድር አሸንፋ አባትየው የተሰኘውን የመጀመርያዋን ፊቸር ፊልም ለመስራት በቃች፡፡ የፊልሙ ታሪክ በ1960ዎቹ በቀይ ሽብር ዘመን የነበሩትን ምርጫዎችና ያስከተሉትን ውጤቶች ያሳያል፡፡ በ1993 ዓ.ም ራሷ በዳይሬክተርነትና በፕሮዱዩሰርነት የሰራችውን “The River that Divides” የተሰኘ ዶኩመንታሪ ፊልም ያወጣች ሲሆን ፊልሙ በኢትዮ- ኤርትራ ጦርነት ወቅት ከመኖርያቸው ያለፍላጎታቸው ተገደው ስለተፈናቀሉ ሴቶችና ህፃናት ታሪክ የሚናገር ነው፡፡ይሄ  ዶኩመንታሪ ፊልም የካናዳ ሰብዓዊ መብት ሽልማትን አሸንፏል፡፡

ማጂ የወደፊት ባለቤቷን ሞሪታኒያዊ/ማሊያዊ የፊልም ዳይሬክተሩን አብደርሃማኒ ሲሳኮን የተዋወቀችው በ2000 ዓ.ም የሮተርዳም ፊልም ፌስቲቫል ላይ ነበር፡፡ ከዚያም በፊልም ስራ ላይ አብረው ተሰማሩ፡፡ በኔዘርላንድ በቴሌቪዥን የካሜራ ባለሙያነት ይሰራ የነበረውን አብርሃም ሃይሌ ብሩን ያስተዋወቃት አብደርሃማኒ ነበር፡፡ ከዚያም ማጂ ይሄ ባለሙያ ወደ ኢትዮጵያ ተመልሶ አባትየው የተባለውን ፊልም እንዲቀርፅ አግባባችው፡፡ በእርግጥ የአብርሃም ወደኢትዮጵያ መመለስ ለኢትዮጵያ ፊልም ኢንዱስትሪ በተለይ ደግሞ ፊልም ለሚያጠኑ ወጣት ኢትዮጵያውያን እንደትልቅ በረከት የሚቆጠር ነበር፡፡ ማጂም ይሄ ባለሙያ ወደ አገሩ እንዲመለስ በማድረግ ረገድ በነበራት ሚና መደሰቷ አልቀረም፡፡ የማታ ማታ ማጂና አብደርሃማኒ በትዳር ተሳሰሩ፡፡ ከዚያም ማጂ ኢትዮጵያና ፈረንሳይ እየተመላለሰች የባለቤቷንና የሌሎችን ፊልሞች ፕሮዱዩስ ማድረግ ቀጠለች፡፡ በቅርቡ  በ2000 ዓ.ም የጥዬ ህልም የሚል ስለአንዲት ኢትዮጵያዊት ወጣት ሴት የሚተርክ ፊልም የሰሩ ሲሆን ፊልሙ የሚሊኒየሙን የልማት ግብ ለማሳየት የሚሰሩ ተከታታይ ፊልሞች አካል ነው፡፡

በአፍሪካ በተለይም በኢትዮጵያ የፊልም እድገትን ለማስፋፋት በቁርጠኝነት የምትታትረው ማጂ በ2002 ዓ.ም ክረምት ላይ “Images That Matter” በሚል ርዕስ የፊልም ፌስቲቫል በአዲስ አበባ አዘጋጅታለች – ከዘላለም ፕሮዳክሽን ባለቤት ከዘላለም ወልደማርያም ጋር በመተባበር፡፡ ፌስቲቫሉ ልማትን ለማስፋፋት ፊልምን እንደግልና ማህበራዊ እንዲሁም ኢኮኖሚያዊ ልማት መሳሪያ መጠቀምን የማበረታታት ዓላማን ያነገበ ነበር፡፡ ከ130 በላይ ለሆኑ ወጣቶች ዎርክሾፕና ስልጠና በተሰጠበት በዚህ ፌስቲቫል ላይ በ25 የምስራቅ አፍሪካ ወጣት የፊልም ባለሙያዎች መካከል ውድድር ተካሂዷል፡፡ ከመላው ዓለም የተውጣጡ 100 ፊልሞችም ለተመልካች ቀርበዋል፡፡ ከፌስቲቫሉ ስኬቶች መካከል ደዘርት ፍላወር የተባለው ፊልም መቅረቡ ተጠቃሽ ነው፡፡ ፊልሙ ሶማሊያዊቷ ሞዴል ዋሪስ ዲሪስ የሴቶች ብልት ትልተላ ልማድ ከሆነበት አስከፊ ባህል እንዴት እንዳመለጠች የሚያሳይ ነው፡፡ ከፊልሙ እይታ በኋላ የሴቶች ብልት ትልተላ ስለሚያስከትለው አደጋና የአካል ጉዳት የተጋጋለና አነቃቂ ውይይት የተካሄደ ሲሆን ከመላው አፍሪካ የመጡ ባለሙያዎች ተሳትፈውበታል፡፡ ፌስቲቫሉ ይሄን አሰቃቂ ድርጊት በማጥፋት አስፈላጊነት ዙሪያ  ትኩረት መስጠት በመቻሉ አስደስቷታል፡፡ የፊልም ፌስቲቫሉ ወደፊትም እንደሚቀጥል ተስፋ የምታደርገው ማጂ የምስራቅ አፍሪካ ወጣቶች ሃሳባቸውን በፊልም የመግለፅ አቅማቸውን ለማዳበር ያግዛቸዋል ብላ ታስባለች፡፡

ዛሬ ነፍስ የሆኑ ታዳጊ ልጆች እናት የሆነችው ማጂ በሴኔጋል መኖርያ ቤት ሰርታ ለማጠናቀቅ እየተጋች ሲሆን ባለቤቷ ለቀጣይ ፊቸር ፊልሙ እንዲዘጋጅ እያገዘችው ነው፡፡ በልጅነቷ ዳሌ ከማውጣቷ በፊት የባሌት ዳንሰኛ እንደነበረች ታስታውሳለች፡፡ አሁን ስለሃይማኖታዊ ውዝዋዜ ለማጥናትና ለመፃፍ ፍላጎት አላት፡፡ ምናልባት ወደ ዩኒቨርስቲ ተመልሳም ፒኤችዲዋን ትሰራ ይሆናል፡፡ በታዳጊነቷ ስቃይን ከዓለም ላይ የማጥፋትና ዓለምን የተሻለች የመኖርያ ስፍራ የማድረግ ምኞት ነበራት፡፡ ይሄ ህልሟ አሁንም አብሮአት አለ፡፡ ማህትማ ጋንዲ ኬንያዊቷ የአካባቢ ጥበቃ ተሸላሚ ዋንጋሪ ማታይና የቺ ኮንግ መምህሯ ጀግናዎቼ ናቸው ትላለች፡፡ ድሮም አሁንም ስራቸውን በተከበረ መንገድ የሚያከናውኑ ተራ ሰዎች መነቃቃትን ይፈጥሩላታል፡፡ ችግርን እንደችግር አትቀበልም፡፡ ይልቁንም እንደመልካም አጋጣሚዎችና ጀብዱ እንደመፈፀም ትቆጥረዋለች፡፡ በእምነትና በትዕግስት መጠበቅ ከቻልን ህይወት መንገዱን ታሳየናለች፡፡ ለመስጠትና ለመካፈል እንዲሁም ከራሷ ጋር ሰላም ለመፍጠር  የጥሞናና ወደ ውስጥ የመመልከቻ ጊዜ ትወስዳለች፡፡

የወደፊት ህልሟ የበለጠ ሰላምና መግባባት እንዲፈጠር የራሷን አስተዋፅኦ ማድረግ ነው፡፡ ብሄርተኛ አይደለችም፡፡ በዓለምአቀፍ የሰው ልጅ አንድነት ታምናለች ይሄንንም እምነቷን የማሳደግ ሃሳብ አላት፡፡ ሴቶች በተፈጥሮአቸው የፈጠራ ክህሎት የታደሉ እንደሆኑ የምትናገረው ማጂእንደ እናትነታቸው ለፍቅር የተፈጠሩ ናቸውየተሻለች ዓለም እንድትፈጠርም ያልማሉ ባይ ናት፡፡ የአመራር ቦታዎችን ሁሉ ሴቶች ቢይዙት ኖሮ እንዳሁኑ ብዙ ጦርነቶች አይከሰቱም ነበር ትላለች፡፡ በተለይ ደግሞ የዓለም የውሃ ሃብትና የአካባቢ ጥበቃ ጉዳይ ያሳስባታል፡፡

ለወጣት ሴቶች የምትለግሰው ምክር “ውስጣችሁን በጥልቀት ተመልከቱ ልበሙሉና ትእግስተኛ ሁኑ ሁሉን ነገር ይቻላል ብላችሁ እመኑ፡፡ ቁርጠኝነት አይለያችሁ፡፡ ችግሮችና እንደ አበሳ ሳይሆን ራሳችሁን ለማሻሻል እንደተፈጠረ መልካም አጋጣሚ እና እንደጀብዱ ከቆጠራችሁት፣ ጨርሶ የተለየ ሃይልና ጉልበት ትታጠቃላችሁ፡፡ ምንም ነገር አያሸንፋችሁም፡፡ ከዛሬው ዘመን እጅግ የላቁ ፈተናዎችን ተጋፍጠው ስኬት ካስመዘገቡ ሴቶችና ከታሪክ ጀግንነትንና ቁርጠኝነትን ተማሩ፡፡ ሁኔታዎች የከፉ በሚመስሉበት ሁኔታም እንኳን ቢሆን (ለምሳሌ በቲምቡክቱ ማሊ በሴቶች ላይ እንደሚደርሰው ችግር) ተስፋችሁና ውስጣዊ ፈገግታችሁ ይብራ፣ ለሽንፈት እጅ አትስጡ”


ዋና የመረጃ ምንጮች
   ሰኔ 2004 ዓ.ም ከማጂ- ዳ አብዲ ጋር የተደረገ ቃለምልልስ
አጥኚ
ሜሪ ጄን ዋግል

Posted on October 7, 2014 By admin With 0 comments

ሂሩት በፈቃዱ ወልደሚካኤል

Hirut Befecadu

ዋና ዋና ስኬቶች:
የተባበሩት መንግስታት የሴቶች ጉዳይ ኮንፈረንስ በቤጂንግ በሚካሄድበት ወቅት፣ በአፍሪካ አንድነት ድርጅት (አአድ) ውስጥ የሴቶች ክፍል አቋቁማለች። የአፍሪካ የተግባር አቋም (African Platform for Action) የተሰኘውን ሰነድ ለማዘጋጀትና በቤጂንግ ጉባኤ 10ሺ የሚጠጉ የአፍሪካ ሴት ልዑካን ለማሳተፍ አስተባብራለች። አአድ በመላ አፍሪካና በተቀረው አለም ተአማኒነትን እንዲያገኝ ለ17 አመታት የመረጃ አገልግሎት ሃላፊ ሆና ሰርታለች። በሴራሊዮን በተሰማራው የተባበሩት መንግስታት ሰላም አስከባሪ ሃይል፣ ለስድስት አመታት ቃል አቀባይና የፖሊሲ አማካሪ ሆና አገልግላለች።
ወቅታዊ ሁኔታ ከአፍሪካ አንድነት ድርጅትና ከተባበሩት መንግስታት በጡረታ የወጣች የማህበረሰብ በጎ ፈቃደኛ
የትውልድ ቦታ: አዲስ አበባ
የትውልድ ዘመን: ታህሳስ 1934 ዓ.ም.
ወቅታዊ መኖሪያ ስፍራ: አዲስ አበባ፣
የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት
ሳንፎርድ የእንግሊዝ ትምህርት ቤት፣ አዲስ አባባ
ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት
ኃይለሥላሴ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት፣ አስመራ (9ኛ እና 10ኛ ክፍል)፤ ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ትምህርት ቤት (ኮከበ ፅባህ 11ኛ እና 12ኛ ክፍል – በትምህርት ቤቱ የመጀመሪያ ምሩቃን ከነበሩት ሁለት ሴት ተማሪዎች መካከል አንዷ)
የዩኒቨርስቲ ትምህርት
በሶሻልና በፖለቲካ ሳይንስ የመጀመሪያ ዲግሪ (ቢኤ)፣ ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ዩኒቨርስቲ፣ አዲስ አበባ (ከዩኒቨርስቲ ኮሌጅነት ወደ ዩኒቨርስቲነት እንዲያድግ ከተደረገ በኋላ፣ ከመጀመሪያዎቹ ምሩቃን መካከል አንዷ)
የድህረ ምረቃ ትምህርትፖስት ግራጅዌት ዩኒቨርስቲ
በዓለማቀፍ ግንኙነት ሁለተኛ ዲግሪ (ኤምኤ)፣ ፍሎረንስ ዩኒቨርስቲ፣ ጣልያን
ዋና የስራ ዘርፍ
ዓለማቀፍ ግንኙነት
የሕይወት ታሪክ
የአፍሪካ ህብረት፣ ከሃምሳ አመት ገደማ በፊት የአፍሪካ አንድነት ድርጅት (አአድ) በሚል ስያሜ ሲመሰረት፣ ደፋ ቀና ብለው እግሩን እንዲተክል ከደከሙለት ቀደምት ሰራተኞቹ መካከል አንዷ ሂሩት በፈቃዱ ነች። ለ34 አመት በዘለቀው የስራ ዘመኗ በርካታ የሃላፊነት ቦታዎችን ብትይዝም፣ በስፋት የምትታወቀው ግን አአድን ከተቀረው አለም ጋር በሚያስተዋውቅና በሚያስተሳስር የመረጃ ክፍል ሃላፊነቷ ነው። ከዚህ በኋላ ነው፣ በድርጅቱ ውስጥ የሴቶች ክፍል እንድታቋቁም ብቻ ሳይሆን እንድትመራውም ጭምር የተሾመችው። ከመላ አፍሪካ በተሰባሰበ የሴቶች ሃሳብ መነሻነት፣ በ1987 ዓ.ም በቻይና ዋና ከተማ ቤጂንግ በተካሄደው የተባበሩት መንግስታት ዓለማቀፍ ጉባኤ የቀረበው ‘የአፍሪካ የተግባር አቋም’ የተሰኘ ሰነድ ሲዘጋጅ ዋና አስተባባሪ ሆና የሰራችውም ሂሩት ናት።

የበኩር ልጃቸው ሂሩትን ጨምሮ ስድስት ልጆች ያፈሩት ወላጆቿ፤ የምዕራቡን አለም ባህል በወጉ የሚያውቁና በአውሮፓ የኖሩ ናቸው። በጀርመን የተማሩት አባቷ፣ በእንግሊዝ የኢትዮጵያ አምባሳደር ሆነው ሰርተዋል። እናቷም የተማሩት እዚያው እንግሊዝ ነው። የአባቷ ሥራ ለሰከነ ኑሮ የሚያመች አልነበረም። አገረ ገዢ ሆነው ሲሾሙ፣ በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የፕሮቶኮል ዋና ሃላፊ ሆነው ሲሰሩ፣ ከዚያም ዲፕሎማትና አምባሳደር እንዲሆኑ ሲመረጡ፣ ከከተማ ከተማ፣ ከአገር አገር ዞረዋል። ሂሩትም በልጅነት እድሜዋ ከአንዱ ከተማ ወደ ሌላ እየሄደች የተለያዩ ትምህርት ቤቶችን አዳርሳለች። አንዳንዴ ግን ከወላጆቿ ጋር አብራ መጓዝ አትችልም ነበር። የአመቱን ትምህርት እንዳታቋርጥ ወይም ወላጆቿ እስኪመለሱ ድረስ፣ ከአክስቷ ጋር እየኖረች ትማራለች። ነገር ግን፣ ትምህርት የምታገኘው ከትምህርት ቤት ብቻ አልነበረም። በህይወትዋ ውስጥ በአርአያነታቸው ጎልተው ከሚታዩዋት ከአባቷ እንዲሁም በእናቷ ወገን ከሴት አያቷ ቀፀላወርቅ ቱሉ ብዙ ተምራለች። ዝርክርክነትን ቀርቶ ትንሽ ቸልተኝነትን እንኳን  የማይታገሱት አባቷ፣ ከላይ እስከታች እንደሙሽራ መሽቀርቀር ይወዱ ነበሩ። ሽክ ባለው አለባበሳቸው ላይ፣ ስልጣኔ ያልተለየው ጨዋ አቀራረባቸው እንዲሁም ለሥነስርዓት ያላቸው ጥንቃቄ ሲታከልበት ግርማ ሞገሳቸውን ያጎላዋል። ሂሩት ከአባቷ የወረሰችው፣ ለውበት ትኩረት የመስጠት ዝንባሌን ብቻ ሳይሆን አንደበ ርቱዕነትን የማድነቅ ልምድም ጭምር ነው። ለሴት አያቷ የነበራት ፍቅር ደግሞ ልዩ ነው። ብልህነታቸው፣ ወደር የለሽ ጥንካሬያቸውና ፅናታቸው ያስገርማታል። ምንም እንኳ የተጨናነቀ ባህላዊ ቤተሰብ ውስጥ ያደጉ ቢሆኑም፤ አንገታቸውን ሳይደፉ ላመኑበት ሃሳብ በድፍረት የመሟገት ችሎታቸው ሂሩትን ያስደንቃታል። ልብ ብለው በእርጋታ የማዳመጥ ትእግስት የታደሉት አያቷ፤ በሃሳብና በተግባር ኮትኩተው የማሳደግ ጥበብ ነበራቸው። በወጣትነታቸው እንግሊዝ የተማረና በእድሜ የገፋ ሃኪም አግብተው ትዳር የመሰረቱት ቀፀላወርቅ፣ እንግሊዝኛ ብቻ የሚናገር ባለቤታቸውን ተከትለው ወደ ህንድ ከሄዱ በኋላ በርካታ ልጆችን ወልደውለታል። የነርስ ባለሙያ ሆነውም ከባለቤታቸው ጋር በህክምና አገልግሎቱ ሰርተዋል።

የአባቷና የአያቷ አርአያነት ባይለያትም ሂሩት በልጅነቷ ሲበዛ አይናፋር ነበረች። ድራማ ውስጥ በተዋናይነት እየሰራችና በመድረክ ውይይት በመሳተፍም ነው ከአይናፋርነት የተገላገለችው። በኋላማ፣ በዩኒቨርስቲ የክርክር ክበብ ውስጥ አባል ለመሆን በቃች። አይናፋርነቷን ታግላ ማሸነፏ አይገርምም። በባህሪዋ፣ አቅምን የሚገዳደሩ ፈተናዎችንና ከባባድ ስራዎችን በጣም ትወዳለች፤ በዚያው ልክ ደግሞ መሸነፍን ትጠላለች። የተማሪዎች ምክርቤት አባል ለመሆን በምርጫ መወዳደር እጅግ የሚያስደስታት፣ ከወንድ የክፍል ጓደኞቿ ጋር የምታደርገው ፉክክር ፈታኝ እንደሚሆን ስለምታውቅ ነበር። እናማ፣ ከሰው አይን ትሸሽ የነበረችው ሂሩት፣ የኋላ ኋላ የሰው አይን ውስጥ መግባት ብቻ ሳይሆን የሰዎችን የማወቅ ፍላጎት መኮርኮር የዘወትር ስራዋ ሆነ። አእምሮዋን የሚፈታተኑ አስተያየቶችንና ጠንካራ መከራከሪያዎችን በአድናቆት ማስተናገድ የለመደችው ሂሩት፤ ከእያንዳንዱ ሰው ብዙ የምማረው ነገር አለ የሚል ስሜት ለማዳበር በቃች።

የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ፣ እንደ አዲስ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዩኒቨርስቲ ተብሎ ከተቋቋመ በኋላ፤ በመጀመሪያዎቹ ተመራቂዎቹ ውስጥ የነበሩት ሴቶች ሰባት ብቻ ሲሆኑ ከእነዚህም አንዷ በሶሻልና በፖለቲካ ሳይንስ የመጀመሪያ ዲግሪዋን ያገኘችው ሂሩት ናት። በኋላ ላይም ወደ ጣልያን ሄዳ፣ ከፍሎረንስ ዩኒቨርስቲ በዓለማቀፍ ግንኙነት የማስተርስ ዲግሪዋን አግኝታለች።

አዲስ በተቋቋመው የኢትዮጵያ ቱሪዝም ድርጅት ውስጥ በ1955(56) ዓ.ም የተቀጠረችው ሂሩት፣ ለአንድ አመት እንደሰራች ነው ገና እግር እየተከለ ወደ ነበረው ወደ አፍሪካ አንድነት ድርጅት (አአድ) ስራ የቀየረችው። አህጉራዊ ሃላፊነትን የተሸከመና ብዙ የሚጠበቅበት ድርጅት ውስጥ፣ ለዚያውም በጨቅላነቱ ጊዜ፣ የስራ ወከባው ፋታ አይሰጥም። በአአድ ጊዚያዊ ፅህፈት ቤት የተቀጠረችው ሂሩት፤ በአዲስ አበባ የድርጅቱን ቢሮዎች የማዋቀር ስራ ላይ ተጠመደች። በመረጃና በፕሮቶኮል ክፍል ውስጥ፣ የመረጃ አገልግሎት ሃላፊ ሆና ተመደበች። የአፍሪካ አገራትን በማካተትና ሁሉንም በአንድነት በመወከል እንዲሰራ የተመሰረተው አዲስ አህጉራዊ ደርጅት፤ በፖለቲካዊ፣ በማህበራዊና በኢኮኖሚያዊ ዘርፎች የአህጉሪቱን ጉዞ የሚቀርፁ አዳዲስ እቅዶችን፣ ስትራቴጂዎችንና ፕሮግራሞችን እያዘጋጀ ነበር። የመረጃ አገልግሎት ሃላፊ ሆና የሰራችባቸው በርካታ አመታት፣ እጅጉን ፈታኝ እንደነበሩ አያጠራጥርም። በማራኪና በአሳማኝ አቀራረብ የአዲሱን ድርጅት አላማዎችና የጉዞ አቅጣጫዎቹን በሰፊው የማስተዋወቅ ሃላፊነት፣ ለማንም ሰው ቀላል ሊሆን አይችልም። ከአገር ውስጥና ከሌሎች አገራት የሚመጡ ዓለማቀፍ ጋዜጠኞች በጭራሽ እረፍት አይሰጡም፣ በጥያቄ ብዛት ልብ ያወልቃሉ። በተለያዩ መስኮች የተሰማሩ ተመራማሪዎችም ያለ ፋታ በየጊዜው መረጃ ይጠይቃሉ። ከጋዜጠኞችና ከተመራማሪዎች ለሚቀርቡ ጥያቄዎች፣ ሁሌም የሚያጠግብ መልስ መስጠት ይኖርባታል። መረጃና የሚያጠግብ መልስ ለመስጠት ግን፣ በቅድሚያ እሷ ራሷ ጠንቅቃና አብጠርጥራ ማወቅ ያስፈልጋታል። ዘወትር፣ ቁጥር ስፍር የሌላቸው ሰነዶችንና መጻሕፍትን እያነበበች መዘጋጀት ነበረባት። እለት በእለት ያለ ማቋረጥ ጥናት ማካሄድን የሚጠይቅ ፈታኝ ስራ ነው። ደግነቱ፣ በሙያዋ እንድታድግ ብርታትና ድጋፍ የሚሆኑ ሰዎችን አላጣችም። ከፍተኛ ክብር ለመጎናፀፍ ከበቁት የኢትዮጵያ ጋዜጠኞች መካከል አንዱ የሆነው አቶ ገዳሙ አብርሃ፣ ከስር ከስር እየተከታተለ ሙያውን እንድትካነው አግዟታል።

በአፍሪካ አንድነት ድርጅት፣ ከመጀመሪዎቹ ሴት የስራ ሃላፊዎች መካከል አንዷ የሆነችው ሂሩት፤ በኮንፈረንሶች፣ በአውደጥናቶችና በስብሰባዎች ላይ ለመካፈል አህጉሪቱን ከጫፍ ጫፍ ስትዞር፣ ያልረገጠችው አገር የለም ማለት ይቻላል። ሁሌም ታዲያ፤ በሄደችበት ቦታ ሁሉ የዘወትር ስራዋ አአድን የሚመለከቱ መረጃዎችን ማካፈል ነው፤ ድርጅቱ ለአፍሪካ እንዲሁም ለመላው አለም ትልቅ ፋይዳ የሚያስገኝ ዓለማቀፍ ተቋም መሆኑን ታስተዋውቃለች። አአድን በመወከል፣ ለመንግስት ከፍተኛ የልዑካን ቡድኖችና ለሲቪል ማህበረሰብ መሪዎች ገለፃ የማቅረብ ሃላፊነት የተሸከመችው ሂሩት፣ ገና ‘ሀ’ ብላ ስትጀምረው በፍርሃት የሚያብረከርክ ሆኖባት ነበር። ግን ፈተናዎችን መጋፈጥና ማሸነፍ እንጂ መሸሽ አታውቅም። በየትኛውም አገርና መድረክ፣ በአዳራሽም ሆነ በአደባባይ ውጤታማ ለመሆን የንግግርና የአቀራረብ ችሎታዋን ለማሳደግ ቆረጠች። ይህም ብቻ አይደለም። እንደ አብዛኞቹ የኢትዮጵያ ሴቶች፣ ብቻዋን ወደ ተለያዩ የውጭ አገራት የመጓዝ ልምድ አልነበራትም። መሄጃና መመለሻ ትራንስፖርት ማማረጥ፣ ማረፊያ ሆቴል ማፈላለግ፣ የጉዞ ጣጣዎችን ሁሉ መጨረስና ማሰናዳት ለሂሩት እንግዳ ነገር ነበር። በምትካፈልባቸው ጉባኤዎች ውስጥ፣ ብዙውን ጊዜ ከሷ ሌላ ሴት ተፈልጎ አይገኝም። ቢገኙም በጣም የሚቆጠሩ ናቸው። በየአገሩ እየሄደች በጉባኤ ላይ መሳተፍና መመለስ ብዙም ፈታኝ ላይሆን ይችላል። ነገር ግን፣ የአአድ መሪዎችን የመወከልና የልዑካን ቡድን የመምራት ሃላፊነት ተሰጥቷት ነው ወደ ጉባኤዎች የምትጓዘው። የሚያስፈራ ፈተና ነው። ነገር ግን፣ በተማሪነት እድሜዋ በተውኔትና በድራማ ስራዎች መሳተፏ ጠቀማት። ፍርሃቷን ከማስወገድ አልፋ፣ በሄደችበት ጉባኤ ሁሉ፣ ከሰዎች ጋር መገናኘትና መነጋገር፣ እውቀት መቅሰምና ሙያ ማዳበር አስደሳች እየሆነላት መጣ። ሂሩት በአአድ ውስጥ በነበራት የሃላፊነት ቦታ፣ የአፍሪካ መሪዎች አመታዊ ጉባኤ፣ የሚኒስትሮች ስብሰባ፣ የተባበሩት መንግስታት መድረኮች ላይ ለመሳተፍ በየጊዜው ወደ በርካታ የአህጉሪቱ መዲናዎች ስትጓዝ፤ ከመላው አለም እየተሰባሰበ የሚንጋጋ የጋዜጠኛ መንጋ ይከተላታል። እንደ እሳት የሚፋጁ የአፍሪካ አጨቃጫቂ ርዕሰ ጉዳዮችን እያነሱ በጥያቄ ሲያጣድፏት በብልሃት ማስተናገድ ይጠበቅባታል።

በዚህ መሃል ነው፤ የድርጅቱን የመረጃ ክፍል በዋና ሃላፊነት የመምራት ህልሟ የተጨናገፈው። የያኔው የአአድ ዋና ጸሐፊ፣ አንድ ካሜሮናዊ የመረጃ ክፍሉን በሃላፊነት እንዲመራ ሲመድቡ፣ ለአመታት የገነባችውን ህንፃ ከእግሯ ስር የናዱባት ያህል ተሰማት። ዋና ጸሐፊው፣ ላንቺ ደህንነት በመጨነቅ ያሳለፍኩት ውሳኔ ነው ሲሏትም፣ ፈፅሞ ሊያሳምናት አልቻለም። በእርግጥ፣ ወቅቱ ስልጣን ይዞ የነበረው የደርግ ወታደራዊ መንግስት የሰዓት እላፊ ያወጀበት ጊዜ ነበር። የአአድ የመረጃ አገልግሎት ክፍልን በበላይነት መምራት ደግሞ፣ 24 ሰዓት መሉ ዝግጁ ሆኖ መገኘትን የሚጠይቅ ስራ ነው። በውድቅት ሌሊት ለስራ ጉዳይ ትፈለጊያለሽ ብትባል፣ ወዲያው ተነስታ ከመኖሪያ ቤት ወደ መስሪያ ቤት ልሂድ ብትል ለአደጋ እንደምትጋለጥ ዋና ጸሐፊው ሊያስረዷት ሞክረዋል። የስራ ሃላፊነቴን ሙሉ ለሙሉ መወጣት እችላለሁ በማለት ሂሩት አጥብቃ ብትከራከርም ዋና ጸሐፊው በጄ የሚሉ አልሆኑም። ሴት በመሆኔ ምክንያት በደል ደረሰብኝ የሚል  ስሜት ሸነቆጣት። ከዚያ በፊትም ሆነ በኋላ እንዲህ አይነት የተጠቂነት ስሜት አጋጥሟት አያውቅም። ነገሩ ካለፈ በኋላ ስታስበው ግን የዋና ጸሐፊው  ውሳኔ፣ ምክንያት የለሽ  እንዳልሆነ ታይቷታል።

እናም በመረጃ ክፍል ለ17 አመታት ስትሰራ የቆየችው ሂሩት፣ በ1973(74) ዓ.ም. የአፍሪካ የእርስበርስ የቴክኒክ ትብብር ወደ ተባለው ክፍል ተዛወረች። ከዚህ ክፍል ዋና ዋና ሃላፊነቶች መካከል፣ ለምሁራን ፍልሰት መፍትሄ ማግኘት አንዱ ነው። ከአፍሪካ ወደ ምዕራብ አገራት የሚጎርፈው የተማረ የሰው ሃይል ፍልሰት ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ በመምጣቱ፣ አንዳች መላ ማበጀት የሂሩትና የባልደረቦቿ ሃላፊነት ሆነ። ከዚሁ ጎን ለጎን፣ በደቡብ ንፍቀ ክበብ ከሚገኙ ሌሎች የአለማችን ክፍሎች ጋር የትብብር ግንኙነት ማጠናከርም የእነ ሂሩት ስራ ነበር። የቴክኒክ ትብብር ክፍል፣ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተስፋፋ በርካታ ዘርፎችን የሚያካትት ትልቅ መዋቅር እየሆነ ሲመጣ፣ ሂሩት የአለማቀፍ ትብብር ዘርፍን በበላይነት እንድትመራ ተመደበች። በዚህ ሃላፊነቷም፣ ከተባበሩት መንግስታት፣ ከጋራ ብልፅግና አገራትና ከአሜሪካ መንግስታት ድርጅት፣ እንዲሁም ከኤስያ መንግስታት የጋራ ድርጅት፣ የካሪቢያን መንግስታትን ካካተው ድርጅትና ከሌሎች ዓለማቀፍ ተቋማት ጋር ግንኙነት ማድረግ የእለት ተእለት ስራዋ ሆነ። በአለማቀፍ ድርጅቶች ዘንድ ተአማኒነትን እያተረፈች፣ በጋራ እቅዶች ላይ ያተኮረ የአጋርነት ስምምነትና ጠቅላላ የትብብር ግንኙነት ለመመስረት ጥረት ከማድረጓም በተጨማሪ፣ አአድ ከፍተኛ ፋይዳ ያለውና አህጉሪቱን የሚወክል ድምፅ መሆኑ በሰፊው እንዲታወቅ ሳታሰልስ ሰርታለች።

በቤጂንግ ከተማ በ1987 ዓ.ም የተካሄደው የሴቶች ጉዳይ ጉባኤ እየተቃረበ ሲመጣ፣ እንደገና የሂሩትን የሃላፊነት ስራ የሚቀይር አጋጣሚ ተፈጠረ። በወቅቱ የአአድ ዋና ጸሐፊ የነበሩት ዶ/ር ሳሊም አህመድ ሳሊም፣ በቤጂንግ ጉባኤ የአፍሪካ ተሳትፎ ውጤታማ እንዲሆን ሂሩት በአስተባባሪነት እንድትመራና በአአድ ውስጥ የሴቶች ክፍል እንድታደራጅ ሃላፊነት ሰጧት። ለቤጂንግ ጉባኤ የሚቀርብ፣ የአፍሪካ ሴቶች የተግባር አቋም ለማዘጋጀት የአፍሪካ ሴቶችን ማስተባበር ስትጀምር ነው፤ መንፈስን የሚያነቃንቅ ድንቅ ስራ ውስጥ እንደገባች ያወቀችው። የአህጉሪቱን ሴቶች ከዳር ዳር፣ ከገጠር እስከ ከተማ፣ በየጓዳው ካሉት ሴቶች ጀምሮ፣ በየቤተመንግስቱ እስካሉት የአገር መሪ ሚስቶች ድረስ ለማስተባበር ስትሰራ፣ ሴቶች እጅግ አስደናቂ ሃይል እንዳላቸው በግላጭ የሚያሳይ ትምህርት አገኘች። ታዋቂዋ ሜሪ ታደሰ ከምትመራው የተባበሩት መንግስታት የአፍሪካ ኢኮኖሚ ኮሚሽን የሴቶች ክፍል ጋር በአጋርነት መስራት ጀመረች። በኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ቢሮ የሴቶች ጉዳይ ሃላፊ ሆና ከተሾመችው ታደለች ኃይለሚካኤል ጋርም የትብብር ግንኙነት ፈጠረች። በአጭሩ፤የተሰጣትን ሃላፊነት ለመወጣት የሚጠቅሙ ሃሳቦችንና መረጃዎችን፣ ድጋፎችንና ትብብሮች ለማግኘት አህጉሪቱን አስሳለች ማለት ይቻላል። ያላነጋገረችው የሴቶች ማህበርና ቡድን የለም ቢባል ይቀላል። በሴቶች ጉዳይ ላይ ያተኮሩ መንግስታዊ ያልሆኑ ተቋማትና የማህበረሰብ ድርጅቶችን በስፋት አወያይታለች። ከዚህ ሁሉ ጥረት ውስጥ ተጨምቆ የወጣውና የአህጉሪቱን የጋራ አቋም ያንፀባርቃል ተብሎ በሂሩት መሪነት የተዘጋጀው  ሰነድ፣ “የአፍሪካ የተግባር አቋም” “African Platform for Action” በሚል ርዕስ ለቤጂንጉ ጉባኤ ቀረበ። አድናቆትም ተችሮታል። ሂሩት የደከመችለት የአፍሪካ ሰነድ፣ በቤጂንግ ጉባኤ ማጠቃለያ ላይ “የቤጂንግ የተግባር እቅድ” ተብሎ ለፀደቀው አለማቀፍ ሰነድ ሁነኛ ግብአት በማበርከት ተጠቃሽ ሆኗል። ከመንግስት አካላትና መንግስታዊ ካልሆኑ ተቋማት፣ ከማህበረሰብ ድርጅቶችና ከተለያዩ ማህበራት የተውጣጡ፣ ወደ 10 ሺ የሚጠጉ አፍሪካዊያን ሴቶች በቤጂንጉ ጉባኤ ተሳትፈዋል። እንዲያ በሴቶች ጉዳይና በችግሮቻቸው ዙሪያ ትኩረት መሰጠቱ፣ ለአፍሪካ ሴቶች በአጠቃላይም በመላው አለም ለሚገኙ ሴቶች ሁሉ፣ ትልቅ ትርጉም ያለው የግስጋሴ እርምጃ ነው። ከተለያዩ አገራት የተሰባሰቡ ልዑካን ተቀላቅለው የተወያዩበትና ግንኙነት የመሰረቱበት፣ በጋራ አቋም ዙሪያ ጠንካራ ጥምረትና የእርስ በርስ ትስስር የተፈጠረበት የቤጂንግ ጉባኤ፣ ለሂሩት በህይወቷ የማይረሳ ተሞክሮ ሆኖ አለፈ።

ከ34 አመታት የስራ ዘመን በኋላ ከአአድ በጡረታ የወጣችው ሂሩት፤ በሴራሊዮን የተባበሩት መንግስታት ሰላም አስከባሪ ሃይል ውስጥ በመግባት የሃላፊነት ቦታ አገኘች። በሲቪል ጉዳዮች ክፍል ውስጥ በአስፈፃሚነት በመመደቧ፣ በሴራሊዮን የእርስበርስ ጦርነት የወደሙ ትምህርት ቤቶችና የጤና ተቋማት፣ ፖሊስ ጣቢያዎችና ሌሎች መሰረታዊ የአገልግሎት ተቋማት እንደገና ተገንብተው ማህበረሰቡ ነፍስ እንዲዘራ ማገዝ የእለት ተእለት ስራዋ ሆነ። በ10 አመታት የወደሙ መሰረተ ልማቶች መልሰው እንዲያንሰራሩ ከመርዳት በተጨማሪ፣ በአፍሪካ አንድነት ድርጅት ውስጥ በመረጃ አገልግሎት ዘርፍ ከነበራት ልምድ በመነሳት፣ የሰላም አስከባሪው ኃይል ቃል አቀባይ እንድትሆን ተመድባ ሰርታለች። በመጨረሻም፣ በሴራሊዮን ከፍተኛ ጥፋት ባደረሰው በኤችአይቪ ኤድስ ጉዳይ የሰላም አስከባሪው ኃይል ዋና አዛዥ የፖሊሲ አማካሪ ሆነች። ገና ከጦርነት እፎይ ብላ ማገገም የጀመረችው አገር፣ ብዙም ሳትቆይ የኤድስ በሽታ አዲስ የጥፋት በትር ሆኖባት ነበር። ችግሩ እየተባባሰ መምጣቱ በግልፅ በመታየቱም ነው፤ ሂሩት ሰላም አስከባሪው ኃይል በተሰማራባቸው አካባቢዎች፤ በተለይ ደግሞ በአገሪቱ ውስጥ በሰፈሩት 18 ሺ ወታደሮች ዘንድ ኤድስን የመከላከል ዘመቻ እንድታካሂድ የተመደበችው።

በሴራሊዮን የተባበሩት መንግስታት የሰላም አስከባሪው ኃይል ከ6 ዓመታት በኋላ የስምሪት ጊዜውን ሲያጠናቅቅ፣ ሂሩት ከስራ ዓለም ለመሰናበትና ወደ አገሯ ለመመለስ ወሰነች። ግን ያለ ስራ ለመቀመጥ አላሰበችም። ለበርካታ አመታት ያካበተችውን እውቀትና ልምድ ለኢትዮጵያውያን ወገኖቿ በተለይም ለወጣቶች ለማካፈል እያሰበች ወደ አገሯ መጣች። ያኔ ልጆቿ አድገዋል። በአሜሪካ ስራ ይዘው መኖር ጀምረዋል። እናም፣ ኢትዮጵያ ውስጥ የሰከነ ኑሮ ለማጣጣም ፈለገች። ከዘመድ ወዳጅ ጋር የምትጫወትበትና የምታወጋበት ሰፊ ጊዜ ከማግኘቷም በተጨማሪ፣ እንደ ሮታሪና ወሴክማ በመሳሰሉ በርካታ ድርጅቶች ውስጥ በቦርድ አባልነት የበጎ ፈቃድ አገልግሎት ታበረክታለች። በተለያዩ መድረኮች ላይ ንግግር በማድረግም ሃሳቧን ለሰዎች ታካፍላለች። በተለይ ለሴቶችና ለወጣት ልጃገረዶች የራሷን ተመክሮ በማካፈል፣ መንፈሳቸውን የሚያነቃቃና የሚያበረታታ ንግግር ለማቅረብ የሚያስችል መድረክና ዝግጅት ካገኘች እንዲያልፋት አትፈልግም።

ሂሩት የዘመኑ ወጣቶችን ውስጣዊ ኃይልና በራስ የመተማመን መንፈሳቸውን ስትመለከት፣ ልብ የሚያሞቅ የእርካታና የተስፋ ስሜት ይፈጠርባታል። ወጣት ሴቶች፣ በተለያዩ ዩኒቨርስቲዎች ትልልቅ ነገሮችን እያሳኩ  ነው። ብዙ ሴቶች በቢዝነስና በሌሎች መስኮች ስኬታማ ስራ ፈጣሪና መሪ እየወጣቸው ነው። የዛሬ ወላጆች፣ የገጠሮቹ ሳይቀሩ ልጆቻቸውን ለማስተማር ባላቸው ቁርጠኝነት ታደንቃቸዋለች።

ለልጃገረዶችና ለወጣት ሴቶች የምትሰጠው ምክር፡ በራሳችሁ አቅምና ብቃት እምነት ይኑራችሁ፤ ወደ ኋላ አትበሉ፤ የማይቻልና የማይሳካ ነገር የለም። የምታልሙትንና የምትፈልጉትን ነገር መቀዳጀት ትችላላችሁ። ከስራ ስራ አታበላልጡ። እያንዳንዱ ስራ አስፈላጊ ነው፤ ልቅም ጥንቅቅ ተደርጎ መሰራት ይገባዋል። ሁሉም ስራና ሁሉም ተሳትፎ ዋጋ አለው። ከሰዎች ጋር ግንኙነት ፍጠሩ፤ ከእያንዳንዱ ሰውም የምትቀስሙት ትምህርት እንዳለ እወቁ። በዚያው መጠን ደግሞ፣ ሰውን የሚያንጓጥጥና የሚያጎሳቁል ጥፋተኛ ሲያጋጥማችሁ አይታችሁ እንዳላያችሁ አትሁኑ። በአደባባይ ዘግናኝ ድርጊት ሲፈፅም፣ በዝምታ አትለፉ። በማን አለብኝነት እንዲፈነጭ አትፈቀዱለት። ሃሳባችሁን ተናገሩ፤ ነገሬ ብሎ አይሰማችሁ ይሆናል። ግን ያ አይደለም ቁም ነገሩ። ጥፋት ሲፈፅም ማየታችሁን ንገሩት። ውጤት ሊመጣ የሚችለውም በዚሁ መንገድ ነው።

ዋና የመረጃ ምንጮች
ከሂሩት በፈቃዱ ጋር የተደረገ ቃለምልልስ፣ መጋቢት 2004 ዓ.ም
አጥኚ
ሜሪ-ጄን ዋግል

Posted on October 7, 2014 By admin With 0 comments

ሂሩት ወልደማርያም

AlmazDj

 

ዋና ዋና ስኬቶች:
በሥነ ልሳን ፈጣን የተባባሪ የፕሮፌሰርነት ማዕረግ ያገኘች፣ የመጀመርያዋ ሴት የአካዳሚ ጉዳዮች ተባባሪ ምክትል ፕሬዚዳንት፣ ከዚያም የውጭ ግንኙነቶችና ትብብር ክፍል የመጀመርያዋ ሴት ምክትል ፕሬዚዳንት፣ ከ20 በላይ ጥናታዊ ፅሁፎች የታተሙላት፣ በስነምህዳር ጥበቃ የምትሳተፍ
ወቅታዊ ሁኔታ
የትውልድ ቦታ: ደብረማርቆስ፣ ጎጃም፣ ኢትዮጵያ
የትውልድ ዘመን: 1968
ወቅታዊ መኖሪያ ስፍራ: አዲስ አበባ
የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት
ጣይቱ ብጡል አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት
ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት
የዩኒቨርስቲ ትምህርት
የድህረ ምረቃ ትምህርትፖስት ግራጅዌት ዩኒቨርስቲ
ዋና የስራ ዘርፍ

  የሕይወት ታሪክ
  ዶ/ር ሂሩት ወልደማርያም በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የአካዳሚ ጉዳዮች ውስጥ በከፍተኛ የአመራር ደረጃ የተሾመች የመጀመርያዋ ሴት ናት፡፡ መጀመርያ ላይ የአካዳሚ ጉዳዮች ተባባሪ ምክትል ፕሬዚዳንት በመሆን፣ ከዚያም በውጭ ግንኙነቶችና ትብብር ክፍል በምክትል ፕሬዚዳንትነት አገልግላለች፡፡  ከ20 በላይ የአካዳሚ ፅሁፎች የታተሙላት ዶ/ር ሂሩት፤ በአካዳሚ ሙያዋ ባስመዘገበችው የላቀ ውጤት ትታወቃለች፡፡ በዜግነቷም፣ የስነምህዳር ጥበቃ ላይ ትሳተፋለች፡፡

ታሪኳ እነሆ፡
የተወለድኩት እ.ኤ.አ በ1968 ዓ.ም በጎጃም ደብረማርቆስ ነው፡፡  በቀድሞው የሃረር መምህራን ማሰልጠኛ ኮሌጅ ምሩቅ የነበረው አባቴ፤ በጎጃም በመምህርነት ተመድቦ አስተምሯል፡፡ እናቴን አግኝቶ ያገባትም  እዚያ ነው፡፡ አራት ልጆች ላፈሩት ወላጆቼ ፤ እኔ የበኩር ልጅ ነኝ፡፡ ዕድሜዬ አራት ዓመት ሲሆን አባቴ በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ በዲግሪ መርሀግብር የመማር እድል አገኘና ወደ አዲስ አበባ መጣ፡፡ እኔም የአራተኛ ዓመት ልደቴን ካከበርኩ ከጥቂት ወራት በኋላ ነው አንደኛ ክፍል ገባሁት፡፡ ከዚያ በፊት እቤት ውስጥ ማንበብና መፃፍ ተምሬ ነበር፡፡ እንደ አባቴ አስተማሪ የነበረው የምወደው አጎቴ፣ ከፅሁፍና ከንባብ ጋር አስተዋውቆኛ፡፡ ተጀምሮ እስኪያልቅ ትምህርቴን በሙሉ የተከታተልኩት በመንግስት ትምህርት ቤት ነው – መጀመርያ በጣይቱ ብጡል አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት፣ ከዚያም በእንጦጦ አጠቃላይ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት። የመጀመርያና ሁለተኛ ድግሪዬን በሥነ ልሳን (ሳይንሳዊ የቋንቋዎች ጥናት) የሰራሁት በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ነው። እናም እዚያው ዩኒቨርስቲ ተቀጥሬ በስነልሳን የትምህርት ክፍል አስተምሬአለሁ፡፡ ዶክትሬቴን የሰራሁት በጀርመን ኮሎኝ ዩኒቨርስቲ፣ በአፍሪካ ጥናቶች ተቋም ነው፡፡ የተከታተልኩት ፕሮግራም በኮሎኝና በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ትብብር የተዘጋጀ “ሳንድዊች” ፕሮግራም ነበር።

እንደ አብዛኞቹ ህፃናት፣ ለእኔም የመጀመርያው አርአያዬ አባቴ ነው፡፡ ገና በህፃንነቴ የነበረኝ ምኞትም እንደ አባቴ አስተማሪ መሆን ነበር፡፡ እቤት ውስጥ አባቴ የሚያደርገውን እያየሁ፣ አስተማሪ ለመምሰል ስጣጣር ትዝ ይለኛል፡፡ አባቴ የሚያስተምረው ነገር ሲዘጋጅና  የፈተና ወረቀት ሲያርም ከአጠገቡ አልጠፋም ነበር – ሁሉን ነገር አጠገቡ ቁጭ ብዬ እመለከታለሁ፡፡ በእደም ከፍ ስልማ የተማሪዎችን ውጤት በመደመር አግዘው ጀመር (ፈተና አርሜ ግን አላውቅም)። ቤተሰባችን ወዲህ ወዲያ የመፈናፈኛ ጊዜ አይሰጥም። እያነበብን ወይም እየፃፍን አልያም እያጠናን መሆናችንን አባቴ ሁልጊዜ ይከታተለናል። መዝናኛ የሚባል ነገር እምብዛም አልነበረም፡፡ ቴሌቪዥን እንኳ ከተወሰነች ሰዓት በላይ ማየት አንችልም፡፡ ከጓደኞቻችን ጋር ልንውል ቀርቶ ዘመድ ጥየቃም ቢሆን እንድንወጣ አይፈቀድልንም፡፡ ከግቢ ውልፊት ማለት የለም። ከኛ የሚጠበቀው ትምህርታችን ላይ አተኩረን ማጥናት ብቻ ነው፡፡ ቤታችን ቤተመፃህፍት ነበር ማለት ይቻላል። ጓደኞቻችሁ መፃሕፍት ናቸው እንባል ነበር። ቤተሰቡ በትምህርት ጉዳይ እጅጉን ከመጠመዱ የተነሳ፣ የቤት እመቤቷ እናቴ ሳትቀር ትምህርት ቤት ለመግባት ተገዳለች። የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቷን አጠናቅቃ በአንድ ድርጅት ውስጥ በስልክ ኦፕሬተርነት ተቀጥራ ነበር።
በአጭሩ፣ ማህበራዊ ህይወት የሚባል ነገር ሳላውቅ ወይም ብዙም ቀርቤ ሳላየው ነው ነፍስ ያወቅሁት፡፡ ከማህበራዊ ህይወት ይልቅ ስራዬ ላይ የበለጠ ማተኮሬም፣ ከአስተዳደጌ የመነጨ ባህርይ ይመስለኛል፡፡ ይሄ ደግሞ፣ ቤተሰቤ በትምህርት ላይ ብቻ የሙጢኝ በማለቱ ሳቢያ  የመጣ ጉድለት ነው፡፡

በስነልሳን የመጀመሪያ ድግሪዬን እንዳገኘሁ፣ ሀ ብዬ ስራ የተቀጠርኩት በባህልና ስፖርት ሚኒስቴር ነበር፡፡ በሚኒስቴትር መስሪያ ቤቱ ስር በነበረው የኢትዮጵያ ቋንቋዎች አካዳሚ ለአንድ ዓመት በጀማሪ ኤክስፐርትነት ሰርቻለሁ፡፡ የማስተርስ ድግሪ ትምህርቴን ካጠናቀቅሁ በኋላ ደግሞ፣ ቀደም ሲል እንደጠቀስኩት በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ በስነልሳን ትምህርት ክፍል በአስተማሪነት ተቀጠርኩ፡፡ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ለዩኒቨርስቲው እየሰራሁ እገኛለሁ፡፡ ወዲህና ወዲያ ሳልል ስራዬ ላይ ረግቼ የቆየሁበት አንዱ ምክንያት፣ በህፃንነቴ ወቅት ቤተሰቤ በውስጤ ያሳደረው የትምህርት ዝንባሌ፣ የአካዳሚ (የምሁር) ሙያን እንደ ህይወቴ ጥሪ እንድቆጥረው ስላደረገኝ ነው ማለት ይቻላል።

ፈጣሪዬ ምስጋና ይግባውና በርካታ የምኮራባቸው ስኬቶች አሉኝ ብዬ አምናለሁ፡፡ እንደ ምሁር ጥሩ ግስጋሴ አሳይቻለሁ –  ያውም በጣም ፈጣን ግስጋሴ፡፡ የመጥፋት አደጋ ለተጋረጠባቸው ቋንቋዎችና ባህሎች ልዩ ትኩረት የምሰጥ የሥነ ልሳን ባለሙያ እንደመሆኔ፤ በብዙ የአገሪቱ ክፍሎች ተዘዋውሬ ጥናትና ምርምር አድርጌአለሁ – ብዙውን ጊዜ በጣም አስቸጋሪና ፈታኝ በሆኑ ሁኔታዎች ውስጥ እያለፍኩ፡፡ የመስክ ስራ የት ያልወሰደኝ ቦታ አለ! በደቡብ ወደ ሱርማ ወረዳና ወደ አባያ ደሴት፤ በሰሜን ወደ ኩናማና ወደ ኢሮብን የመሳሰሉ ስፍራዎች ወስዶኛል፡፡ በብዙዎቹ ስፍራዎች አስቸጋሪ አቀበትና ቁልቁለት ለበርካታ ሰዓታት እየወጣሁና እየወረድኩ መጓዝ ነበረብኝ፡፡ የኤሌክትሪክ መብራትና የሆቴል አልገልግሎት ባልደረሰባቸው እልም ያሉ ገጠራማ አካባቢዎችም አድሬያለሁ፡፡ በርካታ የጥናትና የምርምር ውጤቶቼን ፅፌ አሳትሜያለሁ፤ በመላው ዓለም ከ20 በላይ በሚሆኑ ዓለም አቀፍ ጉባኤዎችም ላይ ተሳትፌአለሁ። የተባባሪ ፕሮፌሰርነት ማዕረግ የተሰጠኝ በተፋጠነ እድገት ነው። ምክንያቱም ዕድገቱን ለማግኘት ከሚያስፈልጉ የጥናትና የምርምር ፅሁፎች፣ እጥፍ ያህል አዘጋጅቼ ማሳተም በመቻሌ ነው፡፡ እስካሁን ከ20 በላይ የጥናት ፅሁፎች በስሜ የተመዘቡልኝ ሲሆን፣ አብዛኞቹም በዓለም አቀፍ ጆርናሎች ላይ ታትመውልኛል፡፡ በሂደት ላይ ያሉ የምርምር ፕሮጀክቶችም አሉኝ፡፡ አንዳንዶቹን ከዓለም አቀፍ የሙያ ባልደረቦቼ ጋር በመተባበር ነው የምሰራቸው፡፡ የመፅሃፍ ዝግጅትና ህትመት ፕሮጀክቶችን ጨምሮ፣ ብዙዎቹ  በቅርቡ የሚጠናቀቁ ናቸው፡፡

በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የአካዳሚ ጉዳዮች አስተዳደር ውስጥ ሰርቻለሁ – ብዙውን ጊዜ በከፍተኛ የአመራር ደረጃ ላይ ተመድቤ። የሥነ ልሳን ትምህርት ክፍል የመጀመርያዋ ሴት ሃላፊ ነበርኩ፡፡  የመጀመርያዋ ሴት  የአካዳሚ ጉዳዮች ተባባሪ ምክትል ፕሬዚዳንት መሆን አገልግያለሁ። ከሁለት ዓመት ወዲህም የመጀመርያዋ ሴት  የውጭ ግንኙነቶችና ትብብር ምክትል ፕሬዚዳንት ሆኜ እየሰራሁ ነው፡፡ በዕውቀትና በሙያ ኮትኩቶ ያበለፀገኝን ተቋም ማገልገሌ ብቻ አይደለም የሚያረካኝ። ለወጣት ሴት ምሁራን ፈርቀዳጅና አርአያ የመሆን እድል ማግኘትም እጅጉን ያረካል።
በማህበረሰብ አገልግሎት ውስጥም እሳተፋለሁ። ለምሳሌ በአገሪቱ የተለያዩ ክፍሎች ከሥነ ምህዳርና በአካባቢ ጥበቃ ፕሮጀክቶች ላይ እሰራለሁ፡፡ በእነዚህን ፕሮጀክቶች የማከናውነው ከቤተሰቦቼና ከቅርብ ጓደኞቼ ጋር በመሆን ነው፡፡

ከሁሉም በላይ ደግሞ፣ ባለትዳር ነኝ፤ ነፍስ የሆኑ ሦስት ልጆችንም ባርኮ ሰጥቶኛል። ከሚወደኝና ከሚረዳኝ ቤተሰቤ ከወላጆቼ የተትረፈረፈ ፍቅር ይፈስልኛል። ገና ወጣት ነኝ፤ ጤናና ብርታት ያደለኝ። ከፊቴ ገና ብዙ መልካም ነገር እንደሚጠብቀኝ አምናለሁ። ከዚህ በላይ ምን እንዲሆንልኝ እፈልጋለሁ!

በህይወቴና በሙያዬ ጉዞ ሁሉ፣ በጎ በጎ ሰዎችን በማግኘት በኩል በጣም ዕድለኛ ነኝ ማለት እችላለሁ፡፡ ሰው ይዋጣልኛል። ከትምህርት ቤት ህይወቴ እስከ ዩኒቨርስቲ ስራዬ የገጠሙኝ አስተማሪችና  የስራ ባልደረቦች፣  አይዞሽ የሚሉኝና የሚያደፋፍሩኝ ነበሩ። እኒህ ምሳሌ የሆኑኝ ቀና ሰዎች ባይኖሩ ኖሮ፣ ዛሬ ወዳለሁበት ደረጃ ለመገስገስ ባልቻልኩ ነበር፡፡ ይሁን እንጂ፣ ነገሮች አልጋ ባልጋ ነበሩ ማለት አይደለም፤ ብዙ ፈተናዎች ነበሩ፡፡

ትልቁ ፈተናና መሰናክል ደግሞ፣ ሴቶች ወደ ከፍተኛ የአመራር ቦታ መውጣቸው፣ በመንግስት ተቋማት ውስጥ፣ በከፍተኛ የትምህርት ተቋማት ሳይቀር ክፉኛ በጥርጣሬ አይን መታየቱ ነው። በመንግስት መስሪያ ቤቶች አካባቢ የሚታየው ጥርጣሬ ብዙም አይገርምም። ካለፈው ዘመን የወረስነው የፊውዳል ስርዓት ቅሪትና በአባወራ ፈላጭ ቆራጭነት የተቃኘው የኑሮ ዘይቤ በህብረተሰባችን ውስጥ ስር የሰደደ ነውና፡፡ ከከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ውስጥም እንደተጣበቀ መዝለቁ ግን ያሳዝናል። ይሄን የምለው ዝም ብዬ አይደለም። በተቀረው ዓለም በሚገኙ ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት ውስጥ በምሁርነትም ሆነ በሃላፊነት ደረጃ ሴቶች ቁልፍ ቦታ ይይዛሉ፤ አንዳንዴም አብዛኞቹን ቦታዎች ተቆጣጥረው ይታያሉ። ከኢትዮጵያ ውጭ ትምህርታችንን የተከታተልን ብዙዎቻችን እንደምናውቀው፤ በከፍተኛ የትምህርት ተቋማት ውስጥ የሴት መምህራን ድርሻ ቀላል አይደለም። በበርካታዎቹ ተቋማትም ብዙዎቹ መምህራን ሴቶች ናቸው። በተመሳሳይ መልኩ፣ የአስተዳደር ሃላፊነቱን ሴቶች በበላይነት ይዘውታል። በእኛ አገር የሚታየው እውነታ ግን፣ የተገላቢጦሽ ነው። የውጭው አለም ኖረውና አይተው የመጡ ምሁራን ሳይቀሩ አንዷ ባልደረባቸው ከአጠገባቸው ተነስታ፣ በሃላፊነት መስላሉ ላይ አንድ ወይም ሁለት ደረጃ ስትወጣ፣  እንደ አንዳች ነገር ያደርጋቸዋል። በሃላፊነት ላይ የተቀመጥሽው ሴት መሆንሽን ሲያዩ፣ ደካማና ብቃት እንደሌለሽ አድርገው ይቆጥሩሻል። “እስቲ እናያለን፣ እስቲ ጉዷን እንልያት” ብለው እንኳ እድል አይሰጡሽም። ቅንጣት ስህተት ብትፈፅሚ፣ ጉድሽ ነው። ነገር ግን፣ እኔ ለመሆን እንደምሞክረው ያለማወላወል በግልፅ አካፋን አካፋ የምትይ ጠንካራ ሴት ከሆንሽ፣ አንቺ ላይ የሚዘንብብሽ የጥቃት ውርጅብኝ ጨርሶ አያባራም። ተከብሮ የቆየ የምሁርነት ስምሽና የሙያ ታሪክሽ ከያለበት ተፈልፍሎ ለግምገማ እየወጣ፤ ክፋትና ጥላቻ በተሞላበት መሰሪነት ይብጠለጠላል።

ሰርተሽ ፈግተሽ ያገኘሻቸው እድገቶችና ሃላፊነቶች ሁሉ፣ በገልፅ መስፈትና መመሪያ የሚፈፀሙ የሙያ እድገቶችና ሃላፊነቶች ጭምር፣ በጥርጣሬ አይን እንዲታዩ አሉባልታ እየተነዛ ተንኮል ይሸረብብሻል። አንዳንዴ፣ ጥቃቱ በሴትነሽ ላይ ያነጣጥርና፣ ከወንዶች ጋር ከስራ ባልደረቦች ጋር ያለሽ ግንኙነት ጭምር የቡና ቁርስ ይሆናል። ምናለፋሽ! ጥቃቱ የማይገባበት የለም። የጓዳና የአደባባይ፣ የስራና የግል ህይወትን አይለይም። እንዲህ አይነቱን ጥቃት ከድርሻዬ በላይ አስናግጃለሁ። ስቃይ ነው ብለው ይሻላል።

ደግነቱ፣ በእንዲህ ዓይነቶቹ ጥቃቶች የምረታ ሰው አይደለሁም፡፡ ችግርና ፈተናን ፊት ለፊት ተጋፍጬ በራሴ ጥረት ራሴን ሰው ያደረግኩ ሴት ነኝ። ከእያንዳንዷ ጥቃት ውስጥ ጥንካሬን ተጎናፅፌ እወጣለሁ እንጂ አልዳከምም፡፡ ይህን የሰብዕናዬ ዋልታና ማገር የሚያፈርስ ነገር ጨርሶ ይኖራል ብዬ አላስብም፡፡

“ውሾቹም መጮሃቸውን አላቋረጡም፤ ግመሎቹ ግን ጉዟቸውን ቀጥለዋል” የምትለዋ አባባል ከአንደበቱ የማትጠፋ አንድ ጥሩ ወዳጄ አለ፡፡ የእኔ የምወዳት ግን እንቁራሪቶች ተራራ ለመውጣት ስላ ደረጉት ውድድር የምትተርክ ተረት ነች፡፡ ተወዳዳሪዎቹ እንቁራሪቶች በብዙ ተመልካች ተከበዋል፡፡ እያንዳንዷ እንቁራሪት ተራራውን ለመውጣት ስትታገል፣ ተመልካቹ ጩኸቱን ያቀልጠዋል፤ ትችትና ስድብ ያዥጎደጉዳል። “ወደኋላ ቀረሽ፤ ጥለውሽ ሄዱ” እያለ ተመልካቹ ሲያንባርቅ፤ አንዷ እንቁራሪት “እኔ ነኝ ወደ ኋላ የቀረሁት” ብላ ውድድሩን አቋርጣ ወጣች። የተመልካቾቹ ጩኸት ግን አላቋረጠም፤ “ወደ ኋላ ቀረሽ” ማለታቸውን ቀጠወለዋል። በርካታ እንቁራሪቶች፤ “ውራ ሆነሻል የሚሉት እኔን ነው” በሚል ግምት ተስፋ ቆርጠው ውድድሩን ሲያቋርጡ፤ አንዷ ብቻ ቀረች፡፡ የማታ ማታም ውድድሩን አጠናቅቃ አሸናፊ ሆነች፡፡ ለካ እንቁራሪቷ ጆሮዋ አይሰማም። የተመልካቹን ተስፋ አስቆራጭ ጩኸት ስለማትሰማ ነው፤ ውድድሩን ያላቋረጠችው። በጩኸትና በመሰሪ ተግባራቸው ሊያሰናክሏቸሁ ለሚሞክሩ ክፉ ሰዎች  ጆሮ መስጠት አያስፈልግም ብዬ አስባለሁ።

የእያንዳንዱ ሰው ህይወት በሆነ መንገድ መለያየቱ አይቀርም። ስለዚህ፣ ለኢትዮጵያ ወጣት ሴቶች የህይወት መመሪያ እንዲሆን ከኔ ህይወት ውስጥ ተቀድቶ ሊወሰድ የሚችል ነገር የለም፡፡ ግን ጥቂት ዘለላ ምክሮችን አላጣም፡፡ ምንም ነገር ስትሰሩ፣ በፅኑ እምነት፣ በልባዊ ፍቅርና በወኔ ይሁን፡፡ በየቦታው በሚያጋጥማችሁ ነገር ተስፋ ቆርጣችሁ ከጉዟችሁ አታፈግፍጉ። ለችግርና ለፈተና ተሸንፋችሁ የህይወት ግባችሁንና ተልእኮአችሁን አትበርዙ፡፡

ያለማቋረጥ አዳዲስ ዘዴዎችን፣ ብልሃቶችንና የህይወት ክህሎቶችን ተማሩ፡፡ ፅኑ እምነት ይኑራችሁ። ውድቀትን እንደ ዓለም መጨረሻ አትቁጠሩት፤ ይልቁንም ከስህተታችሁ ለመማርና ጠንካራ ሰው ሆኖ ለመውጣት ተጠቀሙበት፡፡

ምኞቴ ብልፅግናና እድገት እንዲፈጠር ነው – በመሰረተ ልማትና በኢኮኖሚ ብቻ ሳይሆን፣ በዜጎች ሰብአዊ ልማትም ጭምር። የዜጎች ሰብአዊ ልማት ስል፤ ብዙ ዲግሪና ሰርተፊኬት የያዙ ሰዎችን ማፍራት ብቻ አይደለም። አንዱ ለሌላው፤ እንዲሁም በአጠቃላይ ለህይወት በጎ አመለካከት ያላቸውን ማፍራት ማለቴ ነው፡፡ ይህች አገር፣ አንዱ የሌላውን በጎ ነገር ለማየትና እዚያ በጎነት ላይም እየገነባ ለማደግ የሚጣጣር ሰው የሞላባት አገር ተብላ ስትጠራ ማየት እፈልጋለሁ፡፡ ይሄ እውን ይሆን ዘንድ አንድዬ ይርዳን!

 


ዋና የመረጃ ምንጮች
  ላቀረብነው መጠይቅ በምላሹ በወ/ሮ ሂሩት ወልደማርያም የተፃፈ
አጥኚ
ወደር

Posted on October 7, 2014 By admin With 0 comments